Pomys\u0142 z ostatniej \u0107wierci XX wieku stosowania haczyk\u00f3w bez zadzioru, uzasadniany ch\u0119ci\u0105 oszcz\u0119dzenia z\u0142owionej rybie zb\u0119dnych cierpie\u0144, by\u0142 w istocie, jak to si\u0119 cz\u0119sto zdarza\u0142o w historii sprz\u0119tu w\u0119dkarskiego, nawi\u0105zaniem do bardzo odleg\u0142ych wzor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Najstarsze metalowe haczyki u\u017cywane w Egipcie wykonane by\u0142y z miedzi. Brak zadzioru w tych haczykach podyktowany by\u0142 zar\u00f3wno mi\u0119kko\u015bci\u0105 materia\u0142u, z jakiego zosta\u0142y wykonane, jak i brakiem odpowiednio precyzyjnego ostrza do nacinania miedzi, a wi\u0119c wykonanego z twardszego od niej metalu. Mimo tych wad mied\u017a mia\u0142a istotne zalety, pozwala\u0142a bowiem na wytworzenie haczyk\u00f3w mniejszych ni\u017c dawa\u0142o si\u0119 to zrobi\u0107 z ko\u015bci, rogu czy twardego drewna. Dopiero upowszechnienie umiej\u0119tno\u015bci utwardzania \u017celaza pozwoli\u0142o u\u017cy\u0107 tego samego materia\u0142u do wyrobu i obr\u00f3bki. Mi\u0119kkie \u017celazo dawa\u0142o si\u0119 \u0142atwo naci\u0105\u0107 utwardzon\u0105 stal\u0105, wi\u0119c i wykonanie grotu sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe, ale i tak przez d\u0142ugi okres nios\u0142o ze sob\u0105 wiele k\u0142opot\u00f3w wynikaj\u0105cych ze s\u0142abej wytrzyma\u0142o\u015bci gi\u0119tkich haczyk\u00f3w \u017celaznych spowodowanej krucho\u015bci\u0105 po prymitywnym hartowaniu.<\/p>\n\n\n\n
Brak znajomo\u015bci proces\u00f3w hartowniczych potwierdzaj\u0105 rady zawarte w pi\u0119tnastowiecznym \u201cTreatyse of fishyng with an Angle\u201d Juliany Berners. Hartowanie opisano tam jako czynno\u015b\u0107 dwufazow\u0105: rozgrzanie \u017celaza do \u017caru takiego samego koloru jak p\u0142omie\u0144, nad kt\u00f3rym by\u0142o podgrzewane, i ostudzenie przez zanurzenie w wodzie. Ocen\u0119 stopnia rozgrzania na podstawie koloru mo\u017cna uzna\u0107 za wzgl\u0119dnie trafn\u0105. Jednak istotnym mankamentem takiego sposobu utwardzania by\u0142o pomini\u0119cie niezwykle wa\u017cnej po\u015bredniej fazy: utrzymanie rozgrzanego \u017celaza dostatecznie d\u0142ugo w wysokiej temperaturze, aby dokona\u0142a si\u0119 zmiana struktury metalu. Z tego powodu przez stulecia haki niedohartowane gi\u0119\u0142y si\u0119, a przehartowane p\u0119ka\u0142y w miejscu najs\u0142abszym – przy zadziorze.<\/p>\n\n\n\n
Wiedza o hartowaniu znana od dawna rzemie\u015blnikom trudni\u0105cym si\u0119 wyrobem broni bia\u0142ej i producentom igie\u0142, by\u0142a \u015bci\u015ble strze\u017con\u0105 tajemnic\u0105, przekazywan\u0105 przez mistrza tylko wybranemu uczniowi. T\u0119 tajemnic\u0119 posiad\u0142 i z powodzeniem zastosowa\u0142 do produkcji haczyk\u00f3w Charles Kirby. Znawcy historii sprz\u0119tu w\u0119dkarskiego datuj\u0105 pojawienie si\u0119 na rynku haczyk\u00f3w Kirby na rok 1745 (Charlesowi Kirby przypisuje si\u0119 tak\u017ce wynalezienie haczyka z odgi\u0119tym w bok grotem). Oczywi\u015bcie przew\u0119\u017cenie pod zadziorem pozosta\u0142o nadal najs\u0142abszym fragmentem haczyka, ale w poprawnie zahartowanym haku by\u0142o ju\u017c wystarczaj\u0105co mocne, by zapewni\u0107 wbicie si\u0119 grota w tkanki rybiego pyska i zaci\u0119t\u0105 ryb\u0119 utrzymywa\u0142 ju\u017c nie tylko \u0142uk kolankowy.<\/p>\n\n\n\n
Charles Kirby ulokowa\u0142 swoj\u0105 wytw\u00f3rni\u0119 w Reddith, miejscowo\u015bci, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce sta\u0142a si\u0119 zag\u0142\u0119biem haczykowym. Oko\u0142o roku 1820 dzia\u0142a\u0142o tam siedemna\u015bcie firm produkuj\u0105cych haczyki i wszystkie cieszy\u0142y si\u0119 doskona\u0142ym zbytem swoich wyrob\u00f3w. Tajemnica hartowania sta\u0142a si\u0119 teraz specjalno\u015bci\u0105 wyspiarskich majstr\u00f3w, a dost\u0119p do pomieszczenia hartowni mieli tylko nieliczni, najbardziej zaufani pracownicy firmy.
Jeszcze w latach siedemdziesi\u0105tych XIX wieku, kiedy Mustad przygotowywa\u0142 si\u0119 do wej\u015bcia na \u015bwiatowe rynki, hartownika sprowadzi\u0142 z Anglii, zach\u0119caj\u0105c go wysokim wynagrodzeniem.<\/p>\n\n\n\n
Jerzy Komar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pomys\u0142 z ostatniej \u0107wierci XX wieku stosowania haczyk\u00f3w bez zadzioru, uzasadniany ch\u0119ci\u0105 oszcz\u0119dzenia z\u0142owionej rybie zb\u0119dnych cierpie\u0144, by\u0142 w istocie, jak to si\u0119 cz\u0119sto zdarza\u0142o w historii sprz\u0119tu w\u0119dkarskiego, nawi\u0105zaniem do bardzo odleg\u0142ych wzor\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7874,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7873"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7873"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7873\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7875,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7873\/revisions\/7875"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7874"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}