Rola w\u0119chu w \u017cyciu ryb przez wiele lat by\u0142a niedoceniona nawet przez naukowc\u00f3w. Istnia\u0142y takie teorie, kt\u00f3re g\u0142osi\u0142y, \u017ce jama nosowa mo\u017ce analizowa\u0107 tylko substancje gazowe, tak wi\u0119c ryby, jako zwierz\u0119ta wodne wcale nie mog\u0142yby odbiera\u0107 wra\u017ce\u0144 w\u0119chowych.<\/p>\n\n\n\n
Zmys\u0142 w\u0119chu zosta\u0142 w pe\u0142ni doceniony w XX wieku. Pocz\u0105tkowo s\u0105dzono, \u017ce odgrywa du\u017c\u0105 rol\u0119 tylko u ryb maj\u0105cych z\u0142y wzrok. Niemiecki ichtiolog Wunder na podstawie wykonanych w latach trzydziestych bada\u0144 stwierdzi\u0142, \u017ce przy zdobywaniu pokarmu w\u0119chem pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 ryby nocne jak mi\u0119tus, leszcz czy sum, natomiast ryby dzienne, kt\u00f3rych typowym przedstawicielem wed\u0142ug tego badacza jest szczupak, wykorzystuj\u0105 przede wszystkim wzrok. Jednak ju\u017c nawet Wunder musia\u0142 przyzna\u0107, \u017ce du\u017ca grupa ryb, mi\u0119dzy innymi pstr\u0105g, kle\u0144 czy oko\u0144 korzysta w podobnym stopniu z obu zmys\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Dopiero jednak badania nad w\u0119dr\u00f3wkami ryb \u0142ososiowatych w pe\u0142ni unaoczni\u0142y znaczenie w\u0119chu. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykrycia minimalnych r\u00f3\u017cnic w sk\u0142adzie chemicznym wody i co wi\u0119cej d\u0142ugotrwa\u0142e zapami\u0119tywanie rodzaju substancji chemicznych stanowi dow\u00f3d, \u017ce w\u0119ch jest zmys\u0142em nies\u0142ychanie wa\u017cnym dla ryb.<\/p>\n\n\n\n
Dwaj rosyjscy ichtiolodzy z Uniwersytetu Moskiewskiego, Kasumjan i Paw\u0142ow zebrali pracowicie, rozproszone po \u015bwiatowej literaturze naukowej, dane o roli poszczeg\u00f3lnych narz\u0105d\u00f3w zmys\u0142\u00f3w w zdobywaniu pokarmu. Na ich podstawie okre\u015blili, \u017ce w pierwszej fazie od\u017cywiania u wszystkich gatunk\u00f3w ryb w\u0119ch odgrywa wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 ni\u017c wzrok. Taki wniosek narzuca ju\u017c samo por\u00f3wnanie odleg\u0142o\u015bci, z jakiej ryba mo\u017ce wykry\u0107 zapach, a z jakiej mo\u017ce co\u015b zobaczy\u0107. Tylko najlepiej widz\u0105ce ryby, w najczystszych wodach, si\u0119gaj\u0105 wzrokiem na odleg\u0142o\u015b\u0107 dwudziestu metr\u00f3w. Tymczasem rozchodz\u0105cy si\u0119 w wodzie zapach pokarmu nozdrza ryb wykrywaj\u0105 z odleg\u0142o\u015bci ponad stu metr\u00f3w. Tak wi\u0119c g\u0142odna ryba zaczyna szuka\u0107 zdobyczy, gdy j\u0105 poczuje. W miar\u0119 przybli\u017cania si\u0119 zapach staje si\u0119 coraz bardziej intensywny, a dopiero gdy ryba znajdzie si\u0119 blisko pokarmu, funkcj\u0119 koordynacji przejmuje wzrok. Taki schemat dotyczy oczywi\u015bcie jedynie pokarmu naturalnego.<\/p>\n\n\n\n
Ale nie tylko \u0142ososie potrafi\u0105 rozr\u00f3\u017cni\u0107 zapachy. Inne ryby tak\u017ce zapami\u0119tuj\u0105, jakie zapachy towarzysz\u0105 r\u00f3\u017cnym zjawiskom w ich \u017cyciu. Zaobserwowano to podczas bada\u0144 w laboratorium karmi\u0105c przez jaki\u015b czas ryby po\u017cywieniem, zawieraj\u0105cym okre\u015blon\u0105 substancj\u0119. W do\u015bwiadczeniach stosowano g\u0142\u00f3wnie pi\u017cmo i wyci\u0105g z wanilii. Po pewnym czasie (d\u0142u\u017cszym lub kr\u00f3tszym w zale\u017cno\u015bci od gatunku) ryby przesta\u0142y reagowa\u0107 na pokarm, kt\u00f3ry nie wydziela\u0142 zapachu, albo nawet, atakowa\u0142y nas\u0105czone substancj\u0105 zapachow\u0105 kawa\u0142ki styropianu lub inne niejadalne cz\u0105stki. R\u00f3wnie\u017c dodanie do wody samego zapachu pobudza\u0142o je do szukania pokarmu.<\/p>\n\n\n\n
Ryby ucz\u0105 si\u0119 tak\u017ce, jakich zapach\u00f3w nale\u017cy unika\u0107. Du\u017co gatunk\u00f3w niewielkich wodnych zwierz\u0105t nie jest zjadanych w\u0142a\u015bnie z powodu wydzielanego zapachu, ostrzegaj\u0105cego ryb\u0119 o tym, \u017ce s\u0105 one niesmaczn\u0105 zdobycz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Zmys\u0142 w\u0119chu jest tak precyzyjny, \u017ce dzi\u0119ki niemu ryby potrafi\u0105 nauczy\u0107 si\u0119 tak\u017ce unika\u0107 swego g\u0142\u00f3wnego prze\u015bladowcy \u2013 cz\u0142owieka. I nie chodzi tu tylko o odstraszaj\u0105ce dzia\u0142anie nikotyny czy benzyny. Ameryka\u0144scy w\u0119dkarze zauwa\u017cyli, \u017ce na popularnych \u0142owiskach, na kt\u00f3rych obowi\u0105zuje zasada \u201cz\u0142\u00f3w i wypu\u015b\u0107\u201d, ryby nie atakuj\u0105 sztucznych przyn\u0119t dotykanych go\u0142ymi r\u0119kami, o ile nie zostan\u0105 przetarte substancjami zapachowymi. Ryby nauczy\u0142y unika\u0107 si\u0119 zapachu cz\u0142owieka, a dok\u0142adnie, wyst\u0119puj\u0105cej na ludzkiej sk\u00f3rze L-seryny. Wykorzysta\u0142y to natychmiast niekt\u00f3re firmy wypuszczaj\u0105c na rynek substancje rozk\u0142adaj\u0105ce ten zwi\u0105zek.<\/p>\n\n\n\n
Wykrywanie w wodzie pokarmu nie jest jedyn\u0105 funkcj\u0105 w\u0119chu. Obok wspomnianych \u0142ososi, kt\u00f3re po zapachu wody rozpoznaj\u0105 rodzinn\u0105 rzek\u0119, wiele innych ryb wykorzystuje zapach do nawigacji. Informacje o zmianie sk\u0142adu chemicznego wody pozwalaj\u0105 im unika\u0107 wielu niebezpiecze\u0144stw. Na przyk\u0142ad zanim do danego stanowiska ryb dop\u0142ynie wysoka, powodziowa fala, dotrze tam wcze\u015bniej woda o zmienionym sk\u0142adzie chemicznym. Zmian\u0119 t\u0119 spowoduje dop\u0142yw r\u00f3\u017cnych substancji zmytych z deszczem z l\u0105du. Ryby maj\u0105 dzi\u0119ki temu wystarczaj\u0105co du\u017co czasu, by zaj\u0105\u0107 odpowiednie stanowiska, takie, gdzie unoszona wod\u0105 ilasta zawiesina nie uszkodzi im skrzeli i gdzie mimo wszystko znajd\u0105 pokarm. Nawet niewielka ilo\u015b\u0107 zanieczyszcze\u0144 w wodzie od razu staje si\u0119 sygna\u0142em ostrzegawczym \u2013 nale\u017cy przesta\u0107 \u017cerowa\u0107 i poszukiwa\u0107 miejsc z dop\u0142ywem czystej, \u015bwie\u017cej wody.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u0119ki zapachowi substancji znajduj\u0105cych si\u0119 w \u015bluzie swych pobratymc\u00f3w, ryby odszukuj\u0105 i utrzymuj\u0105 odpowiednie odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi osobnikami w stadzie. Gdy do wody dostanie si\u0119 cho\u0107 minimalna ilo\u015b\u0107 zapachu sk\u00f3ry, pozbawionej \u015bluzu, ryby traktuj\u0105 to jako ostrze\u017cenie, \u017ce w pobli\u017cu musia\u0142 zaatakowa\u0107 drapie\u017cnik. Same ryby wydzielaj\u0105 te\u017c zapachy, kt\u00f3rymi wzajemnie si\u0119 informuj\u0105. Zapach strachu, tak nazwali ichtiolodzy substancj\u0119 wydzielan\u0105 przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 ryb, w momencie, kiedy s\u0105 atakowane lub ju\u017c z\u0142owione. Ryby j\u0105 wydzielaj\u0105, \u017ceby pobratymc\u00f3w ostrzec przez zagro\u017ceniami.<\/p>\n\n\n\n
W\u0119dkarze docenili znaczenie w\u0119chu pr\u0119dzej ni\u017c ichtiolodzy. Znalaz\u0142o to wyraz w stosowaniu r\u00f3\u017cnego rodzaju zapach\u00f3w, od prymitywnych, otrzymywanych metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w substancji dodawanych do zan\u0119t i przyn\u0119t naturalnych, po opracowywane w laboratoriach biochemicznych \u015brodki wp\u0142ywaj\u0105ce na pobudzenie apetytu lub zwi\u0119kszaj\u0105ce atrakcyjno\u015b\u0107 sztucznych przyn\u0119t.<\/p>\n\n\n\n
\u2026 w do\u015bwiadczeniach stosowano pi\u017cmo i wyci\u0105g z wanilii. Po pewnym czasie, d\u0142u\u017cszym lub kr\u00f3tszym w zale\u017cno\u015bci od gatunku, ryby przestawa\u0142y reagowa\u0107 na pokarm, kt\u00f3ry nie wydziela\u0142 tego zapachu, albo nawet atakowa\u0142y nas\u0105czone substancj\u0105 zapachow\u0105 z pi\u017cma lub z wanilii, kawa\u0142ki styropianu lub inne niejadalne cz\u0105stki\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rola w\u0119chu w \u017cyciu ryb przez wiele lat by\u0142a niedoceniona nawet przez naukowc\u00f3w. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9205,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9204"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9204"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9204\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9206,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9204\/revisions\/9206"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9204"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9204"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}