{"id":776,"date":"1998-05-03T16:58:00","date_gmt":"1998-05-03T14:58:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=776"},"modified":"2021-05-03T17:03:06","modified_gmt":"2021-05-03T15:03:06","slug":"juz-wtedy-ostrzegano-przed-kupnem-nowosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/1998\/05\/03\/juz-wtedy-ostrzegano-przed-kupnem-nowosci\/","title":{"rendered":"JU\u017b WTEDY OSTRZEGANO PRZED KUPNEM NOWO\u015aCI"},"content":{"rendered":"\n

Ko\u0142owrotki u\u017cywane by\u0142y przynajmniej od lat trzydziestych ubieg\u0142ego stulecia. <\/a>

Ju\u017c pod koniec XIX wieku Rozwadowski pisa\u0142, i\u017c: \u201cRodzaje ko\u0142owrotk\u00f3w s\u0105 liczne, wed\u0142ug specjalnego przeznaczenia w\u0119dki i rodzaj\u00f3w ryb, do kt\u00f3rych po\u0142owu s\u0142u\u017cy\u0107 maj\u0105<\/strong><\/em>\u201d. Ostrzega\u0142 przy tym przed kupnem nowo\u015bci \u201cobliczonych na \u0142atwowierno\u015b\u0107 w\u0119dkarzy\u201d, poleca\u0142 natomiast dwa modele, \u201ckt\u00f3re s\u0105 wcale dobre, nie drogie, a s\u0142u\u017cy\u0107 mog\u0105 do wszelkich rodzaj\u00f3w w\u0119dek i rybo\u0142\u00f3wstwa (…) 1) ko\u0142owrotek zwyk\u0142y, metalowy z hamulcem (Federhemmung) bez multiplikatora i 2) Nottinghama drewniany do rybo\u0142\u00f3wstwa obrotkowego pospolicie u\u017cytkowany i dobry\u201d. (M\u0142odszym kolegom wyja\u015bnijmy, \u017ce rybo\u0142\u00f3wstwo obrotkowe to po prostu dzisiejszy spining). Rozwadowski uwa\u017ca\u0142, \u017ce 25 metr\u00f3w linki w\u0119dkowej zupe\u0142nie wystarczy. Najlepiej, \u017ceby to by\u0142a jedwabna plecionka z dusz\u0105, czyli rdzeniem sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 z kilku pasm surowego jedwabiu w najwy\u017cszym gatunku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pod koniec XIX wieku w \u015brodowisku Rozwadowskiego (czyli w\u0119dkarzy zamo\u017cnych) ko\u0142owrotek by\u0142 zwyk\u0142ym elementem wyposa\u017cenia i to w\u0142a\u015bciwie do wszystkich metod po\u0142owu. Od lat trzydziestych naszego stulecia wszed\u0142 do wyposa\u017cenia  \u015brednio, a nawet mniej zamo\u017cnych w\u0119dkarzy, g\u0142\u00f3wnie miejskich, poluj\u0105cych na du\u017ce ryby. Jeszcze w roku 1935 toru\u0144ski praktyk Starzy\u0144ski w swoim poradniku dla niezamo\u017cnych w\u0119dkarzy wyra\u017ca\u0142 <\/a>pogl\u0105d, \u017ce ko\u0142owrotek jest przydatny, ale nie konieczny, do grunt\u00f3wki lub w\u0119dki na sandacze. Zaleca\u0142 przy tym, by na ko\u0142owrotek nawija\u0107 zaledwie pi\u0119\u0107 metr\u00f3w \u017cy\u0142ki z jelit baranich lub linki jedwabnej. Zapewne wp\u0142yw na to mia\u0142a wysoka cena linki w\u0119dkowej, ale te\u017c du\u017ce umiej\u0119tno\u015bci wi\u015blanych w\u0119dkarzy, maj\u0105cych du\u017c\u0105 praktyk\u0119 w \u0142owieniu ogromnych nawet sandaczy metod\u0105 na poci\u0105ganego o\u015bmiometrowym w\u0119dziskiem bez ko\u0142owrotka. (Metoda ta polega\u0142a na przeci\u0105ganiu przyn\u0119ty – zwykle martwej uklejki – przez \u017cerowiska sandaczy w pobli\u017cu wi\u015blanych ostr\u00f3g).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tu\u017c przed drug\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 w Polsce pierwsze ko\u0142owrotki o szpuli sta\u0142ej, w\u00f3wczas jeszcze drogie, ci\u0119\u017ckie i niepraktyczne. Upowszechni\u0142y si\u0119 tak naprawd\u0119 dopiero na prze\u0142omie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych, kiedy w handlu pojawi\u0142y si\u0119 tandetne, ale i tanie ko\u0142owrotki radzieckie. W\u00f3wczas te\u017c niekt\u00f3rzy w\u0119dkarze, maj\u0105cy w miejscu pracy dost\u0119p do odpowiednich maszyn i surowc\u00f3w, pr\u00f3bowali kopiowa\u0107 zagraniczne wyroby fabryczne. Kopiowano najcz\u0119\u015bciej rexy i inne ko\u0142owrotki \u015bredniej klasy. Dotar\u0142a do mnie te\u017c informacja, \u017ce pracownicy pozna\u0144skiej fabryki \u0142o\u017cysk tocznych z bardzo du\u017c\u0105 precyzj\u0105 podrabiali cardinale, nigdy jednak nie uda\u0142o mi si\u0119 zobaczy\u0107 takiego ko\u0142owrotka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/a>W roku 1981 zapad\u0142a decyzja, by w Muzeum Etnograficznym w Toruniu, gdzie w\u00f3wczas pracowa\u0142em, zgromadzi\u0107 kolekcj\u0119 przedmiot\u00f3w zwi\u0105zanych z polskim w\u0119dkarstwem. Poszukiwa\u0142em wtedy zar\u00f3wno zagranicznych ko\u0142owrotk\u00f3w fabrycznych, jak i naszych wyrob\u00f3w rzemie\u015blniczych i domowych, by dokumentacja by\u0142a jak najpe\u0142niejsza. Trafi\u0142y wi\u0119c do muzeum i mi\u0119dzywojenne wyroby s\u0142ynnej brytyjskiej firmy Hardy i prymitywny ko\u0142owrotek z ruchom\u0105 szpul\u0105 zrobiony ze sklejki w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych na mazowieckiej wiosce. Kilka ko\u0142owrotk\u00f3w z tej kolekcji prezentujemy tu na zdj\u0119ciach. W\u0119dkarzy, kt\u00f3rzy mogliby wzbogaci\u0107 nasz\u0105 wiedz\u0119 o historii ko\u0142owrotka w polskim w\u0119dkarstwie, a mo\u017ce nawet uzupe\u0142ni\u0107 muzealne zbiory, prosimy jak zwykle o kontakt z redakcj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wojciech Olszewski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ju\u017c pod koniec XIX wieku Rozwadowski pisa\u0142, i\u017c: \u201cRodzaje ko\u0142owrotk\u00f3w s\u0105 liczne, wed\u0142ug specjalnego przeznaczenia w\u0119dki i rodzaj\u00f3w ryb, do kt\u00f3rych po\u0142owu s\u0142u\u017cy\u0107 maj\u0105\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":777,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/776"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=776"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/776\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":782,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/776\/revisions\/782"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=776"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=776"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=776"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}