{"id":8008,"date":"2006-11-13T13:51:00","date_gmt":"2006-11-13T12:51:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=8008"},"modified":"2021-11-11T13:53:33","modified_gmt":"2021-11-11T12:53:33","slug":"chronic-czy-lowic-a-moze-chronic-lowiac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2006\/11\/13\/chronic-czy-lowic-a-moze-chronic-lowiac\/","title":{"rendered":"CHRONI\u0106 CZY \u0141OWI\u0106, A MO\u017bE CHRONI\u0106 \u0141OWI\u0104C?"},"content":{"rendered":"\n<p>W Europie w ci\u0105gu ostatnich kilkudziesi\u0119ciu lat g\u0142owacice znalaz\u0142y si\u0119 w stanie powa\u017cnego zagro\u017cenia. G\u0142\u00f3wne tego przyczyny to \u015bcieki przemys\u0142owe i komunalne, hydrotechniczna zabudowa (chodzi tu g\u0142\u00f3wnie o zbiorniki zaporowe), zwi\u0119kszaj\u0105ca si\u0119 presja w\u0119dkarska i k\u0142usownictwo.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"709\" height=\"375\" src=\"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-GLOWA-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8012\" srcset=\"https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-GLOWA-3.jpg 709w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-GLOWA-3-300x159.jpg 300w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-GLOWA-3-696x368.jpg 696w\" sizes=\"(max-width: 709px) 100vw, 709px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Liczebno\u015b\u0107 g\u0142owacic na autochtonicznych stanowiskach w dorzeczu Dunaju z roku na rok gwa\u0142townie maleje. Jeszcze w wieku XIX i na pocz\u0105tku XX wyst\u0119powa\u0142y we wszystkich wi\u0119kszych podg\u00f3rskich dop\u0142ywach tej rzeki. Obecnie g\u0142owacic\u0119 spotyka si\u0119 tylko w nielicznych ciekach. Zosta\u0142a w nich zepchni\u0119ta na kr\u00f3tkie odcinki, w kt\u00f3rych zachowa\u0142y si\u0119 w miar\u0119 naturalne biotopy. Wed\u0142ug danych zebranych przez znanego ichtiologa Hol\u010dika (informacje do roku 1984) w Niemczech i Austrii g\u0142owacica wygin\u0119\u0142a w ciekach w blisko 55 procentach. Nie lepsza jest jej sytuacja w dawnej Jugos\u0142awii i Rumunii, na S\u0142owacji i Ukrainie. Podobnie jest u nas, bo g\u0142owacica na autochtonicznych stanowiskach prawdopodobnie ju\u017c nie wyst\u0119puje. Do takich stanowisk zaliczana jest Czarna Orawa z dop\u0142ywami, a tam ju\u017c od kilkunastu lat jej obecno\u015bci nie stwierdzono.<\/p>\n\n\n\n<p>Na temat ratowania gin\u0105cego gatunku dyskutowano ju\u017c wielokrotnie i to w mi\u0119dzynarodowym gronie. Na takich konferencjach prezentowano sytuacj\u0119 g\u0142owacicy w poszczeg\u00f3lnych krajach. Zajmowano si\u0119 biologicznymi aspektami tego gatunku, dyskutowano o metodach hodowli, efektywno\u015bci zarybie\u0144 i sposobach ochrony gatunku. Poruszano wszystkie aspekty, kt\u00f3re sytuacj\u0119 g\u0142owacicy mia\u0142yby poprawi\u0107. Na ostatniej takiej konferencji, tocz\u0105cej si\u0119 w Niemczech (w Bawarii), uchwalono rezolucj\u0119, kt\u00f3r\u0105 potem przes\u0142ano do mi\u0119dzynarodowych instytucji i plac\u00f3wek odpowiedzialnych za ochron\u0119 przyrody w krajach, gdzie gatunek ten wyst\u0119puje. Najwa\u017cniejsze tezy tej rezolucji przedstawiaj\u0105 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>Aby zachowa\u0107 g\u0142owacic\u0119 w Europie dla nast\u0119pnych pokole\u0144, nale\u017cy zatroszczy\u0107 si\u0119 o to, aby tam, gdzie ona jeszcze wyst\u0119puje, nie podejmowano \u017cadnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107, kt\u00f3re mog\u0142yby zagrozi\u0107 \u015brodowisku jej bytowania.<\/li><li>Poniewa\u017c naturalny zasi\u0119g g\u0142owacicy stale si\u0119 zmniejsza, nale\u017cy zmierza\u0107 do renaturyzacji w\u00f3d w jej obszarze wyst\u0119powania.<\/li><li>W\u00f3d, w kt\u00f3rych g\u0142owacica utrzymuje si\u0119 w wyniku naturalnego rozrodu, nie nale\u017cy zarybia\u0107 osobnikami pochodz\u0105cymi z innych system\u00f3w rzecznych.<\/li><li>W celu ochrony tego gatunku powinna zosta\u0107 podj\u0119ta mi\u0119dzynarodowa wsp\u00f3\u0142praca.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>W wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w, gdzie g\u0142owacica wyst\u0119puje, jest ona obj\u0119ta r\u00f3\u017cnymi formami ochrony rybackiej, a w kilku (z racji zagro\u017cenia jej egzystencji) zosta\u0142a umieszczona na krajowych \u201cCzerwonych listach gatunk\u00f3w gin\u0105cych i zagro\u017conych\u201d oraz w \u201cCzerwonych Ksi\u0119gach\u201d. Jest tam zaliczona do gatunk\u00f3w najbardziej zagro\u017conych. Na terenie ca\u0142ych Karpat g\u0142owacica jest zagro\u017cona krytycznie, w Czechach wygin\u0119\u0142a ca\u0142kowicie, \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 jest obj\u0119ta na W\u0119grzech i Ukrainie.<\/p>\n\n\n\n<p>Tam, gdzie g\u0142owacice mo\u017cna \u0142owi\u0107, ustalane s\u0105 dla niej okresy i wymiary ochronne oraz limity. S\u0105 one do\u015b\u0107 zr\u00f3\u017cnicowane, co wynika prawdopodobnie z r\u00f3\u017cnych warunk\u00f3w, w kt\u00f3rych ryby te egzystuj\u0105. W Polsce wymiar ochronny wynosi 70 cm, ale w Dunajcu i Popradzie, rzekach granicznych, S\u0142owacy zmniejszyli go do 60 cm. Poszczeg\u00f3lne kraje ustali\u0142y te\u017c r\u00f3\u017cne okresy ochronne. W jednych chroni si\u0119 g\u0142owacic\u0119 nawet przez dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy, w Polsce odwrotnie &#8211; przez dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy mo\u017cna g\u0142owacice \u0142owi\u0107. To przyk\u0142ady kra\u0144cowe.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1966 r. na S\u0142owacji g\u0142owacice doczeka\u0142y si\u0119 swojego specjalnego rezerwatu. Na 21\u2013kilometrowym odcinku rzeki Turiec (ok. 62 ha) zosta\u0142y obj\u0119te ca\u0142kowit\u0105 ochron\u0105. Mo\u017cna je tam by\u0142o wy\u0142awia\u0107 wy\u0142\u0105cznie do rozrodu i bada\u0144 naukowych. W latach 80. stwierdzono jednak, \u017ce prawa rezerwatu nie s\u0105 respektowane, a dalsze jego istnienie jest zagro\u017cone, poniewa\u017c planuje si\u0119 kanalizacj\u0119 rzeki i budow\u0119 zbiornika zaporowego. W Polsce jedynie w obr\u0119bie Pieni\u0144skiego Parku Narodowego g\u0142owacica i inne wyst\u0119puj\u0105ce tam gatunki ryb s\u0105 obj\u0119te ca\u0142kowitym zakazem po\u0142owu.<\/p>\n\n\n\n<p>Obecnie w Polsce najliczniejsze populacje g\u0142owacicy wyst\u0119puj\u0105 w trzech najwi\u0119kszych naszych g\u00f3rskich rzekach: Dunajcu, Popradzie i Sanie. W rzekach, do kt\u00f3rych by\u0142a wprowadzana (Skawa, So\u0142a, Raba, Nysa K\u0142odzka, B\u00f3br, Gwda), po zaniechaniu zarybie\u0144, egzystuj\u0105 ju\u017c tylko pojedyncze ryby lub nie ma ich wcale. Akcje zarybieniowe musz\u0105 by\u0107 teraz skierowane na te trzy rzeki, bo tylko one, z racji swoich walor\u00f3w \u015brodowiskowych, gwarantuj\u0105 dalsz\u0105 obecno\u015b\u0107 tego gatunku w rodzimej ichtiofaunie.<\/p>\n\n\n\n<p>Stado tarlak\u00f3w w \u0141opusznej, jedyne w Polsce, liczy 200-220 doros\u0142ych ryb i blisko 1000 sukcesor\u00f3w, tzn. ryb m\u0142odszych. Przy rocznej produkcji wyl\u0119gu si\u0119gaj\u0105cej 800-900 tys. sztuk i przy racjonalnej w\u0119dkarskiej eksploatacji rzek powinno to da\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce w najbli\u017cszych latach gatunek ten zostanie zachowany.<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug szacunk\u00f3w, w Dunajcu, Popradzie i Sanie mo\u017ce by\u0107 od 1500 do 2000 doros\u0142ych g\u0142owacic. Nie jest to liczba wielka, bo presja w\u0119dkarska jest du\u017ca, a k\u0142usownicy te\u017c dzia\u0142aj\u0105 skutecznie. Rodzi si\u0119 wi\u0119c pytanie: chroni\u0107 czy \u0142owi\u0107? A mo\u017ce \u0142owi\u0105c chroni\u0107? Rozwi\u0105zanie tego dylematu znalaz\u0142 \u017cyj\u0105cy przed wojn\u0105 prof. W\u0142odzimierz Kulmatycki, znany ichtiolog i hydrobiolog. W jednej ze swoich prac tak pisa\u0142:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cUtrzymanie g\u0142owacicy na terenie w\u00f3d (pokuckich i orawskich) jest konieczno\u015bci\u0105, tak z punktu widzenia gospodarczo-rybackiego, jak i ochrony przyrody\u201d. A w innym miejscu: \u201cZdaniem moim, g\u0142\u00f3wne znaczenie dla podniesienia g\u0142owacicostanu w wodach (Pokucia), mog\u0105 mie\u0107 tylko \u015brodki \u201caktywne\u201d, to jest zarybianie w\u00f3d. Dalsze \u015brodki, kt\u00f3re by mo\u017cna nazwa\u0107 \u201cpasywnymi\u201d, jak miara minimalna, czasy ochronne, to s\u0105 tylko \u201cp\u00f3\u0142\u015brodki\u201d, kt\u00f3rych pe\u0142na warto\u015b\u0107 mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 dopiero przy racjonalnej i intensywnej gospodarce zarybieniowej. Za zupe\u0142nie nie wiod\u0105ce do celu uwa\u017cam natomiast \u201czakazy po\u0142owu\u201d itp., kt\u00f3re istniej\u0105 zazwyczaj tylko na papierze i s\u0105 tylko utrudnieniem eksploatacji przez gospodarza rybnego, podczas gdy nie istniej\u0105 zupe\u0142nie dla k\u0142usownik\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Zacznijmy zatem \u0142owi\u0107 g\u0142owacic\u0119 racjonalnie! Na nowych zasadach (zmienione limity i okresy ochronne, pe\u0142na kontrola ilo\u015bci pozyskiwanych ryb). Przebywaj\u0105c nad wod\u0105, przyczynimy si\u0119 do jej ochrony i zachowania na li\u015bcie naszej rodzimej ichtiofauny.<br>Zostawmy \u201cg\u0142ow\u0119\u201d nast\u0119pnym pokoleniom!<\/p>\n\n\n\n<p>Prof. dr hab. Andrzej Witkowski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W Europie w ci\u0105gu ostatnich kilkudziesi\u0119ciu lat g\u0142owacice znalaz\u0142y si\u0119 w stanie powa\u017cnego zagro\u017cenia. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8010,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8008"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8008"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8008\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8013,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8008\/revisions\/8013"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8010"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8008"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8008"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8008"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}