W do\u015bwiadczeniu przeprowadzonym na kilku ameryka\u0144skich jeziorach \u0142owiono walleye i jednocze\u015bnie mierzono nat\u0119\u017cenie \u015bwiat\u0142a nad powierzchni\u0105 wody. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce 60% ryb z\u0142owiono wtedy, gdy wynosi\u0142o ono od 10 do 400 luks\u00f3w\u2026<\/p>\n\n\n\n\n\n
37 gatunk\u00f3w ryb \u017cyj\u0105cych w w\u0119gierskim jeziorze Balaton przebada\u0142 w latach 20. ubieg\u0142ego wieku niemiecki fizjolog Wilhelm Wunder. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce sze\u015b\u0107 z tych gatunk\u00f3w ma wewn\u0105trz oczu tzw. warstw\u0119 odblaskow\u0105. Dzia\u0142a ona jak reflektor, skupia docieraj\u0105ce do oka s\u0142abe \u015bwiat\u0142o na tej jego cz\u0119\u015bci, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 \u015bwiat\u0142oczu\u0142e kom\u00f3rki. Spo\u015br\u00f3d owych sze\u015bciu gatunk\u00f3w najlepiej wykszta\u0142con\u0105 warstw\u0119 odblaskow\u0105 ma sandacz. P\u00f3\u017aniej oczom sandaczy (a tak\u017ce jego ameryka\u0144skich krewniak\u00f3w: walleya i saugera) przygl\u0105da\u0142o si\u0119 jeszcze wielu innych naukowc\u00f3w. Stwierdzili oni, \u017ce ryby te, opr\u00f3cz warstwy odblaskowej, maj\u0105 tak\u017ce inne udoskonalenia. Wszystkie one s\u0142u\u017c\u0105 jednemu celowi: zwi\u0119kszaj\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 oka na s\u0142abe \u015bwiat\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
W oczach ryb, a tak\u017ce innych zwierz\u0105t oraz ludzi, znajduj\u0105 si\u0119 dwa rodzaje \u015bwiat\u0142oczu\u0142ych kom\u00f3rek. Jedne z nich to pr\u0119ciki, drugie – czopki. Pr\u0119ciki reaguj\u0105 na \u015bwiat\u0142o nawet bardzo s\u0142abe. Czopki wymagaj\u0105 wi\u0119kszej jego ilo\u015bci, ale za to rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 kolory. S\u0142u\u017c\u0105 temu trzy rodzaje czopk\u00f3w. Jedne odbieraj\u0105 najlepiej czerwie\u0144, drugie ziele\u0144, a trzecie barw\u0119 niebiesk\u0105. U ludzi jest bardzo podobnie. S\u0105dzono wi\u0119c, \u017ce do widzenia kolor\u00f3w potrzebne s\u0105 wszystkie trzy rodzaje kom\u00f3rek. Tymczasem u sandaczy wyst\u0119puj\u0105 tylko dwa, brakuje im kom\u00f3rek wra\u017cliwych na kolor niebieski (podobnie jest u okoni). Wcale to jednak nie znaczy, \u017ce sandacze s\u0105 daltonistami. Bardzo dobrze odbieraj\u0105 kolory zielony i \u017c\u00f3\u0142ty, czerwie\u0144 znacznie s\u0142abiej, ale i tak lepiej ni\u017c ludzie! Brak kom\u00f3rek wra\u017cliwych na kolor niebieski jest typowy dla ryb, kt\u00f3re s\u0105 aktywne o zmierzchu lub noc\u0105, przebywaj\u0105 w wodach m\u0119tnych albo na du\u017cych g\u0142\u0119boko\u015bciach. Sandacze mo\u017cna zaliczy\u0107 w\u0142a\u015bciwie do wszystkich tych kategorii.<\/p>\n\n\n\n
Wykrywanie i rozpoznawanie przedmiot\u00f3w pod wod\u0105 zale\u017cy nie tylko od w\u0142a\u015bciwo\u015bci rybich oczu. Musi tam by\u0107 tak\u017ce dostateczna ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re odbite od przedmiotu po prostej linii dotrze do ryby. Woda jednak bardzo silnie \u015bwiat\u0142o rozprasza. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u00f3d w Polsce jest ma\u0142o przejrzysta, do g\u0142\u0119boko\u015bci 10 metr\u00f3w dochodzi co najwy\u017cej 1% promieni s\u0142onecznych padaj\u0105cych na powierzchni\u0119 wody.<\/p>\n\n\n\n
Nat\u0119\u017cenie \u015bwiat\u0142a, a wi\u0119c jego ilo\u015b\u0107, mierzy si\u0119 w jednostkach zwanych luksami (dzi\u015b ta jednostka w nauce nie jest ju\u017c stosowana, wci\u0105\u017c jednak ma spore znaczenie przy praktycznych zastosowaniach). Za dnia, przy lekkim zachmurzeniu, nad wod\u0105 jest 1000, a na g\u0142\u0119boko\u015bci 10 metr\u00f3w oko\u0142o 10 luks\u00f3w. Sandacze (inne ryby tak\u017ce) najlepiej rozpoznaj\u0105 kolory wtedy, gdy nat\u0119\u017cenie \u015bwiat\u0142a wynosi od 50 do 200 luks\u00f3w, ale \u017ceby je tylko rozr\u00f3\u017cnia\u0107, wystarcz\u0105 im dziesi\u0105te cz\u0119\u015bci luksa. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce wraz z g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a jest nie tylko coraz mniej, ale zmienia si\u0119 te\u017c jego sk\u0142ad, kolejno zanikaj\u0105 poszczeg\u00f3lne barwy. W wodach z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 glon\u00f3w najg\u0142\u0119biej si\u0119ga \u015bwiat\u0142o zielone i \u017c\u00f3\u0142te, w wodach zm\u0105conych cz\u0105stkami gleby – \u015bwiat\u0142o czerwone i pomara\u0144czowe.<\/p>\n\n\n\n
W do\u015bwiadczeniu przeprowadzonym na kilku ameryka\u0144skich jeziorach \u0142owiono walleye i jednocze\u015bnie mierzono nat\u0119\u017cenie \u015bwiat\u0142a nad powierzchni\u0105 wody. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce 60% ryb z\u0142owiono wtedy, gdy wynosi\u0142o ono od 10 do 400 luks\u00f3w (mo\u017cna z grubsza przyj\u0105\u0107, \u017ce tyle \u015bwiat\u0142a jest nad wod\u0105 w pogodny wiecz\u00f3r). Prawie ca\u0142a reszta pad\u0142a w przedziale od 400 do 1000 luks\u00f3w, natomiast poni\u017cej 10 luks\u00f3w po\u0142owy by\u0142y bardzo niewielkie. Walleye s\u0105 nieco lepiej przystosowane do widzenia przy s\u0142abym \u015bwietle ni\u017c sandacze, ale dla obu tych gatunk\u00f3w du\u017ce znaczenie ma tzw. widzenie pr\u0119cikowe, czyli bez rozr\u00f3\u017cniania kolor\u00f3w, ale za to przy nik\u0142ej ilo\u015bci \u015bwiat\u0142a. Wzrok sandaczy jest przy tym bardzo czu\u0142y. Mog\u0105 one odbiera\u0107 \u015bwiat\u0142o o nat\u0119\u017ceniu zaledwie 1\/10.000 luksa. Nawet wi\u0119c w ksi\u0119\u017cycow\u0105 noc, gdy jest pe\u0142nia (oko\u0142o dw\u00f3ch luks\u00f3w), w p\u0142ytkich wodach ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a mo\u017ce by\u0107 wystarczaj\u0105ca, \u017ceby przy polowaniu sandacz korzysta\u0142 ze wzroku, cho\u0107 oczywi\u015bcie o widzeniu barw nie ma ju\u017c mowy.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy widzeniem ludzi i ryb s\u0105 spore. Rol\u0119 koloru przyn\u0119t \u0142atwo wi\u0119c albo przeceni\u0107, albo niedoceni\u0107. Gdy \u0142owimy pstr\u0105gi w przejrzystej wodzie i mocnym nurcie, mo\u017cemy by\u0107 pewni, \u017ce to wielko\u015b\u0107 przyn\u0119ty i jej barwa sk\u0142oni\u0142a ryb\u0119 do ataku. W wodach m\u0119tnych, stoj\u0105cych i na wi\u0119kszych g\u0142\u0119boko\u015bciach takiej pewno\u015bci ju\u017c nie mamy. Ale nawet wtedy, gdy ryby ju\u017c nie widz\u0105 koloru przyn\u0119ty, nie jest on dla drapie\u017cnik\u00f3w bez znaczenia. Od koloru bowiem zale\u017cy, ile \u015bwiat\u0142a si\u0119 od przyn\u0119ty odbije.<\/p>\n\n\n\n
Ryby uznawane s\u0105 za zwierz\u0119ta dosy\u0107 prymitywne, ale widzenia to najcz\u0119\u015bciej nie dotyczy. Oczy maj\u0105 sprawne, wi\u0119c w wielu sytuacjach widz\u0105 lepiej ni\u017c ludzie. Do tego ich wzrok jest \u015bwietnie dostosowany do wodnego \u015brodowiska. Ciekawy przyk\u0142ad dostarcza ryba o nazwie bluegill (jest to gatunek bassa). Do wykrycia przedmiotu prezentowanego na okre\u015blonym tle wystarcza mu 1\/55 czasu potrzebnego cz\u0142owiekowi! Znacznie lepiej od nas widzi on te\u017c przedmioty na tle, kt\u00f3re ma\u0142o z nimi kontrastuje.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3rzy zapobiegliwi w\u0119dkarze prosz\u0105 czasem zaprzyja\u017anionego nurka, by sprawdzi\u0142, jak w wodnej toni prezentuj\u0105 si\u0119 ich przyn\u0119ty. Niestety, wnioski wyci\u0105gane z takich obserwacji mog\u0105 by\u0107 mylne. Jak bowiem wykazuj\u0105 opisane tu badania i eksperymenty, ryby widz\u0105 jaki\u015b przedmiot (np. przyn\u0119t\u0119), a przynajmniej mog\u0105 go widzie\u0107, zupe\u0142nie inaczej ni\u017c ludzie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Niekt\u00f3rzy zapobiegliwi w\u0119dkarze prosz\u0105 czasem zaprzyja\u017anionego nurka, by sprawdzi\u0142, jak w wodnej toni prezentuj\u0105 si\u0119 ich przyn\u0119ty. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7981,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7977"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7977"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7984,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7977\/revisions\/7984"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}