{"id":807,"date":"1998-10-14T17:26:00","date_gmt":"1998-10-14T15:26:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=807"},"modified":"2021-05-03T17:39:23","modified_gmt":"2021-05-03T15:39:23","slug":"blystki-i-inne-skutecznosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/1998\/10\/14\/blystki-i-inne-skutecznosci\/","title":{"rendered":"B\u0141YSTKI I INNE SKUTECZNO\u015aCI"},"content":{"rendered":"\n

Ze zbior\u00f3w Muzeum Etnograficznego w Toruniu. <\/a>

B\u0142ystki jako przyn\u0119ty na ryby drapie\u017cne s\u0105 u\u017cywane i wyrabiane na obszarze dzisiejszej Polski przynajmniej od \u015bredniowiecza. Podobnie jest u naszych s\u0105siad\u00f3w wschodnich i zachodnich (w \u015bredniowieczu jeszcze s\u0142owia\u0144skich), a tak\u017ce w Skandynawii. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie ze wczesno\u015bredniowiecznej Skandynawii wywodzi si\u0119 te\u017c polska i wschodnios\u0142owia\u0144ska doro\u017cka – najpowszechniejszy przez wieki spos\u00f3b po\u0142owu ryb na b\u0142ystk\u0119 ci\u0105gni\u0119t\u0105 za p\u0142yn\u0105c\u0105 \u0142\u00f3dk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Niezwyk\u0142a, maj\u0105ca kilkadziesi\u0105t lat b\u0142ystka o niejasnym pochodzeniu. Niecodzienny jest nie tylko jej kszta\u0142t, ster w cz\u0119\u015bci \u201cgrzbietowej\u201d, ale te\u017c usytuowanie w cz\u0119\u015bci przedniej, jednak asymetrycznie, przy bocznej kraw\u0119dzi szeregu otwor\u00f3w \u0142\u0105cznikowych, co pozwala\u0142o uzyskiwa\u0107 r\u00f3\u017cn\u0105, zale\u017cnie od potrzeb, prac\u0119 przyn\u0119ty.
W nowoczesnych przyn\u0119tach zasada wielu mocowa\u0144 powielona jest w cykadach i inwajderach.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Angielskie b\u0142ystki z wyposa\u017cenia przedwojennego w\u0119dkarza polskiego.<\/strong><\/em>


Metoda ta cieszy\u0142a si\u0119 wielkim uznaniem na ca\u0142ym \u015bwiecie, a w zachodniej Europie, w tym tak\u017ce w Wielkiej Brytanii, \u0142owcy szczupak\u00f3w stosowali j\u0105 cz\u0119\u015bciej od spiningu. R\u00f3wnocze\u015bnie w Polsce, sk\u0105d m.in. doro\u017cka si\u0119 wywodzi, by\u0142a nie tylko zakazana, ale te\u017c traktowana z pogard\u0105 (tak przecie\u017c \u0142owili \u201cmiejscowi\u201d, wi\u0119c na pewno mi\u0119siarze) zw\u0142aszcza przez cz\u0119\u015b\u0107 spiningist\u00f3w uwa\u017caj\u0105cych si\u0119 za w\u0119dkarsk\u0105 elit\u0119, gdy\u017c w swoim naiwnym mniemaniu na\u015bladowali \u201cszlachetne\u201d w\u0119dkarstwo zachodnioeuropejskie. Nawet teraz, gdy wreszcie przywr\u00f3cono nam prawo do doro\u017cki, w\u0119dkarskie czasopisma usi\u0142uj\u0105 zast\u0105pi\u0107 ten termin o wielowiekowej tradycji obcym, ale \u201czachodnim\u201d trollingiem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


Oryginalne wyroby nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c w\u0119dkarza pozna\u0144skiego Alfonsa Cienkiewicza z lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych i pocz\u0105tku sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, b\u0119d\u0105ce odmianami r\u00f3\u017cnych przyn\u0119t spiningowych.<\/strong><\/em>


Doro\u017cka by\u0142a tak popularna w\u015br\u00f3d w\u0119dkarzy i rybak\u00f3w zawodowych, \u017ce jeszcze w naszym stuleciu u nas i u naszych wschodnich s\u0105siad\u00f3w \u201c\u0142owi\u0107 na doro\u017ck\u0119\u201d znaczy\u0142o tyle samo co \u201c\u0142owi\u0107 na b\u0142ystk\u0119\u201d. A by\u0142y przecie\u017c i inne r\u00f3wnie tradycyjne metody \u0142owienia t\u0105 przyn\u0119t\u0105. Na przyk\u0142ad uwi\u0105zan\u0105 do linki b\u0142ystk\u0119 rzucano r\u0119k\u0105 do wody i r\u0119kami j\u0105 \u015bci\u0105gano. Prowadzono te\u017c b\u0142ystk\u0119 w wodzie d\u0142ugim nawet do o\u015bmiu metr\u00f3w w\u0119dziskiem bez ko\u0142owrotka. Starzy w\u0119dkarze toru\u0144scy wspominaj\u0105, \u017ce \u0142owi\u0105c takim w\u0142a\u015bnie sposobem np. sandacze, cz\u0119sto zarzucali b\u0142ystk\u0119 w nurt, a w\u0119dzisko wbijali mi\u0119dzy kamienie na szczycie wi\u015blanej ostrogi i czekali na branie. W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych w obecnych wojew\u00f3dztwach zielonog\u00f3rskim i gorzowskim w podobny spos\u00f3b \u0142owiono szczupaki. Brano leszczynowy lub brzozowy kij o d\u0142ugo\u015bci 4 – 5 metr\u00f3w, na ko\u0144cu przywi\u0105zywano sznurek, a do sznurka p\u00f3\u0142metrowy kawa\u0142ek drutu z b\u0142ystk\u0105. Z tak\u0105 w\u0119dk\u0105 spacerowano tam i z powrotem po g\u0142\u00f3wce. Jeszcze na prze\u0142omie wiek\u00f3w dzisiejszy spining kojarzony by\u0142 cz\u0119\u015bciej z \u0142owieniem na martw\u0105 rybk\u0119 ni\u017c na przyn\u0119ty sztuczne.
<\/a>

Ta przyn\u0119ta wykonana jest ca\u0142kowicie z blachy mosi\u0119\u017cnej, kt\u00f3rej precyzyjnie dopasowane kawa\u0142ki polutowane s\u0105 tak, \u017ce wyporny korpus\u00a0 nie pozwala jej zbyt szybko ton\u0105\u0107. Ster, kt\u00f3ry jest na przed\u0142u\u017ceniu korpusu, umo\u017cliwia\u0142 przyn\u0119cie uzyskiwa\u0107 odpowiednie ruchy i p\u0142ywa\u0107 na g\u0142\u0119boko\u015bci kontrolowanej przez w\u0119dkarza.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

W zbiorach muzeum jest kilka takich przyn\u0119t (najprawdopodobniej pochodz\u0105 z okresu mi\u0119dzywojennego) w r\u00f3\u017cnych wielko\u015bciach. Zbrojone s\u0105 jedn\u0105 lub dwoma kotwicami.<\/strong><\/em>

W zbiorach Muzeum Etnograficznego w Toruniu nie ma ani jednej b\u0142ystki charakterystycznej dla \u015bredniowiecza, znale\u017a\u0107 je mo\u017cna w muzeach archeologicznych. Jest tu jednak bogaty zbi\u00f3r b\u0142ystek i innych przyn\u0119t sztucznych znakomicie ilustruj\u0105cy ogromne do\u015bwiadczenie i pomys\u0142owo\u015b\u0107 naszych rodak\u00f3w od pocz\u0105tku wieku do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, od Grodzie\u0144szczyzny po Wielkopolsk\u0119. Niekt\u00f3re z tych przyn\u0119t pokazuj\u0105 nasze zdj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n


Wojciech Olszewski<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ze zbior\u00f3w Muzeum Etnograficznego w Toruniu. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":808,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/807"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=807"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":813,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/807\/revisions\/813"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/808"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}