Ich pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 z pewno\u015bci\u0105 wieku XV, najprawdopodobniej jednak okresu sporo wcze\u015bniejszego \u2013 XII-XIII stulecia. Nazwa o niejasnej etymologii pochodzi prawdopodobnie z Holandii lub Skandynawii.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-BOGA-1-1024x409.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nW okresach mniej intensywnych po\u0142ow\u00f3w dwu-, trzyosobowe zespo\u0142y rodzinne eksploatowa\u0142y wody przynale\u017cne do danej wsi nie przestrzegaj\u0105c podzia\u0142\u00f3w toni. Konfliktom zapobiega\u0142 zwyczaj znany w literaturze jako \u201cprawo pierwszej okupacji\u201d, pochodz\u0105cy jeszcze sprzed przybycia Krzy\u017cak\u00f3w i przez nich honorowany. Natomiast w okresach rybackich \u201c\u017cniw\u201d \u2013 szprotowych, \u0142ososiowych lub w\u0119gorzowych – \u0142owiono zespo\u0142owo, a poszczeg\u00f3lne maszoperie u\u017cytkowa\u0142y wy\u0142\u0105cznie tonie im przydzielone. Z czasem, w wyniku proces\u00f3w naturalnych (powodowanych cho\u0107by przez wiatry i pr\u0105dy morskie), cz\u0119\u015bciej pod wp\u0142ywem dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka (na przyk\u0142ad zmian wywo\u0142anych budow\u0105 falochron\u00f3w), cz\u0119\u015b\u0107 toni traci\u0142a na warto\u015bci.
Powodowa\u0142o to niezadowolenie rybak\u00f3w u\u017cytkuj\u0105cych tonie zwane \u201cg\u0142odowymi\u201d. So\u0142tysi, w\u00f3jtowie, lokalne w\u0142adze rybackie, a nawet s\u0105dy coraz cz\u0119\u015bciej musia\u0142y rozstrzyga\u0107 zwi\u0105zane z tym konflikty. W ko\u0144cu, z inicjatywy samych rybak\u00f3w z poszczeg\u00f3lnych wsi, wprowadzono rotacj\u0119 toni eksploatowanych przez poszczeg\u00f3lne maszoperie wed\u0142ug \u015bci\u015ble ustalonych regu\u0142. Pi\u0119kne zwyci\u0119stwo zbiorowej solidarno\u015bci (wspomaganej niew\u0105tpliwie licznymi wi\u0119zami pokrewie\u0144stwa \u0142\u0105cz\u0105cymi lokalne spo\u0142eczno\u015bci) nad interesem indywidualnym zyska\u0142o prawn\u0105 sankcj\u0119 w\u0142adz gminy Jastarnia w roku 1870 (lub 1871), a gminy Ku\u017anica w roku 1880.<\/p>\n\n\n\n
Podstawow\u0105 ide\u0105 maszoperii by\u0142 sprawiedliwy podzia\u0142 \u0142owisk (toni), r\u00f3wny wk\u0142ad narz\u0119dzi, sprz\u0119t\u00f3w, pracy i taki\u017c podzia\u0142 zysk\u00f3w. (Przy czym maszopi \u2013 pe\u0142ni cz\u0142onkowie maszoperii, bior\u0105cy bezpo\u015bredni, zasadniczy udzia\u0142 w po\u0142owie, wnosili wk\u0142ad wi\u0119kszy ni\u017c kobiety, dorastaj\u0105cy ch\u0142opcy lub dzieci). Co niezwykle wa\u017cne, maszoperia opiekowa\u0142a si\u0119 wdowami i sierotami po swoich cz\u0142onkach, a tak\u017ce uczestniczy\u0142a zespo\u0142owo w pracach na rzecz swojej lokalnej spo\u0142eczno\u015bci \u2013 wsi, ko\u015bcio\u0142a, szko\u0142y, os\u00f3b chorych. Na szefa maszoperii \u2013 szypra wybierano rybaka najbardziej do\u015bwiadczonego z jej cz\u0142onk\u00f3w, ciesz\u0105cego si\u0119 najwi\u0119kszym presti\u017cem, a wyb\u00f3r ten musia\u0142 by\u0107 zatwierdzony przez w\u00f3jta. (Tylko przez kr\u00f3tki, pocz\u0105tkowy okres istnienia maszoperii ta niezwykle wa\u017cna dla jej skuteczno\u015bci funkcja by\u0142a dziedziczna).<\/p>\n\n\n\n
Na prze\u0142omie wieku XIX i XX maszoperie prze\u017cywa\u0142y jeszcze sw\u00f3j rozkwit. Dzia\u0142a\u0142y na P\u00f3\u0142wyspie Helskim i na zach\u00f3d a\u017c do Bia\u0142ej G\u00f3ry. Z czasem zacz\u0119\u0142y podupada\u0107. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to m.in. z rozwojem rybo\u0142\u00f3wstwa kutrowego i odchodzeniem cz\u0119\u015bci rybak\u00f3w od przybrze\u017cnego rybo\u0142\u00f3wstwa \u0142\u00f3dkowego, ale te\u017c z narastaj\u0105cym egoizmem. Najd\u0142u\u017cej przetrwa\u0142y maszoperie w\u0119gorzowe, ale i te, w latach osiemdziesi\u0105tych XX wieku funkcjonuj\u0105ce jeszcze w Jastarni-Borze, Ku\u017anicy, Cha\u0142upach, D\u0119bkach, Karwi, mia\u0142y ju\u017c wtedy funkcje ograniczone do sprawiedliwego podzia\u0142u toni, r\u00f3wnego wk\u0142adu sprz\u0119tu oraz pracy i podzia\u0142u zysku, zatraci\u0142y za\u015b tak niegdy\u015b wa\u017cne funkcje spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n\n
Wojciech Olszewski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cNa morzu cz\u0142owiek jest bli\u017cej Boga\u2026\u201d – tymi s\u0142owami rozm\u00f3wcy prof. Marii Znamierowskiej-Pr\u00fcfferowej \u2013 rybacy z P\u00f3\u0142wyspu Helskiego, t\u0142umaczyli zar\u00f3wno sw\u0105 ryback\u0105 pasj\u0119, jak i g\u0142\u0119bok\u0105 religijno\u015b\u0107 oraz\u2026 wielk\u0105 solidarno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8538,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8536"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8536"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8536\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8539,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8536\/revisions\/8539"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8538"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}