Czy mo\u017cna sprzeda\u0107 wykorzystywan\u0105 przez w\u0119dkarzy wod\u0119 p\u0142yn\u0105c\u0105 wraz z przylegaj\u0105cym do niej terenem i jakie uprawnienia mieliby wtedy w\u0119dkarze wobec nowego w\u0142a\u015bciciela?<\/p>\n\n\n\n
Przepisy polskiego prawa wodnego, kt\u00f3remu pocz\u0105tek (pomijam sk\u0105din\u0105d interesuj\u0105ce rozwi\u0105zania I Rzeczypospolitej) da\u0142a ustawa wodna uchwalona 19 wrze\u015bnia 1922 (p\u00f3\u017aniejszy tekst jednolity Dz.U. 1928 Nr 62, poz. 674 ze zm.), wprowadzi\u0142a podzia\u0142 w\u00f3d na publiczne i prywatne, przyjmuj\u0105c za\u0142o\u017cenie (wywodz\u0105ce si\u0119 z prawa rzymskiego), \u017ce wszystkie wody s\u0105 publiczne, o ile z mocy tej ustawy albo wskutek szczeg\u00f3lnych tytu\u0142\u00f3w prawnych nie stanowi\u0105 w\u0142asno\u015bci prywatnej. Praktycznie wszystkie rzeki zosta\u0142y uznane za wody publiczne, w ramach w\u0142asno\u015bci prywatnej pozosta\u0142y jeziora (tak\u017ce przep\u0142ywowe) w latyfundiach. Konstytucja PRL z 1952 r. nie dokona\u0142a nacjonalizacji w\u00f3d.
Dopiero ustawa z 30 maja 1962 Prawo wodne (Dz.U. Nr 34, poz. 158 ze zm.) przyjmuj\u0105c w art. 1 regulacj\u0119, wed\u0142ug kt\u00f3rej wody stanowi\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 Pa\u0144stwa, je\u017celi ta ustawa nie stanowi inaczej, oraz wskazuj\u0105c, \u017ce w\u0142asno\u015b\u0107 gruntu rozci\u0105ga si\u0119 na znajduj\u0105ce si\u0119 na gruncie powierzchniowe wody stoj\u0105ce oraz wody w studniach i rowach \u2013 przeprowadzi\u0142a nacjonalizacj\u0119 wszystkich w\u00f3d p\u0142yn\u0105cych. Tak w\u0142a\u015bnie przepis ten zosta\u0142 zinterpretowany w orzecznictwie s\u0105dowym [wpisana do ksi\u0119gi zasad prawnych uchwa\u0142a sk\u0142adu 7 s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego z 8 listopada 1971 \u2013 III CZP 27\/71, \u201cOrzecznictwo S\u0105d\u00f3w Polskich i Komisji Arbitra\u017cowych\u201d 1973, z. 1, poz. 1] i teza o nacjonalizacji w\u00f3d p\u0142yn\u0105cych (przede wszystkim jezior przep\u0142ywowych) spotka\u0142a si\u0119 z powszechn\u0105 aprobat\u0105 w doktrynie prawniczej. Niczego w tym zakresie nie zmieni\u0142a kolejna ustawa z 24 pa\u017adziernika 1974 Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz. 230 ze zm.).<\/p>\n\n\n\n
Ustawa z 6 lipca 2001 o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasob\u00f3w naturalnych kraju (Dz.U. Nr 97, poz. 1051 ze zm.) do takich zasob\u00f3w zaliczy\u0142a:
wody podziemne oraz wody powierzchniowe w ciekach naturalnych i w \u017ar\u00f3d\u0142ach, z kt\u00f3rych te cieki bior\u0105 pocz\u0105tek, w kana\u0142ach, w jeziorach i zbiornikach wodnych o ci\u0105g\u0142ym dop\u0142ywie, wody polskich obszar\u00f3w morskich wraz z pasmem nadbrze\u017cnym i ich naturalnymi zasobami \u017cywymi i mineralnymi, a tak\u017ce zasobami naturalnymi dna i wn\u0119trza ziemi znajduj\u0105cego si\u0119 w granicach tych obszar\u00f3w, lasy pa\u0144stwowe, z\u0142o\u017ca kopalin niestanowi\u0105ce cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych nieruchomo\u015bci gruntowych, zasoby przyrodnicze park\u00f3w narodowych wy\u0142\u0105czaj\u0105c je, je\u017celi stanowi\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa, z przekszta\u0142ce\u0144 w\u0142asno\u015bciowych, aczkolwiek zastrzeg\u0142a, \u017ce przepisy szczeg\u00f3lne mog\u0105 zawiera\u0107 w\u0142asne rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n
Z dniem 1 stycznia 2002 wesz\u0142a w \u017cycie obowi\u0105zuj\u0105ca ustawa z 18 lipca 2001 Prawo wodne (tekst pierwotny Dz.U. Nr 115, poz. 1229, aktualny tekst jednolity Dz.U. 2005 Nr 239, poz. 2019 ze zm.). W tek\u015bcie pierwotnym ustawodawca odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do kwestii w\u0142asno\u015bciowych w art. 10 zawieraj\u0105cym trzy normy: wody stanowi\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa, innych os\u00f3b prawnych oraz os\u00f3b fizycznych, wody stanowi\u0105ce w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa lub jednostek samorz\u0105du terytorialnego s\u0105 wodami publicznymi, p\u0142yn\u0105ce wody publiczne nie podlegaj\u0105 obrotowi cywilnoprawnemu, z wyj\u0105tkiem przypadk\u00f3w okre\u015blonych w ustawie.<\/p>\n\n\n\n
Przepis ten nie wskazywa\u0142, jakie wody stanowi\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa lub jednostek samorz\u0105du terytorialnego. Je\u015bli chodzi o w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105, to nie musia\u0142, nic si\u0119 bowiem nie zmieni\u0142o w por\u00f3wnaniu z maj\u0105c\u0105 niew\u0105tpliwy charakter nacjonalizacyjny ustaw\u0105 z 30 maja 1962 Prawo wodne. Jednak\u017ce chyba pojawi\u0142y si\u0119 jakie\u015b w\u0105tpliwo\u015bci, skoro w nowelizacji przeprowadzonej w 2005 r. ustawodawca uzna\u0142 za stosowne dodanie do art. 10 nowego ust. 1a, wed\u0142ug kt\u00f3rego wody morza terytorialnego, morskie wody wewn\u0119trzne wraz z morskimi wodami wewn\u0119trznymi Zatoki Gda\u0144skiej, \u015br\u00f3dl\u0105dowe wody powierzchniowe p\u0142yn\u0105ce oraz wody podziemne stanowi\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa. Nie jest to \u017cadna nowa regulacja, poniewa\u017c i tak sprawa by\u0142a jasna pocz\u0105wszy od Prawa wodnego z 1962 r.<\/p>\n\n\n\n
Definicj\u0119 \u015br\u00f3dl\u0105dowych w\u00f3d powierzchniowych p\u0142yn\u0105cych zawiera art. 5 ust. 3 pkt 1 obowi\u0105zuj\u0105cego Prawa wodnego, kt\u00f3ry do takich w\u00f3d zalicza:
wody w ciekach naturalnych, kana\u0142ach oraz w \u017ar\u00f3d\u0142ach, z kt\u00f3rych cieki bior\u0105 pocz\u0105tek, wody znajduj\u0105ce si\u0119 w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych o ci\u0105g\u0142ym b\u0105d\u017a okresowym naturalnym dop\u0142ywie lub odp\u0142ywie w\u00f3d powierzchniowych, wody znajduj\u0105ce si\u0119 w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach p\u0142yn\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast do w\u00f3d stoj\u0105cych zalicza si\u0119 \u2013 stosownie do art. 5 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego \u2013 wody znajduj\u0105ce si\u0119 w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwi\u0105zanych bezpo\u015brednio, w spos\u00f3b naturalny, z powierzchniowymi wodami p\u0142yn\u0105cymi, a kolejny ust. 4 w art. 5 nakazuje odpowiednie stosowanie przepis\u00f3w o wodach p\u0142yn\u0105cych do w\u00f3d znajduj\u0105cych si\u0119 w zag\u0142\u0119bieniach terenu powsta\u0142ych w wyniku dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka, nieb\u0119d\u0105cych stawami. Wyja\u015bni\u0107 od razu trzeba, \u017ce stawy zosta\u0142y uznane w art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. c\/ za urz\u0105dzenia wodne, co oznacza, \u017ce wody w stawach s\u0105 wodami w urz\u0105dzeniach wodnych, pozostaj\u0105cymi poza podzia\u0142em \u015br\u00f3dl\u0105dowych w\u00f3d powierzchniowych na stoj\u0105ce i p\u0142yn\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
W kwestiach w\u0142asno\u015bciowych Prawo wodne przyjmuje dwie odmienne zasady: w odniesieniu do w\u00f3d p\u0142yn\u0105cych zasad\u0105 jest, \u017ce \u201cw\u0142asno\u015b\u0107 grunt\u00f3w idzie za wod\u0105\u201d, czyli grunty pokryte wodami p\u0142yn\u0105cymi s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 w\u0142a\u015bciciela w\u00f3d, praktycznie Skarbu Pa\u0144stwa, w odniesieniu do w\u00f3d stoj\u0105cych zasada jest odwrotna \u201cw\u0142asno\u015b\u0107 w\u00f3d idzie za gruntem\u201d, czyli wody stoj\u0105ce stanowi\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciciela gruntu.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi wi\u0119c mamy grunt, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 woda, i grunt ten zosta\u0142 sprzedany, to los prawny wody zale\u017cy od tego, czy by\u0142a to woda p\u0142yn\u0105ca czy stoj\u0105ca. Je\u017celi by\u0142a to woda stoj\u0105ca, to rozwi\u0105zanie jest proste \u2013 w\u0142asno\u015b\u0107 tej wody przesz\u0142a na nabywc\u0119. Je\u017celi natomiast by\u0142a to woda p\u0142yn\u0105ca, to jest inaczej. Znowu przywo\u0142am efektown\u0105 \u0142aci\u0144sk\u0105 paremi\u0119, wywodz\u0105c\u0105 si\u0119 z prawa rzymskiego, ale ca\u0142kowicie aprobowan\u0105 i w prawie polskim: nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet (nikt nie mo\u017ce na innego przenie\u015b\u0107 wi\u0119cej praw ni\u017c sam posiada). Je\u015bli, za\u0142\u00f3\u017cmy, dotychczasowy w\u0142a\u015bciciel gruntu sprzeda\u0142 aktem notarialnym ten grunt, nawet zamieszczaj\u0105c w tym akcie sformu\u0142owanie \u201crazem z wod\u0105\u201d, to w\u0142asno\u015b\u0107 wody nie przesz\u0142a na nowego w\u0142a\u015bciciela z tego prostego powodu, \u017ce dotychczasowy w\u0142a\u015bciciel gruntu nie by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem wody (woda p\u0142yn\u0105ca to w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa), a wi\u0119c nie m\u00f3g\u0142 przenie\u015b\u0107 na nowego w\u0142a\u015bciciela prawa, kt\u00f3rego sam nie mia\u0142. Z punktu widzenia w\u0142asno\u015bci wody p\u0142yn\u0105cej nic si\u0119 nie zmieni\u0142o, ona by\u0142a i nadal jest w\u0142asno\u015bci\u0105 Skarbu Pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Zmieni\u0142a si\u0119 natomiast w\u0142asno\u015b\u0107 przyleg\u0142ego do wody gruntu, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 nowego w\u0142a\u015bciciela. Czy zatem ten nowy w\u0142a\u015bciciel mo\u017ce zabroni\u0107 w\u0119dkarzom korzystania z wody? Ot\u00f3\u017c nie mo\u017ce, poniewa\u017c na nowym w\u0142a\u015bcicielu ci\u0105\u017cy dok\u0142adnie taki sam obowi\u0105zek, jaki ci\u0105\u017cy\u0142 na jego poprzedniku, mianowicie przewidziany w art. 28 ust. 2 Prawa wodnego, obci\u0105\u017caj\u0105cy w\u0142a\u015bciciela nieruchomo\u015bci przyleg\u0142ej do w\u00f3d obj\u0119tych powszechnym korzystaniem, obowi\u0105zek zapewnienia dost\u0119pu do wody w spos\u00f3b umo\u017cliwiaj\u0105cy to korzystanie. Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce nowy w\u0142a\u015bciciel nie \u017cyczy sobie, aby w\u0119dkarze id\u0105c do wody przechodzili przez jego nieruchomo\u015b\u0107 w miejscu, w kt\u00f3rym przechodzili wtedy, kiedy grunt by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 poprzedniego w\u0142a\u015bciciela. Mo\u017ce si\u0119 temu sprzeciwi\u0107, ale wtedy musi wyznaczy\u0107 inne przej\u015bcie prowadz\u0105ce do wody, aby pozosta\u0107 w zgodzie z obowi\u0105zkiem okre\u015blonym w art. 28 ust. 2 Prawa wodnego.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi nowy w\u0142a\u015bciciel nie zrobi tego sam, w\u0119dkarzom pozostaje skorzystanie z mo\u017cliwo\u015bci wskazanej w tym\u017ce art. 28 ust. 2 Prawa wodnego, czyli zwr\u00f3cenie si\u0119 do w\u00f3jta (burmistrza, prezydenta miasta) o wyznaczenie cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci umo\u017cliwiaj\u0105cej dost\u0119p do wody. W\u00f3jt (burmistrz, prezydent miasta) jest zobowi\u0105zany wyda\u0107 decyzj\u0119 administracyjn\u0105 wyznaczaj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci umo\u017cliwiaj\u0105ce dost\u0119p do wody, a w\u0142a\u015bcicielowi nieruchomo\u015bci przys\u0142uguje odszkodowanie z bud\u017cetu gminy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czy mo\u017cna sprzeda\u0107 wykorzystywan\u0105 przez w\u0119dkarzy wod\u0119 p\u0142yn\u0105c\u0105 wraz z przylegaj\u0105cym do niej terenem i jakie uprawnienia mieliby wtedy w\u0119dkarze wobec nowego w\u0142a\u015bciciela?<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8298,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[69],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8297"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8297"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8297\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8299,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8297\/revisions\/8299"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}