{"id":9699,"date":"2010-05-01T23:59:00","date_gmt":"2010-05-01T21:59:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=9699"},"modified":"2021-11-14T00:00:41","modified_gmt":"2021-11-13T23:00:41","slug":"zycie-ryb-poddane-jest-rytmowi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2010\/05\/01\/zycie-ryb-poddane-jest-rytmowi\/","title":{"rendered":"\u017bYCIE RYB PODDANE JEST RYTMOWI"},"content":{"rendered":"\n

Niekt\u00f3re ryby nazywamy dziennymi, inne nocnymi. Jednak taki podzia\u0142 nie zawsze jest w\u0142a\u015bciwy. Przyk\u0142adem s\u0105 w\u0119gorze, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej okre\u015blamy jako ryby nocne. Tymczasem w\u0119dkarze, kt\u00f3rzy \u0142owi\u0105 je regularnie podczas dnia, obruszaj\u0105 si\u0119 na takie twierdzenie i m\u00f3wi\u0105, \u017ce jest nieprawdziwe.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142ady mo\u017cna mno\u017cy\u0107. Lato, samo po\u0142udnie, s\u0142o\u0144ce \u015bwieci bar dzo mocno i jak reflektor prze\u015bwietla wod\u0119 o g\u0142\u0119boko\u015bci kilkunastu centymetr\u00f3w, gdzie w\u015br\u00f3d kamieni w najlepsze \u017ceruje \u015bliz. Nawet naukowcy zaliczaj\u0105 \u015bliza do ryb, kt\u00f3re prowadz\u0105 wy\u0142\u0105cznie nocny tryb \u017cycia. Wiele napisano o oczach sandacza. W\u0142a\u015bnie one wskazuj\u0105, \u017ce to drapie\u017cnik, kt\u00f3rego mocne \u015bwiat\u0142o dra\u017cni i dlatego poluje w nocy lub o zmierzchu. Tymczasem jakby nigdy nic \u0142owimy go w po\u0142udnie i to w \u015brodku lata.<\/p>\n\n\n\n

Wida\u0107 z tego, \u017ce podzia\u0142 na ryby nocne i dzienne jest nieostry. Sandacze, \u015blizy i w\u0119gorze to takie ryby, kt\u00f3re potrafi\u0105 by\u0107 aktywne o r\u00f3\u017cnych porach, zale\u017cnie od warunk\u00f3w i potrzeb. Powod\u00f3w takich zmiennych zachowa\u0144 mo\u017ce by\u0107 wiele. Wymie\u0144my dwa z nich: obecno\u015b\u0107 drapie\u017cnik\u00f3w i dost\u0119pno\u015b\u0107 pokarmu. Ryby s\u0105 w stanie oceni\u0107 gro\u017c\u0105ce im niebezpiecze\u0144stwo, przynajmniej w przybli\u017ceniu. Je\u017celi ono jest du\u017ce, na przyk\u0142ad w pobli\u017cu pojawi\u0142y si\u0119 drapie\u017cniki, to w ci\u0105gu dnia staraj\u0105 si\u0119 pozosta\u0107 w ukryciu. Tak mi\u0119dzy innymi post\u0119puj\u0105 liny, kt\u00f3re w zbiornikach z ma\u0142\u0105 ilo\u015bci\u0105 ro\u015blin poszukuj\u0105 pokarmu g\u0142\u00f3wnie w nocy, natomiast tam, gdzie ro\u015blinno\u015bci jest du\u017co, \u017ceruj\u0105 w dzie\u0144. \u017bycie nauczy\u0142o je przeciska\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d \u0142an\u00f3w podwodnej ro\u015blinno\u015bci i tam czuj\u0105 si\u0119 bezpieczne.<\/p>\n\n\n\n

Zachowania ryb spokojnego \u017ceru wp\u0142ywaj\u0105 tak\u017ce na drapie\u017cniki, kt\u00f3re poluj\u0105c, musz\u0105 si\u0119 dostosowa\u0107 do swoich ewentualnych ofiar. W\u0119gorze, sumy, sandacze i mi\u0119tusy to ryby z natury nocne. Gdy jednak trafia im si\u0119 jaka\u015b \u0142atwa zdobycz, po\u017ceraj\u0105 j\u0105 r\u00f3wnie\u017c w dzie\u0144. Dobrym przyk\u0142adem dostosowania si\u0119 do aktualnych warunk\u00f3w jest okres tar\u0142a. Korzystaj\u0105 z niego te wszystkie ryby, kt\u00f3re same si\u0119 w tym czasie nie tr\u0105. Albo wyjadaj\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 ikr\u0119, albo poluj\u0105 na ryby, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie odbywaj\u0105 gody i zupe\u0142nie nie zwracaj\u0105 uwagi na otoczenie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Cykle aktywno\u015bci
Aktywno\u015bci\u0105 ryb, jak zreszt\u0105 wszystkich zwierz\u0105t, rz\u0105dz\u0105 cykliczne zmiany zachodz\u0105ce w przyrodzie. Cyklicznie zmieniaj\u0105 si\u0119 pory dnia, fazy ksi\u0119\u017cyca, pory roku, poziom wody w rzekach, p\u0142ywy morza\u2026 Stosownie do tego powstaj\u0105 dobowe, miesi\u0119czne, sezonowe lub roczne cykle aktywno\u015bci zwierz\u0105t. Dotycz\u0105 one \u017cerowania, w\u0119dr\u00f3wek, rozrodu. Najwa\u017cniejszym regulatorem ich aktywno\u015bci jest \u015bwiat\u0142o, a \u015bci\u015blej – jego zmiany nast\u0119puj\u0105ce w ci\u0105gu doby. Popatrzmy, jak si\u0119 ryby spokojnego \u017ceru zachowuj\u0105 w poszczeg\u00f3lnych godzinach.<\/p>\n\n\n\n

\u015awit i dzie\u0144
Po nocy ryby do pe\u0142nej aktywno\u015bci dochodz\u0105 stopniowo. Z pocz\u0105tku p\u0142ywaj\u0105 powoli i tu\u017c nad dnem. Gdy do wody przenika wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a, zwi\u0119kszaj\u0105 tempo i znad dna przenosz\u0105 si\u0119 do wodnej toni. Tutaj \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w coraz wi\u0119ksze \u0142awice. Jest to te\u017c czas ich pierwszego posi\u0142ku. Ryby aktywne w dzie\u0144 przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu szukaj\u0105 pokarmu albo odpoczywaj\u0105. G\u0142\u00f3wne zaj\u0119cie p\u0142otek w ci\u0105gu jasnego dnia polega na tym, by unika\u0107 drapie\u017cnik\u00f3w, szczeg\u00f3lnie szczupak\u00f3w i okoni. S\u0105 to bowiem wzrokowcy, dla kt\u00f3rych dzie\u0144 jest najlepsz\u0105 por\u0105 do polowa\u0144. Samo \u017cerowanie zabiera p\u0142ociom 10-30 procent dziennego czasu, a wi\u0119c stosunkowo niewiele. Odbywa si\u0119 to g\u0142\u00f3wnie o \u015bwicie i zmierzchu.<\/p>\n\n\n\n

Ryby nocne i zmierzchowe, czyli te, kt\u00f3re s\u0105 aktywne o \u015bwicie i zmierzchu (sandacz, du\u017cy oko\u0144), podczas dnia odpoczywaj\u0105, zwykle przy dnie lub w pobli\u017cu zawad, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych maj\u0105 kryj\u00f3wki. Sumy i sandacze s\u0105 wtedy samotne, okonie (ale tylko du\u017ce) p\u0142ywaj\u0105 w lu\u017anych i niewielkich grupach. Natomiast sieje, sielawy i stynki, aktywne g\u0142\u00f3wnie o \u015bwicie i zmierzchu, w ci\u0105gu dnia formuj\u0105 du\u017ce \u0142awice, kt\u00f3re niesione pr\u0105dem wody powoli si\u0119 przemieszczaj\u0105. By\u0107 stale s\u0105 w ruchu, to ich obrona przed drapie\u017cnikami.<\/p>\n\n\n\n

Zmierzch
Dla ryb dziennych prze\u0142om dnia i nocy oznacza przej\u015bcie od aktywno\u015bci do spoczynku. Nie odbywa si\u0119 to nagle, bo ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a w wodzie zmniejsza si\u0119 stopniowo. Zachowuj\u0105 si\u0119 wed\u0142ug pewnego porz\u0105dku, kt\u00f3ry jest odwrotno\u015bci\u0105 zachowa\u0144 ze \u015bwitu. Najpierw, zbiega si\u0119 to z zachodem s\u0142o\u0144ca, zaczynaj\u0105 szybciej p\u0142ywa\u0107 i pokonuj\u0105 wi\u0119ksze odleg\u0142o\u015bci, przenosz\u0105c si\u0119 w tym czasie z \u017cerowisk do miejsc noclegowych. Tworzone na czas dnia \u0142awice staj\u0105 si\u0119 coraz lu\u017aniejsze, w ko\u0144cu zupe\u0142-nie si\u0119 rozpadaj\u0105. Pojedyncze ryby pr\u00f3buj\u0105 jeszcze tu i \u00f3wdzie co\u015b skubn\u0105\u0107, ale bez wi\u0119kszego apetytu. Od tego momentu a\u017c do przed\u015bwitu pozostaj\u0105 nieruchome nad dnem lub w\u015br\u00f3d ro\u015blinno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

O zmierzchu jedne ryby przygotowuj\u0105 si\u0119 do odpoczynku, inne, g\u0142\u00f3wnie drapie\u017cne, przenosz\u0105 si\u0119 z dziennych sypialni na \u017cerowiska. W\u0119dkarze wiedz\u0105, \u017ce w letnie wieczory, ju\u017c po zachodzie s\u0142o\u0144ca, ryby zaczynaj\u0105 si\u0119 raptownie od\u017cywia\u0107. W naszej ocenie ten okres jest dosy\u0107 kr\u00f3tki, w rzeczywisto\u015bci wzmo\u017cona aktywno\u015b\u0107 ryb trwa o wiele d\u0142u\u017cej, ale ryby si\u0119 przemieszczaj\u0105 i tylko w zasi\u0119gu naszej w\u0119dki pozostaj\u0105 tak kr\u00f3tko.

To intensywne \u017cerowanie najcz\u0119\u015bciej \u0142\u0105czymy ze spadkiem temperatury, kt\u00f3ry daje ulg\u0119 po upalnym dniu. Powodem jest jednak nie temperatura (w wodzie zmienia si\u0119 ona znacznie wolniej ni\u017c w powietrzu), lecz stopniowo zmniejszaj\u0105ca si\u0119 ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a. Ryby drapie\u017cne s\u0105 znacznie wi\u0119ksze od swoich ofiar, maj\u0105 wi\u0119c proporcjonalnie wi\u0119ksze oczy. Wpada do nich wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a i dlatego lepiej sobie radz\u0105, gdy w wodzie jest go ju\u017c niewiele. Ponadto oczy ryb drapie\u017cnych, szczeg\u00f3lnie sandacza, kt\u00f3ry przed noc\u0105 robi si\u0119 bardzo aktywny, wy\u0142apuj\u0105 wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a ni\u017c oczy innych ryb. Dlatego przez ten kr\u00f3tki p\u00f3\u017anowieczorny czas drapie\u017cniki maj\u0105 nad swoimi ofiarami spor\u0105 przewag\u0119, kt\u00f3r\u0105 skwapliwie wykorzystuj\u0105. Zawzi\u0119cie atakuj\u0105 drobnic\u0119, kt\u00f3ra teraz staje si\u0119 \u0142upem \u0142atwiejszym tak\u017ce z tego powodu, \u017ce rozpadaj\u0105ce si\u0119 przed noc\u0105 \u0142awice nie mog\u0105 ju\u017c sprawnie wykonywa\u0107 swych typowych manewr\u00f3w obronnych.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat\u0142a w wodzie zaczyna ubywa\u0107 ju\u017c przed zachodem s\u0142o\u0144ca, ale dopiero kiedy s\u0142o\u0144ce skryje si\u0119 za horyzontem lub za lini\u0105 drzew, woda ciemnieje coraz gwa\u0142towniej. Po godzinie w wodzie jest ju\u017c bardzo ma\u0142o \u015bwiat\u0142a. Dla w\u0119dkarzy to jest wa\u017cne, \u017ce ryby drapie\u017cne nadal \u017ceruj\u0105, ale \u017ceby je z\u0142owi\u0107, trzeba stosowa\u0107 przyn\u0119ty silniej odbijaj\u0105ce \u015bwiat\u0142o, na przyk\u0142ad srebrzyste lub bia\u0142e.<\/p>\n\n\n\n

Noc
Po okresie aktywno\u015bci przychodzi czas odpoczynku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 p\u0142oci i okoni, a tak\u017ce kr\u0105pie, liny i wzdr\u0119gi nocuj\u0105 na g\u0142\u0119boko\u015bci od jednego do czterech. Stoj\u0105 przy dnie, w pewnym od siebie oddaleniu. Drobnica sp\u0119dza noc na p\u0142yciznach, nawet tam, gdzie g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 si\u0119ga zaledwie od 10 do 30 cm. Drobnica unika piaszczystego dna. Je\u017celi ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru, to nocuje tam, gdzie na dnie le\u017c\u0105 patyki albo kamienie, bo w\u015br\u00f3d nich ma\u0142e rybki znajduj\u0105 schronienie.<\/p>\n\n\n\n

W tym samym akwenie, w kt\u00f3rym jedne ryby nocuj\u0105 przy dnie, inne tego samego gatunku sp\u0119dzaj\u0105 noc w toni. Dotyczy niekt\u00f3rych p\u0142otek, a tak\u017ce wi\u0119kszo\u015bci uklei i s\u0142onecznic. P\u0142ywaj\u0105 wolno w toni niesione pr\u0105dem wody. Maj\u0105 jednak ten sam odruch, kt\u00f3rym si\u0119 kieruj\u0105 ryby nocuj\u0105ce przy dnie: w miar\u0119 jak pod wod\u0105 si\u0119 \u015bciemnia, g\u0119ste \u0142awice rozpraszaj\u0105. Rybki ponownie si\u0119 do siebie zbli\u017caj\u0105 przed \u015bwitem, kiedy do wody zaczyna dociera\u0107 wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

W nocy ryby spokojnego \u017ceru \u015bpi\u0105, je\u017celi stan, w jakim si\u0119 wtedy znajduj\u0105, mo\u017cna nazwa\u0107 snem. Pozostaj\u0105 prawie nieruchome i s\u0142abo reaguj\u0105  na bod\u017ace zewn\u0119trzne. Wyj\u0105tkow\u0105 sytuacj\u0119 stwarza pe\u0142nia ksi\u0119\u017cyca przy bezchmurnym niebie. W wodzie jest w\u00f3wczas nieco wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re pozwala polowa\u0107 nie tylko rybom nocnym, ale nawet dziennym wzrokowcom, na przyk\u0142ad szczupakom. Ale przy pe\u0142ni nie folguj\u0105 sobie r\u00f3wnie\u017c ryby spokojnego \u017ceru. Opychaj\u0105 si\u0119 dafniami, kt\u00f3re s\u0105 dla nich bardzo dobrze widoczne na tle jasnego ksi\u0119\u017cyca.<\/p>\n\n\n\n

Czas na przyjemno\u015bci
Ryby pozwalaj\u0105 sobie tak\u017ce na chwile przyjemno\u015bci. Gdy \u017caden drapie\u017cnik im nie zagra\u017ca, niekt\u00f3re z nich czyszcz\u0105 sobie wzajemnie sk\u00f3r\u0119. Zjawisko to zaobserwowano u kr\u0105pi, ale wiadomo, \u017ce tak samo post\u0119puj\u0105 ryby innych gatunk\u00f3w, mi\u0119dzy innymi p\u0142ocie i wzdr\u0119gi. Odbywa si\u0119 to najcz\u0119\u015bciej pod koniec dnia, ju\u017c po ostatnim posi\u0142ku. Ryby jedna drugiej pyszczkami zeskubuj\u0105 ze sk\u00f3ry paso\u017cyty i brud.<\/p>\n\n\n\n

Wieczorem ryby ch\u0119tnie te\u017c ocieraj\u0105 si\u0119 o twarde przedmioty, zapewne w tym samym celu. Zabieg ten przypomina czochranie si\u0119 ssak\u00f3w. Z kolei nad ranem ryby poruszaj\u0105 szcz\u0119k\u0105, zupe\u0142nie jakby ziewa\u0142y. Przyczyna nie jest na razie znana, wi\u0119c si\u0119 przyjmuje, \u017ce robi\u0105 to dla przyjemno\u015bci. Podobnie jest z powolnym p\u0142ywaniem, kt\u00f3re nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z poszukiwaniem pokarmu. Dzi\u0119ki p\u0119cherzowi p\u0142awnemu ryby mog\u0142yby sta\u0107 w miejscu prawie bez wysi\u0142ku, one jednak wol\u0105 sobie powoli p\u0142ywa\u0107 jakby bez celu. Ale to tylko w naszym poj\u0119ciu, bo one zapewne znaj\u0105 ten cel bardzo wyra\u017anie.<\/p>\n\n\n\n

Waldemar Borys<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niekt\u00f3re ryby nazywamy dziennymi, inne nocnymi. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9700,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9699"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9699"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9699\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9703,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9699\/revisions\/9703"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}