Jakie s\u0105 mo\u017cliwo\u015bci prawne wy\u0142\u0105czenia jezior lobeliowych z eksploatacji rybackiej i w\u0119dkarskiej?<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d jezior wyst\u0119puj\u0105cych na terenie Polski szczeg\u00f3lnie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 grupa jezior lobeliowych. W S\u0142owniku hydrobiologicznym pod redakcj\u0105 Ludwika \u017bmudzi\u0144skiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, s. 125) pod has\u0142em lobeliowe jezioro czytamy: Jeden z florystycznych typ\u00f3w jezior, charakteryzuj\u0105cy si\u0119 obecno\u015bci\u0105 w litoralu stosunkowo rozleg\u0142ych \u0142an\u00f3w \u2013 \u0142\u0105k podwodnych typu Litorellion. W\u0142a\u015bciwe lobeliowe jeziora znane s\u0105 w Polsce wy\u0142\u0105cznie z Pojezierza Pomorskiego, przy czym powierzchnia ich lustra wody waha si\u0119 w granicach 5-525 ha. Opr\u00f3cz gatunku przewodniego \u2013 stroiczki jeziorej Lobelia dortmanna, jeziora te zasiedlone s\u0105 zazwyczaj tak\u017ce przez: brze\u017cyc\u0119 jednokwiatow\u0105 Litorella uniflora, poryblin jeziorny Isoetes lacustris oraz wyw\u0142\u00f3cznika skr\u0119toleg\u0142ego Myriophylum alternifolium. S\u0105 to w zasadzie czyste jeziora, o piaszczystych brzegach, a tym samym \u2013 o znacznych walorach przyrodniczych i rekreacyjnych.<\/p>\n\n\n\n
W licznych opracowaniach przyrodniczych podkre\u015bla si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 warto\u015b\u0107 jezior lobeliowych, kt\u00f3re s\u0105 zaliczane do siedlisk przyrodniczych wymagaj\u0105cych ochrony w formie obszar\u00f3w Natura 2000, wprawdzie nie jako siedliska o znaczeniu priorytetowym, lecz jako pozosta\u0142e siedliska przyrodnicze wymagaj\u0105ce takiej ochrony (Ewa Symonides, Ochrona przyrody, Warszawa 2007, s. 521).
Przyst\u0119puj\u0105c do analizy sytuacji prawnej jezior w og\u00f3le, a jezior lobeliowych w szczeg\u00f3lno\u015bci, nale\u017cy si\u0119gn\u0105\u0107 do dw\u00f3ch najwa\u017cniejszych ustaw, jakimi s\u0105:
1) ustawa z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (DzU z 2005 r. nr 239, poz. 2019 ze zm.),
2) ustawa z 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie \u015br\u00f3dl\u0105dowym (DzU z 1999 r. nr 66, poz. 750 ze zm.).
Pierwsza z nich, tj. Prawo wodne nakazuje w\u015br\u00f3d w\u00f3d \u015br\u00f3dl\u0105dowych powierzchniowych rozr\u00f3\u017cni\u0107:<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi jezioro lobeliowe nale\u017cy do kategorii jezior przep\u0142ywowych, czyli w\u00f3d p\u0142yn\u0105cych, to tym samym podlega regulacji art. 12 ust. 1 ustawy rybackiej, kt\u00f3ra nakazuje podzielenie publicznych \u015br\u00f3dl\u0105dowych w\u00f3d powierzchniowych p\u0142yn\u0105cych na obwody rybackie. Oznacza to, \u017ce tak\u017ce jezioro lobeliowe znajdzie si\u0119 w obwodzie rybackim, na kt\u00f3rym b\u0119dzie prowadzona gospodarka rybacka. Ustawa rybacka sama nie stwarza mo\u017cliwo\u015bci wy\u0142\u0105czenia jeziora lobeliowego z obwodu rybackiego, taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 pojawi si\u0119 dopiero wtedy, gdy jezioro lobeliowe zostanie obj\u0119te jedn\u0105 z form ochrony przyrody przewidzian\u0105 w ustawie z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (DzU nr 92, poz. 880 ze zm.), ale nie ka\u017cd\u0105 z form znana tej ustawie, lecz jedynie parkiem narodowym lub rezerwatem przyrody oraz \u2013 ale to jest ju\u017c zagadnienie nieco bardziej skomplikowane \u2013 obszarem Natura 2000 poza parkiem narodowym i rezerwatem przyrody.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi jezioro lobeliowe znajduje si\u0119 w granicach parku narodowego lub zosta\u0142o uznane za rezerwat przyrody, to sytuacja jest prosta \u2013 z mocy art. 12 ust. 1a ustawy rybackiej w\u00f3d takiego jeziora w zasadzie nie w\u0142\u0105cza si\u0119 do obwodu rybackiego, a to dlatego, \u017ce zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody w parku narodowym i rezerwacie przyrody zasadniczo jest zabronione rybactwo. Od tej zasady ustawodawca przewidzia\u0142 wyj\u0105tek polegaj\u0105cy na tym, \u017ce je\u017celi plan ochrony (lub zadania ochronne b\u0119d\u0105ce surogatem planu ochrony do czasu jego ustanowienia) dopuszcza rybactwo w parku narodowym lub rezerwacie przyrody, to takie wody w\u0142\u0105cza si\u0119 do obwodu rybackiego ze wszystkimi wynikaj\u0105cymi z tego konsekwencjami, czyli z prowadzeniem gospodarki rybackiej na tych wodach. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, \u017ce ochrona jezior lobeliowych przep\u0142ywowych mo\u017ce by\u0107 zapewniona w istocie tylko w ten spos\u00f3b, \u017ce jezioro zostanie obj\u0119te ochron\u0105 rezerwatow\u0105 (b\u0105d\u017a te\u017c znajdzie si\u0119 w granicach parku narodowego), a plan ochrony (zadania ochronne) nie dopu\u015bci rybactwa w wodach tego jeziora. Wtedy obowi\u0105zuje zakaz z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, a ka\u017cde jego z\u0142amanie jest co najmniej wykroczeniem z art. 127 ustawy o ochronie przyrody, dlatego \u201cco najmniej\u201d, poniewa\u017c w sytuacji dalej id\u0105cych skutk\u00f3w (np. zniszczenie, powa\u017cne uszkodzenie lub istotne zmniejszenie warto\u015bci przyrodniczej ekosystemu jeziora) wchodzi w rachub\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 za przest\u0119pstwo z art. 187 Kodeksu karnego.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi jezioro lobeliowe jest jeziorem bezodp\u0142ywowym, to takie jezioro nie mo\u017ce si\u0119 znale\u017a\u0107 w obwodzie rybackim (tylko wody p\u0142yn\u0105ce dzieli si\u0119 na obwody rybackie), a uprawnionym do rybactwa na takim jeziorze jest w\u0142a\u015bciciel albo posiadacz grunt\u00f3w pod wodami jeziora (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b\/ ustawy rybackiej). Znowu, podobnie jak w poprzednim wariancie, jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 ochrony jeziora jest uznanie go za rezerwat przyrody (b\u0105d\u017a obj\u0119cie go granicami parku narodowego) i niedopuszczenie w planie ochrony (zadaniach ochronnych) rybactwa na jeziorze.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli za\u015b chodzi o amatorski po\u0142\u00f3w ryb, w tym przede wszystkim o w\u0119dkarstwo, to zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody jest ono w parku narodowym lub rezerwacie przyrody generalnie zabronione, znowu z wyj\u0105tkiem polegaj\u0105cym na tym, \u017ce plan ochrony lub zadania ochronne dla parku narodowego lub rezerwatu przyrody wyznacz\u0105 miejsca, w kt\u00f3rych amatorski po\u0142\u00f3w ryb b\u0119dzie dozwolony. Je\u017celi ochrona jeziora lobeliowego wymaga zakazu w\u0119dkowania, to w sytuacji obj\u0119cia takiego jeziora ochron\u0105 w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody wystarczy niewyznaczenie w planie ochrony (zadaniach ochronnych) miejsc, w kt\u00f3rych w\u0119dkarstwo by\u0142oby dozwolone.<\/p>\n\n\n\n
Ko\u0144cz\u0105c zbadajmy konsekwencje prawne obj\u0119cia jeziora lobeliowego ochron\u0105 jako obszaru Natura 2000 poza parkiem narodowym lub rezerwatem przyrody (gdyby jezioro znalaz\u0142o si\u0119 w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody, obowi\u0105zywa\u0142by surowsze re\u017cim prawny parku lub rezerwatu \u2013 art. 36 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody). Re\u017cim prawny obszaru Natura 2000 r\u00f3\u017cni si\u0119 od re\u017cimu prawnego innych form ochrony przyrody tym, \u017ce na obszarze Natura 2000 nie wprowadza si\u0119 skonkretyzowanych zakaz\u00f3w. Obowi\u0105zuje zasada og\u00f3lna okre\u015blona w art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wed\u0142ug kt\u00f3rego na obszarach Natura 2000 nie podlega ograniczeniu m.in. dzia\u0142alno\u015b\u0107 rybacka, a tak\u017ce amatorski po\u0142\u00f3w ryb, je\u017celi nie zagra\u017caj\u0105 one zachowaniu siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk ro\u015blin lub zwierz\u0105t ani nie wp\u0142ywaj\u0105 w spos\u00f3b istotny negatywnie na gatunki ro\u015blin i zwierz\u0105t, dla kt\u00f3rych ochrony zosta\u0142 wyznaczony obszar Natura 2000. Gdyby zatem rybactwo lub amatorski po\u0142\u00f3w ryb mia\u0142y wp\u0142yn\u0105\u0107 istotnie negatywnie na siedliska i gatunki, dla kt\u00f3rych ochrony obj\u0119to jezioro lobeliowe obszarem Natura 2000, to wtedy rybactwo i amatorski po\u0142\u00f3w ryb by\u0142yby zakazane.<\/p>\n\n\n\n
W ka\u017cdym razie ochrona jezior lobeliowych nie mo\u017ce by\u0107 oparta wy\u0142\u0105cznie na przepisach ustawy rybackiej, gdy\u017c one nie daj\u0105 ku temu podstaw, lecz musi by\u0107 skonstruowana z wykorzystaniem przepis\u00f3w ustawy o ochronie przyrody, przede wszystkim przez ustanowienie ochrony rezerwatowej, w\u0142\u0105czenie jeziora lobeliowego w granice parku narodowego b\u0105d\u017a, w pewnych sytuacjach, przez obj\u0119cie takiego jeziora ochron\u0105 jako obszaru Natura 2000.<\/p>\n\n\n\n
Wojciech Radecki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jakie s\u0105 mo\u017cliwo\u015bci prawne wy\u0142\u0105czenia jezior lobeliowych z eksploatacji rybackiej i w\u0119dkarskiej?<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9636,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[69],"tags":[],"class_list":["post-9635","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-paragraf-i-ryby"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t