{"id":8849,"date":"2007-11-24T21:43:00","date_gmt":"2007-11-24T20:43:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=8849"},"modified":"2021-11-12T21:44:38","modified_gmt":"2021-11-12T20:44:38","slug":"zapomniana-sosna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2007\/11\/24\/zapomniana-sosna\/","title":{"rendered":"ZAPOMNIANA SOSNA"},"content":{"rendered":"\n

Drewno jako materia\u0142 do budowy w\u0119dzisk odesz\u0142o raczej w zapomnienie. Ju\u017c tylko nieliczni koneserzy albo fasoniarze poszukuj\u0105 klejonek i p\u0142ac\u0105 za nie ceny wielokrotnie przewy\u017cszaj\u0105ce warto\u015b\u0107 najwspanialszych w\u0119dzisk z tworzyw sztucznych.<\/p>\n\n\n\n

U\u017cytkownicy wsp\u00f3\u0142czesnych w\u0119dzisk rzadko kiedy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce nowoczesna chemia zast\u0105pi\u0142a drewno zaledwie przed kilkudziesi\u0119ciu laty. W starszych ksi\u0105\u017ckach o w\u0119dkowaniu pojawiaj\u0105 si\u0119 wzmianki o r\u00f3\u017cnych gatunkach drewna stosowanego jako w\u0119dziska. Cofaj\u0105c si\u0119 w czasie od dominuj\u0105cych na prze\u0142omie XIX i pierwszej po\u0142owy XX wieku klejonek, obok drewna pochodzenia kolonialnego czy egzotycznego, jak na przyk\u0142ad hickory, mo\u017cna wskaza\u0107 na gatunki \u201cwiod\u0105ce\u201d – bambus, a wcze\u015bniej w krajach europejskich leszczyna.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Popularno\u015b\u0107 leszczyny wynika\u0142a nie tylko z jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci – sk\u0142onno\u015bci do wypuszczania d\u0142ugich i wzgl\u0119dnie prostych lub przynajmniej daj\u0105cych si\u0119 \u0142atwo prostowa\u0107 p\u0119d\u00f3w. By\u0142a drewnem \u0142atwo dost\u0119pnym, poniewa\u017c przez kilkaset lat uprawiano j\u0105 w krajach europejskich jako najwy\u017cszej jako\u015bci surowiec s\u0142u\u017c\u0105cy do wypalania w\u0119gla drzewnego, u\u017cywanego do produkcji prochu czarnego.<\/p>\n\n\n\n

Do budowy w\u0119dzisk u\u017cywano r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w drewna, cz\u0119sto te\u017c \u0142\u0105czone by\u0142y r\u00f3\u017cne gatunki. Z jednych robiono dolniki, a z innych szczyt\u00f3wki. Do bardziej znanych i cz\u0119sto wspominanych w dawnej literaturze nale\u017cy ja\u0142owiec. Do ma\u0142o znanych i u\u017cywanych rzadziej p\u0119dy r\u00f3\u017cy i drewno sosnowe.

Rzadkie wzmianki o so\u015bnie nie wzbudzi\u0142y zainteresowania historyk\u00f3w w\u0119dkarstwa, chocia\u017c to drewno mia\u0142o kr\u00f3tki okres powrotu pod koniec XIX wieku, jako surowiec stosowany do budowy klejonek dwuwarstwowych. Zewn\u0119trzna warstwa tych w\u0119dzisk wykonana by\u0142a z mocniejszego, ale ci\u0119\u017cszego bambusa, za\u015b wewn\u0119trzna z l\u017cejszego drewna sosnowego.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna rozwa\u017ca\u0107, czy powr\u00f3t do drewna sosnowego by\u0142 wynikiem precyzyjnych wylicze\u0144 konstruktor\u00f3w, czy te\u017c w tym kr\u00f3tkotrwa\u0142ym renesansie drewna sosnowego jak\u0105\u015b rol\u0119 odegra\u0142 przekaz do\u015bwiadcze\u0144 starszych pokole\u0144 w\u0119dkarzy.<\/p>\n\n\n\n

Trudno, wobec braku jakichkolwiek zapis\u00f3w, ustali\u0107, czy w okresie przedbambusowym, a mo\u017ce i przedleszczynowym p\u0119dy sosnowe nie by\u0142y szerzej stosowane. Odpowied\u017a na tak postawione pytanie mo\u017ce by\u0107 tylko po\u015brednia. Jest oczywiste, \u017ce poszukiwanym materia\u0142em na w\u0119dziska by\u0142y ro\u015bliny wytwarzaj\u0105ce p\u0119dy d\u0142ugie i proste. Takie w\u0142a\u015bciwo\u015bci ma bambus, leszczyna i w\u0142a\u015bnie sosna. W g\u0119stwinie lasu pierwotnego lub wsp\u00f3\u0142czesnego, ale niezbyt starannie uprawianego, d\u0142ugie p\u0119dy s\u0105 nast\u0119pstwem konkurencji o dost\u0119p do \u015bwiat\u0142a. Kie\u0142kuj\u0105ce w mrocznej g\u0119stwinie sosny maj\u0105 niespodziewanie du\u017ce przyrosty roczne, cz\u0119sto przekraczaj\u0105ce metr. Zdj\u0119cie ilustruj\u0105ce fragment takiego nieco zaniedbanego lasu pokazuje (po prawej stronie) mocn\u0105 sosn\u0119, \u015brednicy oko\u0142o 17 cm i wspinaj\u0105cy si\u0119 ku \u015bwiat\u0142u p\u0119d \u015brednicy 1,5 cm (po lewej). (zdj\u0119cie nr 1)

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych poszukiwaczy \u015bwiat\u0142a nie jest w stanie sprosta\u0107 konkurencji dobrze wyro\u015bni\u0119tych si\u00f3str i usycha, ale zanim zako\u0144cz\u0105 \u017cywot, osi\u0105gaj\u0105 znaczn\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 przy niewielkiej \u015brednicy. Te uschni\u0119te szybko staj\u0105 si\u0119 kruche i nieprzydatne. Ale \u017cywe, okorowane i pozbawione w\u0105t\u0142ych bocznych ga\u0142\u0105zek s\u0105 doskona\u0142ym materia\u0142em na w\u0119dziska.<\/p>\n\n\n\n

To, co wida\u0107 na zdj\u0119ciu nr 2 nie jest okorowanym p\u0119dem leszczynowym, lecz m\u0142od\u0105 sosn\u0105. Kij ten ma d\u0142ugo\u015b\u0107 345 cm. Dolnik przy ko\u0144cu ma \u015brednic\u0119 17 mm, a koniec – szczyt\u00f3wki 3 mm. Na \u017cy\u0142ce przywi\u0105zanej bezpo\u015brednio do szczyt\u00f3wki uda\u0142o si\u0119 bez uszkodzenia tego w\u0119dziska podnie\u015b\u0107 przedmiot o masie 200 g – to wytrzyma\u0142o\u015b\u0107, jak na lekk\u0105 w\u0119dk\u0119, znakomita.<\/p>\n\n\n\n

Przegrywaj\u0105ce wy\u015bcig do \u015bwiat\u0142a p\u0119dy sosnowe osi\u0105gaj\u0105 nawet do sze\u015bciu metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Wsp\u00f3\u0142czesne, dobrze zagospodarowane lasy nie maj\u0105 ju\u017c zapuszczonych g\u0119stwin, i by\u0107 mo\u017ce st\u0105d po w\u0119dkarskim wykorzystaniu sosnowych p\u0119d\u00f3w pozosta\u0142y ju\u017c tylko niejasne wzmianki.<\/p>\n\n\n\n

Jerzy Komar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drewno jako materia\u0142 do budowy w\u0119dzisk odesz\u0142o raczej w zapomnienie<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8851,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8849"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8849"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8849\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8852,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8849\/revisions\/8852"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8851"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8849"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8849"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8849"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}