Sprawa szkodliwo\u015bci o\u0142owianych ci\u0119\u017cark\u00f3w jest bardzo delikatna. S\u0105 bowiem stosowane powszechnie i cho\u0107by z tego powodu mog\u0105 si\u0119 sta\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em kolejnych niepotrzebnych spor\u00f3w w\u0119dkarzy z ekologami. Niew\u0142a\u015bciwa interpretacja danych naukowych by\u0142a przyczyn\u0105 wielu pochopnych decyzji ze strony w\u0142adz. Dlatego potrzeba jeszcze wielu stara\u0144 i czasu, aby dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107 wp\u0142yw o\u0142owianego ci\u0119\u017carka na \u015brodowisko wodne.<\/p>\n\n\n\n
O\u0142\u00f3w, srebrzystoszary metal ci\u0119\u017cki, z kt\u00f3rego wykonywane s\u0105 klasyczne ci\u0119\u017carki, do\u015b\u0107 \u0142atwo reaguje z tlenem zawartym w powietrzu i wodzie. Z tego powodu stosunkowo szybko pokrywa si\u0119 bardzo cienk\u0105 warstewk\u0105 tlenku o\u0142owiu, przez co jego powierzchnia staje si\u0119 matowa. Warstwa ta jest delikatna i mechanicznie \u0142atwa do usuni\u0119cia, jednak na tyle szczelna, \u017ce zabezpiecza wn\u0119trze o\u0142owianego przedmiotu przed dost\u0119pem tlenu i dalsz\u0105 korozj\u0105. W\u0142a\u015bnie ta warstwa tlenku sprawia, \u017ce o\u0142\u00f3w jest odporny na warunki \u015brodowiskowe.<\/p>\n\n\n\n
Jak wszystko w naturze, warstwa tlenku o\u0142owiu nie jest jednak wieczna i niezniszczalna. Jej trwa\u0142o\u015b\u0107 zale\u017cy od odczynu \u015brodowiska, czyli w naszym przypadku wody. Warto\u015b\u0107 odczynu wyra\u017ca wsp\u00f3\u0142czynnik pH. Jego skala obejmuje warto\u015bci od 0 do 14. O wodzie kwa\u015bnej m\u00f3wimy, kiedy warto\u015b\u0107 pH le\u017cy w granicach od 0 do 7. Woda jest zasadowa, gdy pH wynosi od 7 do 14, a oboj\u0119tna, kiedy pH = 7.<\/p>\n\n\n\n
Warstwa tlenku o\u0142owiu jest ca\u0142kowicie trwa\u0142a w wodzie oboj\u0119tnej i zasadowej (wsp\u00f3\u0142czynnik pH w granicach od 7 do 14). Taki w\u0142a\u015bnie odczyn ma wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u00f3d w naszym kraju. W \u015brodowisku zasadowym ani o\u0142\u00f3w, ani tlenek o\u0142owiu w wodzie si\u0119 nie rozpuszczaj\u0105, a w\u0142a\u015bnie w postaci rozpuszczonej o\u0142\u00f3w jest najbardziej toksyczny. St\u0105d wniosek, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w stosowanie o\u0142owianych ci\u0119\u017cark\u00f3w jest dla \u015brodowiska nieszkodliwe. Dowodzi tego tak\u017ce praktyka. Stare systemy wodoci\u0105gowe mia\u0142y rury o\u0142owiane. Badania naukowe potwierdzi\u0142y, \u017ce woda z takich rur by\u0142a dla ludzi ca\u0142kiem nieszkodliwa, pod warunkiem \u017ce mia\u0142a odczyn oboj\u0119tny lub zasadowy.<\/p>\n\n\n\n
O\u0142\u00f3w zaczyna si\u0119 rozpuszcza\u0107 dopiero w wodzie kwa\u015bnej (pH poni\u017cej 7). W wodzie lekko kwa\u015bnej proces ten przebiega bardzo powoli, ale przyspiesza wraz ze spadkiem pH. W kwasie siarkowym wype\u0142niaj\u0105cym akumulatory samochodowe (pH ok. 1) reakcja pomi\u0119dzy tlenkiem o\u0142owiu a kwasem zachodzi ju\u017c bardzo szybko (ta reakcja jest \u017ar\u00f3d\u0142em napi\u0119cia w akumulatorze).<\/p>\n\n\n\n
Wolny o\u0142\u00f3w mo\u017ce by\u0107 toksyczny dla organizm\u00f3w wodnych wtedy, gdy wyst\u0119puje w odpowiednio wysokim st\u0119\u017ceniu. W typowym kwa\u015bnym zbiorniku wodnym (pH ok. 6) o\u0142\u00f3w jest jednak uwalniany w znikomych ilo\u015bciach. W dodatku przyroda dysponuje mechanizmem obrony przed tym zagro\u017ceniem. Kwa\u015bny odczyn wody w zbiornikach naturalnych wywo\u0142uj\u0105 g\u0142\u00f3wnie kwasy humusowe. Maj\u0105 one zdolno\u015b\u0107 zatrzymywania metali ci\u0119\u017ckich, w tym o\u0142owiu. Wolny o\u0142\u00f3w wi\u0105\u017ce si\u0119 z kwasem humusowym i opada na dno. W mocno zanieczyszczonych zbiornikach wodnych ilo\u015b\u0107 metali ci\u0119\u017ckich w mule mo\u017ce by\u0107 naprawd\u0119 spora. Mimo to w wodach tych nadal \u017cyje wiele organizm\u00f3w. Jedynym bowiem sposobem uwolnienia o\u0142owiu z dna jest mechaniczne zamieszanie osad\u00f3w, co w przyrodzie zasadniczo si\u0119 nie zdarza. Cz\u0119\u015bciej robi to cz\u0142owiek. Ale i tak zamieszanie mu\u0142u jedynie w skrajnych przypadkach mo\u017ce prowadzi\u0107 do zatrucia wody i \u015bni\u0119cia ryb.<\/p>\n\n\n\n
Potrzeba \u017cmudnych bada\u0144, aby dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107, jaki mo\u017ce by\u0107 wp\u0142yw ci\u0119\u017cark\u00f3w o\u0142owianych na \u015brodowisko wodne. Na to, by zakaza\u0107 ich stosowania, jest z pewno\u015bci\u0105 za wcze\u015bnie. Zanim zostanie wynaleziony ci\u0119\u017carek r\u00f3wnie praktyczny, ale bardziej ekologiczny, up\u0142ynie jeszcze troch\u0119 czasu. Na razie wi\u0119c, b\u0119d\u0105c nad wod\u0105, nie wyrzucajmy i starajmy si\u0119 nie gubi\u0107 o\u0142owianych \u015brucin, nawet gdy wiemy, \u017ce maj\u0105 one nik\u0142y wp\u0142yw na \u015brodowisko.<\/p>\n\n\n\n
Patryk Bielecki<\/p>\n\n\n\n
Autor jest studentem pi\u0105tego roku Wydzia\u0142u Chemii \u015arodowiska na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sprawa szkodliwo\u015bci o\u0142owianych ci\u0119\u017cark\u00f3w jest bardzo delikatna. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8437"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8437"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8438,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8437\/revisions\/8438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}