{"id":9118,"date":"2008-08-05T15:11:00","date_gmt":"2008-08-05T13:11:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=9118"},"modified":"2021-11-13T15:14:27","modified_gmt":"2021-11-13T14:14:27","slug":"termoklina-i-echosonda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2008\/08\/05\/termoklina-i-echosonda\/","title":{"rendered":"TERMOKLINA I ECHOSONDA"},"content":{"rendered":"\n

Echosonda o du\u017cej rozdzielczo\u015bci ekranu albo z silnym przetwornikiem pozwala ustali\u0107 po\u0142o\u017cenie termokliny, co u\u0142atwia znalezienie ryb drapie\u017cnych w jeziorach mezotroficznych.<\/p>\n\n\n\n

Jezioro mezotroficzne jest zbiornikiem s\u0142odkiej wody i form\u0105 przej\u015bciow\u0105 mi\u0119dzy jeziorem oligotroficznym a eutroficznym. Jeziora mezotroficzne to zbiorniki o umiarkowanej \u017cyzno\u015bci. Ich woda zawiera niedu\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 substancji organicznych. Mezotroficzne s\u0105 mi\u0119dzy innymi jeziora Dobskie, Oleckie i Wigry. Zadni Staw w Tatrach jest przyk\u0142adem jeziora oligotroficznego, kt\u00f3re cechuje si\u0119 nisk\u0105 zawarto\u015bci\u0105 substancji od\u017cywczych i dobrym natlenieniem. Jest bogate w r\u00f3\u017cne gatunki flory i fauny przy ich niewielkiej jednak liczebno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Woda \u2013 w\u0142a\u015bciwo\u015bci i jako\u015b\u0107<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Niekt\u00f3rzy w\u0119dkarze s\u0105 \u0142owcami troci jeziorowych, inni specjalistami od okoni, jeszcze inni uganiaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie za sandaczami lub szczupakami. Ich opinie o tym, czy woda jest dobra, bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105. \u0141owcy troci jeziorowych ceni\u0105 sobie g\u0142\u0119bok\u0105, krystalicznie czyst\u0105 wod\u0119 jezior mezotroficznych, bo to \u015brodowisko jest dla tych ryb najlepsze. \u0141owcy ryb innych gatunk\u00f3w uwa\u017caj\u0105 tak\u0105 wod\u0119 za ca\u0142kiem ja\u0142ow\u0105 i b\u0119d\u0105 szuka\u0107 trofe\u00f3w w p\u0142ytkich jeziorach, rzekach lub \u017cwirowniach. Chc\u0105c wi\u0119c du\u017co wiedzie\u0107 o rybach, ich wyst\u0119powaniu i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci \u015brodowisk, w kt\u00f3rych poszczeg\u00f3lne gatunki znajduj\u0105 dla siebie najlepsze warunki do rozwoju, w\u0119dkarz musi posi\u0105\u015b\u0107 umiej\u0119tno\u015b\u0107 posk\u0142adania tych wodnych puzzli.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wielu z nas widzi r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi typami wody, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie dostrzega istotnych, cho\u0107 subtelnych odmienno\u015bci. Po prostu woda jest wod\u0105, ryba ryb\u0105 i za wystarczaj\u0105c\u0105 uznaje si\u0119 informacj\u0119, \u017ce s\u0105 w tej wodzie ryby i \u017ce bior\u0105. O ka\u017cdym \u0142owisku mo\u017cemy jednak wiedzie\u0107 o wiele wi\u0119cej, je\u017celi zdamy sobie spraw\u0119 chocia\u017cby z tego, \u017ce w r\u00f3\u017cnych porach roku drastycznie zmienia si\u0119 jako\u015b\u0107 i chemia wody. Nawet wtedy, kiedy dwa zbiorniki s\u0105 ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone. R\u00f3\u017cnice mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107, i najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105, tak\u017ce w jednym akwenie, kt\u00f3ry ma taki kszta\u0142t, jakby by\u0142 z\u0142o\u017cony z dw\u00f3ch zbiornik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W czasie wiosennych przybor\u00f3w wody powstaje du\u017co p\u0142ytkich zalanych obszar\u00f3w, a w jeziorach naturalnych znacznie przybywa wody. Ten niewielki naddatek prowadzi do sporych zmian w \u015brodowisku. W r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach jeziora przebywa\u0107 b\u0119d\u0105 r\u00f3\u017cne ryby, kt\u00f3re wybieraj\u0105 najlepsze miejsca do odbycia tar\u0142a. Jedne ryby znajdziemy w tym czasie w p\u0142ytkich zatokach, inne w otwartych, g\u0142\u0119bszych partiach wody. Ale wraz z podniesieniem poziomu wody zmieniaj\u0105 si\u0119 jej chemiczne i fizyczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cda cz\u0119\u015b\u0107 zbiornika ma swoje lokalne uwarunkowania, dlatego m\u00f3wi si\u0119: to jest woda sandaczowa, tam si\u0119 \u0142owi okonie, a tu mo\u017cna spotka\u0107 szczupaka.<\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142em biologii zajmuj\u0105cym si\u0119 badaniem \u017cyj\u0105cych w wodzie organizm\u00f3w, zar\u00f3wno ro\u015blin, jak i zwierz\u0105t, jest limnologia. Przeci\u0119tny w\u0119dkarz mo\u017ce mie\u0107 k\u0142opoty, gdy znajdzie si\u0119 w g\u0105szczu takich naukowych termin\u00f3w, jak na przyk\u0142ad potencjalny rozk\u0142ad koncentracji jon\u00f3w wodoru, ale znajomo\u015b\u0107 chemicznych i organicznych uwarunkowa\u0144 na pewno u\u0142atwi czytanie wody.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Znam wielu w\u0119dkarzy, kt\u00f3rzy mog\u0105 o limnologii wiele powiedzie\u0107, cho\u0107 nie potrafi\u0105 tego zdefiniowa\u0107. Lata do\u015bwiadcze\u0144 \u2013 prosz\u0119 mi wierzy\u0107, na to potrzeba troch\u0119 czasu – pozwalaj\u0105 instynktownie rozpoznawa\u0107 rodzaj wody. Jest to by\u0107 mo\u017ce trudne, mo\u017ce nawet trudniejsze ni\u017c studiowanie limnologii na uniwersytecie. Rozs\u0105dnym wyj\u015bciem z tej sytuacji mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 kombinacja danych naukowych i wiedzy nabytej praktycznie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u017beby w pe\u0142ni poj\u0105\u0107, jak wa\u017cna jest wiedza o jako\u015bci wody, musimy si\u0119 wpierw dowiedzie\u0107, jakie unikalne substancje decyduj\u0105 o jej charakterze. Nie ma takich stworze\u0144 \u017cyj\u0105cych w wodzie, kt\u00f3re by tak drastycznie jak ryby reagowa\u0142y na zmian\u0119 warunk\u00f3w. Przyst\u0119puj\u0105c do charakterystyki jakiej\u015b wody, na jednym z pierwszych miejsc stawiamy sobie pytanie, czy ma ona tendencj\u0119 do stratyfikacji, to znaczy do uk\u0142adania si\u0119 w warstwy o r\u00f3\u017cnych w\u0142asno\u015bciach. Stratyfikacja ma wp\u0142yw na aktywno\u015b\u0107 i rozlokowanie ryb w danym akwenie. Aby to zrozumie\u0107, musimy dok\u0142adniej przyjrze\u0107 si\u0119 w\u0142asno\u015bciom wody.<\/p>\n\n\n\n

Podczas ozi\u0119biania wszystkie substancje kurcz\u0105 si\u0119 tym bardziej, im ni\u017csza jest temperatura. Woda zachowuje si\u0119 tak samo. Najwi\u0119ksz\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107 osi\u0105ga w temperaturze czterech stopni Celsjusza. Kiedy temperatura wody spada lub wzrasta, jej g\u0119sto\u015b\u0107 maleje. Taka zmiana g\u0119sto\u015bci wody umo\u017cliwia przetrwanie niekt\u00f3rym \u017cywym organizmom. Gdy na powierzchni tworzy si\u0119 l\u00f3d, zimniejsza woda znajduje si\u0119 w g\u00f3rnych partiach akwenu. Dlatego zbiorniki zamarzaj\u0105 od g\u00f3ry w d\u00f3\u0142. P\u00f3\u017aniej pokrywa lodowa staje si\u0119 warstw\u0105 izolacyjn\u0105, kt\u00f3ra hamuje ozi\u0119bianie ni\u017cszych partii wody. Gdyby zamarza\u0142a od powierzchni do dna, w zbiorniku zamar\u0142oby \u017cycie biologiczne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Woda o temperaturze zero stopni Celsjusza mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w dw\u00f3ch stanach, jako ciecz i cia\u0142o sta\u0142e (l\u00f3d). Zale\u017cy to od ilo\u015bci zanieczyszcze\u0144, kt\u00f3re s\u0105 o\u015brodkami kondensacji i przyspieszaj\u0105 krystalizacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Woda p\u0142yn\u0105ca ma inne w\u0142asno\u015bci ni\u017c stoj\u0105ca. Im szybciej przep\u0142ywa, tym trudniej zamarza. Woda ma tak\u017ce zdolno\u015b\u0107 magazynowania sporej ilo\u015bci ciep\u0142a. Utrudnia to przemian\u0119 cieczy w l\u00f3d. Latem woda cz\u0119sto jest cieplejsza ni\u017c otaczaj\u0105ce j\u0105 powietrze, zim\u0105 bywa odwrotnie. Unikalne fizyczne w\u0142asno\u015bci powoduj\u0105, \u017ce nawet p\u0142ytkie akweny nie zamarzaj\u0105 a\u017c do dna. Ch\u0142odniejsza woda w naturalny spos\u00f3b tonie a\u017c osi\u0105gnie dno, ma wi\u0119ksz\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107 i tworzy osobn\u0105 warstw\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Cykl sezonowy
Naturalne jeziora i zbiorniki wodne maj\u0105 pewien cykl \u2013 seri\u0119 sezonowych zmian, w trakcie kt\u00f3rych zawarto\u015b\u0107 tlenu w poszczeg\u00f3lnych warstwach wody istotnie si\u0119 zmienia. Zale\u017cnie od temperatury, r\u00f3\u017cne gatunki ryb przebywaj\u0105 w odpowiadaj\u0105cych im obszarach. Decyduje o tym m.in. baza pokarmowa. Stanowi\u0105 j\u0105 organizmy wykorzystuj\u0105ce bogatsze lub ubo\u017csze w tlen warstwy wody.

Jednak nie wszystkie jeziora i zbiorniki podlegaj\u0105 stratyfikacji. Nie dochodzi do niej na przyk\u0142ad w p\u0142ytkich lub ma\u0142ych akwenach, gdzie wod\u0119 \u0142atwo miesza wiatr. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 naturalnych jezior ma jednak charakter mezotroficzny, a ich woda jest u\u0142o\u017cona w warstwy o r\u00f3\u017cnej g\u0119sto\u015bci i r\u00f3\u017cnej zawarto\u015bci tlenu. Rozk\u0142ad tych warstw zmienia si\u0119 wraz z porami roku. Konsekwencj\u0105 tego jest cykliczna migracja ryb.<\/p>\n\n\n\n

Zimowa stagnacja
Jezioro pokryte lodem, a cz\u0119sto tak\u017ce warstw\u0105 \u015bniegu, zachowuje si\u0119 inaczej ni\u017c latem. Wiemy ju\u017c, \u017ce och\u0142adzana woda ma coraz wi\u0119ksz\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107, dop\u00f3ki nie osi\u0105gnie 4 st. C. Poni\u017cej tej temperatury staje si\u0119 l\u017cejsza. Okres zimowy cechuje stagnacja i hibernacja, jeziora s\u0105 jakby u\u015bpione. L\u00f3d os\u0142ania wod\u0119 od wiatru, a temperatura ro\u015bnie wraz z g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Prze\u0142amanie wiosenne
Po zej\u015bciu lodu wody powierzchniowe zaczynaj\u0105 si\u0119 ociepla\u0107, zwi\u0119ksza si\u0119 ich g\u0119sto\u015b\u0107 i zaczynaj\u0105 opada\u0107 wypieraj\u0105c ch\u0142odniejsz\u0105 wod\u0119 ku powierzchni. Proces ten przebiega dop\u00f3ty, dop\u00f3ki jezioro nie stanie si\u0119 homotermiczne, to znaczy woda w nim b\u0119dzie mia\u0142a jednakow\u0105 temperatur\u0119 od powierzchni do dna. Nazywamy to przesileniem wiosennym. Trwa ono oko\u0142o trzech tygodni, licz\u0105c od stopienia lodu. Ryby zaczynaj\u0105 preferowa\u0107 g\u00f3rne partie wody. Jest to czas najlepszych po\u0142ow\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Letnia stratyfikacja
Temperatura ci\u0105gle si\u0119 podnosi, wody powierzchniowe coraz bardziej si\u0119 ogrzewaj\u0105 i wtedy, w zale\u017cno\u015bci od g\u0142\u0119boko\u015bci jeziora, zaczyna si\u0119 stratyfikacja. Woda dzieli si\u0119 na trzy warstwy, z kt\u00f3rych ka\u017cda ma inny zakres temperatur, a zatem inn\u0105 zawarto\u015b\u0107 tlenu. Woda ocieplona s\u0142o\u0144cem staje si\u0119 l\u017cejsza, a falowanie zwi\u0119ksza w niej zawarto\u015b\u0107 tlenu. W g\u00f3rnych warstwach gromadzi si\u0119 plankton i w wyniku fotosyntezy dodatkowo nasyca j\u0105 tlenem.<\/p>\n\n\n\n

Wkr\u00f3tce woda w ca\u0142ej swej obj\u0119to\u015bci osi\u0105ga temperatur\u0119 wy\u017csz\u0105 ni\u017c 4 st. C i proces opadania do dna ustaje. Dalsze ogrzewanie w\u00f3d powierzchniowych powoduje zmniejszenie g\u0119sto\u015bci, woda staje si\u0119 l\u017cejsza. Rozpoczyna si\u0119 proces tworzenia trzech warstw, ka\u017cda z inn\u0105 temperatur\u0105: epilimnion, termoklina i hypolimnion.<\/p>\n\n\n\n

Termoklina znajduje si\u0119 na g\u0142\u0119boko\u015bci, na kt\u00f3rej termometr poka\u017ce gwa\u0142towny skok temperatury, w samej za\u015b warstwie temperatura jest prawie sta\u0142a. Wczesna termoklina, to znaczy ta, kt\u00f3ra powsta\u0142a po wiosennym mieszaniu si\u0119 wody, nie jest dla ryb barier\u0105. Ryby \u017cyj\u0105 poni\u017cej termokliny, w niej samej i nad ni\u0105. Dopiero z czasem termoklina staje si\u0119 bardziej zwarta i wtedy pod ni\u0105 ryb nie ma. Na po\u0142o\u017cenie termokliny maj\u0105 wp\u0142yw r\u00f3\u017cne czynniki. Najwa\u017cniejsza jest temperatura, ale du\u017cy wp\u0142yw ma tak\u017ce falowanie powierzchni. W niekt\u00f3rych obszarach jeziora silne falowanie mo\u017ce nawet termoklin\u0119 zakrzywia\u0107. Po\u0142o\u017cenie termokliny mo\u017ce zale\u017ce\u0107 r\u00f3wnie\u017c od ukszta\u0142towania dna.<\/p>\n\n\n\n

Hipolimnion to grubsza przydenna warstwa wody, kt\u00f3ra ma sta\u0142\u0105 temperatur\u0119. Woda jest tu najzimniejsza, a termoklina j\u0105 izoluje, uniemo\u017cliwia jej cyrkulacj\u0119, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c natlenienie. Niekiedy jednak ch\u0142odne i bogate w tlen wody gruntowe zmieniaj\u0105 sytuacj\u0119. Tworz\u0105 w pewnych miejscach natlenione obszary. Mimo to p\u00f3\u017anym latem ta warstwa jest kompletnie pozbawiona tlenu.<\/p>\n\n\n\n

Za\u0142amanie jesienne
Jesieni\u0105 temperatura powietrza zaczyna si\u0119 obni\u017ca\u0107 i wody powierzchniowe staj\u0105 si\u0119 coraz ch\u0142odniejsze. Proces ten przyspieszaj\u0105 silne i zimne wiatry. Przypowierzchniowa woda o ni\u017cszej temperaturze, a zatem g\u0119stsza, zaczyna ton\u0105\u0107, co powoduje, \u017ce cieplejsza i l\u017cejsza woda jest wypychana ku powierzchni. Zaczyna si\u0119 cyrkulacja. Trwa to tak d\u0142ugo, a\u017c epilimnion osi\u0105gnie t\u0119 sam\u0105 temperatur\u0119 i g\u0119sto\u015b\u0107 co warstwa hypolimnonu.<\/p>\n\n\n\n

Wymieszanie wody powoduje, \u017ce w ca\u0142ej swej obj\u0119to\u015bci ma prawie jednakowe w\u0142asno\u015bci. Cyrkulacja niemal ustaje, a woda jest r\u00f3wnomiernie natleniona. Nast\u0119puje takie samo zjawisko jak wiosn\u0105 i jest to r\u00f3wnie\u017c czas dobrych po\u0142ow\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Marian Kwapisz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Echosonda o du\u017cej rozdzielczo\u015bci ekranu albo z silnym przetwornikiem pozwala ustali\u0107 po\u0142o\u017cenie termokliny, co u\u0142atwia znalezienie ryb drapie\u017cnych w jeziorach mezotroficznych.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9120,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9118"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9118"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9127,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9118\/revisions\/9127"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}