{"id":8583,"date":"2007-06-11T15:22:00","date_gmt":"2007-06-11T13:22:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=8583"},"modified":"2021-11-12T15:23:55","modified_gmt":"2021-11-12T14:23:55","slug":"wplyw-swiatla-na-oczy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2007\/06\/11\/wplyw-swiatla-na-oczy\/","title":{"rendered":"WP\u0141YW \u015aWIAT\u0141A NA OCZY"},"content":{"rendered":"\n<p>Kto si\u0119 dok\u0142adnie przygl\u0105da\u0142 fotografiom \u015bwie\u017co z\u0142owionych sandaczy, z pewno\u015bci\u0105 zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na ich niepokoj\u0105co fosforyzuj\u0105ce oczy. Ten w\u0142a\u015bnie wygl\u0105d oczu wskazuje, \u017ce jest to ryba mroku. W ich siatk\u00f3wce znajduj\u0105 si\u0119 doskonale rozwini\u0119te kom\u00f3rki receptorowe: pr\u0119ciki i czopki.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale to jeszcze nie wszystko. Receptory wzrokowe sandacza s\u0105 dra\u017cnione jakby podw\u00f3jnie. Raz normalnie, przechodz\u0105cymi promieniami \u015bwiat\u0142a, i powt\u00f3rnie &#8211; przez \u015bwiat\u0142o odbite od rozmieszczonych w nab\u0142onku barwnikowym kryszta\u0142k\u00f3w guaniny. Kryszta\u0142ki te, kosztem ostro\u015bci obrazu, zwi\u0119kszaj\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 wzroku, umo\u017cliwiaj\u0105c sandaczowi widzenie niemal w zupe\u0142nej ciemno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"976\" height=\"466\" src=\"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-NA-OCZY-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8585\" srcset=\"https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-NA-OCZY-2.jpg 976w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-NA-OCZY-2-300x143.jpg 300w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-NA-OCZY-2-768x367.jpg 768w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-NA-OCZY-2-696x332.jpg 696w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-NA-OCZY-2-880x420.jpg 880w\" sizes=\"(max-width: 976px) 100vw, 976px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Oczywi\u015bcie niejeden w\u0119dkarz z\u0142owi\u0142 sandacza w pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu, w po\u0142udnie. Czy by\u0142 to potwierdzaj\u0105cy regu\u0142\u0119 wyj\u0105tek, czy mo\u017ce nale\u017ca\u0142o jeszcze zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na towarzysz\u0105ce po\u0142owowi okoliczno\u015bci: czysto\u015b\u0107 wody i wysoko\u015b\u0107 fali? S\u0105 zreszt\u0105 tak\u017ce w\u0119dkarze, kt\u00f3rzy nie uznaj\u0105 \u0142owienia o \u015bwicie lub o zmierzchu. Je\u015bli z\u0142owili sandacza, uczynili to oczywi\u015bcie w dzie\u0144. Wp\u0142yw \u015bwiat\u0142a na \u017cerowanie tego gatunku jest ogromny.<br>Niemiecki przyrodnik Reinhard Wiese postanowi\u0142 dok\u0142adnie zbada\u0107, jak si\u0119 zachowuj\u0105 sandacze przy r\u00f3\u017cnym o\u015bwietleniu. Po kilkudniowej adaptacji do warunk\u00f3w w obszernym, 400-litrowym akwarium, rozpocz\u0105\u0142 do\u015bwiadczenia z sze\u015bcioma m\u0142odymi sandaczami. S\u0142o\u0144ce zast\u0105pi\u0142a 1000-watowa lampa fotograficzna.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsze do\u015bwiadczenie mia\u0142o imitowa\u0107 skwarny, s\u0142oneczny dzie\u0144. Lamp\u0119 umieszczono nad \u015brodkiem akwarium w taki spos\u00f3b, \u017ce jej promienie pada\u0142y pod k\u0105tem prostym na wod\u0119. Dwa sandacze natychmiast uciek\u0142y do kryj\u00f3wek z korzeni drzew. Pozosta\u0142e ju\u017c si\u0119 tam nie zmie\u015bci\u0142y, wi\u0119c przywar\u0142y mocno do dna i tylko po lekkim falowaniu p\u0142etwy ogonowej mo\u017cna by\u0142o pozna\u0107, \u017ce jeszcze \u017cyj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>W drugim do\u015bwiadczeniu ostre \u015bwiat\u0142o zosta\u0142o wy\u0142\u0105czone, do akwarium dociera\u0142o \u015bwiat\u0142o s\u0142abe i rozproszone. Panowa\u0142 w nim lekki p\u00f3\u0142mrok. Po dwudziestu minutach od wy\u0142\u0105czenia \u015bwiat\u0142a sandacze sta\u0142y si\u0119 aktywne. Zacz\u0119\u0142y si\u0119 przemieszcza\u0107 po ca\u0142ym akwarium, penetruj\u0105c wszystkie g\u0142\u0119boko\u015bci wody i wcale nie staraj\u0105c si\u0119 przebywa\u0107 przy dnie. Do\u015bwiadczenie powtarzano kilka razy i wynik zawsze by\u0142 taki sam.<\/p>\n\n\n\n<p>W trzecim do\u015bwiadczeniu po\u0142ow\u0119 akwarium przys\u0142oni\u0119to desk\u0105. Z cz\u0119\u015bci o\u015bwietlonej ryby od razu si\u0119 wynios\u0142y i schroni\u0142y w cie\u0144 panuj\u0105cy pod desk\u0105. Po up\u0142ywie kilku minut zacz\u0119\u0142y si\u0119 zachowywa\u0107 tak, jak w drugim do\u015bwiadczeniu. Ale swojego azylu nie opuszcza\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p>Czwarte do\u015bwiadczenie na\u015bladowa\u0142o warunki panuj\u0105ce w wodzie o wschodzie lub zachodzie s\u0142o\u0144ca. Lampa zosta\u0142a umieszczona tak, \u017ce jej promienie pada\u0142y na wod\u0119 pod k\u0105tem 30 stopni. Tylko nieznaczna cz\u0119\u015b\u0107 promieni przenika\u0142a do wody, wi\u0119kszo\u015b\u0107 odbija\u0142a si\u0119 od jej powierzchni. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce gdy s\u0142o\u0144ce jest blisko horyzontu, dla sandaczy w wodzie zaczyna si\u0119 mrok. By\u0142y tak samo aktywne, jak przy wy\u0142\u0105czonej lampie.<\/p>\n\n\n\n<p>Reinhard Wiese nie poprzesta\u0142 na tych do\u015bwiadczeniach. Obserwowa\u0142 jeszcze zachowanie sandaczy w zupe\u0142nym mroku. W czasie kr\u00f3tkich kontroli przy u\u017cyciu latarki zauwa\u017cy\u0142, \u017ce noc\u0105 wszystkie sandacze przebywa\u0142y bardzo blisko powierzchni wody. Jak wi\u0119c wyja\u015bni\u0107 fakt, \u017ce wielu w\u0119dkarzy \u0142owi je w nocy z dna?<\/p>\n\n\n\n<p>Dostosujmy teraz nasze obserwacje z akwarium do warunk\u00f3w panuj\u0105cych w rzece lub jeziorze. Ustalili\u015bmy, \u017ce sandacz unika ostrego \u015bwiat\u0142a. Szuka przed nim kryj\u00f3wki lub stara si\u0119 schowa\u0107 w g\u0142\u0119binach, gdzie zawsze panuje p\u00f3\u0142mrok. Ale potrzebne jest mu jedzenie, a g\u0142\u0119biny nie oferuj\u0105 mu go zbyt wiele. Co innego podpowierzchniowe warstwy wody, gdzie przebywaj\u0105 stada uklei lub przybrze\u017cne \u0142awice drobnicy i r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w ryb. Reakcja na r\u00f3\u017cny stopie\u0144 o\u015bwietlenia daje odpowied\u017a, jak\u0105 strategi\u0119 \u017cyciow\u0105 obra\u0142 sobie ten ostro\u017cny drapie\u017cnik.<\/p>\n\n\n\n<p>Na ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a w wodzie wp\u0142ywa w g\u0142\u00f3wnym stopniu wysoko\u015b\u0107 s\u0142o\u0144ca nad horyzontem. Gdy jest ono nisko, wi\u0119kszo\u015b\u0107 promieni s\u0142onecznych padaj\u0105cych na powierzchni\u0119 wody odbija si\u0119 od niej i w g\u0142\u0119bi panuje p\u00f3\u0142mrok. Gdy s\u0142o\u0144ce stoi w zenicie, woda jest mocno prze\u015bwietlona. Ale efekty wywo\u0142ane przez s\u0142o\u0144ce s\u0105 inne w wodach przejrzystych, a zupe\u0142nie inne w zanieczyszczonych lub pokrytych ko\u017cuchem glon\u00f3w. Du\u017ca ilo\u015b\u0107 zawiesin lub fitoplanktonu szybciej poch\u0142ania i rozprasza promienie s\u0142o\u0144ca. W takich wodach \u0142atwiej znale\u017a\u0107 sandaczowi tak lubian\u0105 ciemno\u015b\u0107. W wodzie czystej najlepsze dla \u017cerowania o\u015bwietlenie wyst\u0119puje przed \u015bwitem lub o zmierzchu. Drapie\u017cniki w poszukiwaniu pokarmu przenosz\u0105 si\u0119 z g\u0142\u0119bin w p\u0142ytsze wody strefy przybrze\u017cnej, w pobli\u017ce g\u00f3rek i w inne miejsca, gdzie gromadzi si\u0119 du\u017co drobnicy.<\/p>\n\n\n\n<p>W ci\u0105gu dnia intensywno\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a wzrasta, sandacze powracaj\u0105 w g\u0142\u0119bsze miejsca i ich aktywno\u015b\u0107 w poszukiwaniu pokarmu maleje. Nie oznacza to, \u017ce nie zaatakuj\u0105 przep\u0142ywaj\u0105cej im ko\u0142o pyska przyn\u0119ty. Ale nie b\u0119d\u0105 polowa\u0107 aktywnie. Do\u015bwiadczenie uczy, \u017ce w warunkach, kiedy potencjalne ofiary te\u017c dobrze widz\u0105 (w dzie\u0144), polowanie nie ma sensu. Lepiej poczeka\u0107 do zmierzchu i wykorzysta\u0107 przewag\u0119 swego doskona\u0142ego wzroku.<br><br>Inaczej sprawa si\u0119 przedstawia w wodach ma\u0142o przejrzystych. Tu w nocy nawet dla sandaczy ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 za ma\u0142a. Co prawda wtedy tak\u017ce przebywaj\u0105 blisko brzegu, ale aktywnie nie \u017ceruj\u0105. Jakby czeka\u0142y, a\u017c warunki do polowania si\u0119 poprawi\u0105. W wodach brudnych nast\u0119puje to we wczesnych godzinach rannych i popo\u0142udniowych. Natomiast w samo po\u0142udnie ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a jest za du\u017ca. Sandacze przenosz\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119biej, ale zdarza si\u0119, \u017ce zaatakuj\u0105 przyn\u0119t\u0119 nawet w ci\u0105gu dnia. Du\u017ce zachmurzenie powoduje, \u017ce nawet w po\u0142udnie istniej\u0105 w wodzie dogodne warunki do \u017cerowania. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 polowania w dzie\u0144 stwarza tak\u017ce wszystko, co rzuca cie\u0144: most, wykroty w brzegu, nawisy ro\u015blin, powalone w wod\u0119 drzewo itp.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kto si\u0119 dok\u0142adnie przygl\u0105da\u0142 fotografiom \u015bwie\u017co z\u0142owionych sandaczy, z pewno\u015bci\u0105 zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na ich niepokoj\u0105co fosforyzuj\u0105ce oczy.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8584,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8583"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8583"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8583\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8586,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8583\/revisions\/8586"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}