Naturalne w\u0119dr\u00f3wki ryb podyktowane s\u0105 konieczno\u015bci\u0105 wydania potomstwa, a wi\u0119c przetrwania gatunku oraz poszukiwaniem \u017cerowisk lub Zimowisk. Czasem jednak ten rytm zak\u0142\u00f3ca ingerencja cz\u0142owieka, raz utrudniaj\u0105c migracje, kiedy indziej za\u015b wymuszaj\u0105c ekspansj\u0119 gatunku.<\/p>\n\n\n\n
Nieodleg\u0142a historia naszych rzek dostarcza przyk\u0142adu trzech gatunk\u00f3w, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na niekontrolowan\u0105 eksploatacj\u0119 naturalnego \u015brodowiska wodnego, musia\u0142y porzuci\u0107 dawne swoje tarliska. Chodzi o naszego jesiotra, a tak\u017ce o bardzo sobie bliskie gatunki: \u0142ososia i tro\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Jesiotr by\u0142 najwi\u0119ksz\u0105, dorastaj\u0105c\u0105 do d\u0142ugo\u015bci czterech metr\u00f3w i trzystu kilogram\u00f3w masy ryb\u0105 polskich rzek: Wis\u0142y i jej dop\u0142yw\u00f3w – Narwi, Sanu i Dunajca. Mi\u0119so i ikra o wyj\u0105tkowych walorach smakowych sta\u0142y si\u0119 przyczyn\u0105 niekontrolowanych, nadmiernych po\u0142ow\u00f3w, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do jego wygini\u0119cia. \u0141oso\u015b i tro\u0107 dunajecka pad\u0142y ofiar\u0105 przegradzania rzek. Najpierw, w latach trzydziestych dwudziestego wieku, Dunajca (Ro\u017cn\u00f3w), a ostatecznie, na pocz\u0105tku drugiej po\u0142owy ubieg\u0142ego stulecia, przegrodzenia Wis\u0142y zapor\u0105 we W\u0142oc\u0142awku.<\/p>\n\n\n\n
Wymieranie gatunk\u00f3w by\u0142o i ci\u0105gle jeszcze jest nast\u0119pstwem rozwoju cywilizacyjnego, a przede wszystkim wzrostu liczebno\u015bci naszej, ludzkiej populacji. Traktowanie przyrody jako niewyczerpanego zasobu d\u00f3br, ocenione jako gro\u017ane dla przysz\u0142o\u015bci, przyhamowane zosta\u0142o wzgl\u0119dnie skutecznie dopiero pod koniec drugiej po\u0142owy XX wieku. Przyhamowane, poniewa\u017c traktowanie przyrody jako niewyczerpanego zasobu w dalszym ci\u0105gu tkwi w \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej i tylko z wielkimi oporami, w ograniczonym zakresie, mimo stworzonego ustawodawstwa i traktat\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, udaje si\u0119 je zmienia\u0107.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie niepo\u017c\u0105danym ingerowaniem w \u015brodowisko naturalne by\u0142y pr\u00f3by, cz\u0119sto udane, wprowadzania po\u017c\u0105danych ze wzgl\u0119d\u00f3w komercyjnych gatunk\u00f3w ryb w obce im \u015brodowisko. Najstarszym gatunkiem introdukowanym na szerok\u0105 skal\u0119 by\u0142 karp. Arystoteles (384 \u2013 322 p.n.Ch) w \u201cZoologii\u201d opisa\u0142 go jako ryb\u0119 rzeczn\u0105, co dowodzi, \u017ce ju\u017c w\u00f3wczas zasiedla\u0142a ona wody Europy po\u0142udniowo-wschodniej. Cho\u0107 karp jest odporny na d\u0142ugotrwa\u0142y niedostatek tlenu, to jednak \u00f3wczesny transport uniemo\u017cliwia\u0142 przewo\u017cenie materia\u0142u zarybieniowego na znaczne odleg\u0142o\u015bci. Dlatego rozprzestrzenianie si\u0119 tego gatunku w Europie, cho\u0107 sta\u0142e, by\u0142o powolne. Powszechnie si\u0119 uwa\u017ca, \u017ce do Polski zosta\u0142 sprowadzony przez zakonnik\u00f3w i by\u0142 hodowany przy klasztorach jako \u017ar\u00f3d\u0142o postnego mi\u0119sa. Zak\u0142adanie klasztor\u00f3w, nast\u0119pstwo przyj\u0119cia przez Polsk\u0119 chrztu, rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w ko\u0144cu X wieku. Ryby nie nazwano w\u00f3wczas karpiem, ale opisano j\u0105 cz\u0119sto w r\u00f3\u017cnych aspektach. P\u00f3\u017aniej przenoszenie gatunk\u00f3w na znaczne odleg\u0142o\u015bci sta\u0142o si\u0119 \u0142atwiejsze dzi\u0119ki rozwojowi transportu, zw\u0142aszcza morskiego, a wi\u0119c w XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n
Sprowadzono w\u00f3wczas do Niemiec (Prus) sumika kar\u0142owatego jako ryb\u0119 przeznaczon\u0105 do hodowli. Do\u015b\u0107 szybko jednak uciekinierzy przedostali si\u0119 do rzek i rozpowszechnili tak\u017ce w Polsce. Zdarzeniem, kt\u00f3re wywo\u0142a\u0142o sensacj\u0119, by\u0142o przewiezienie w roku 1865 do Anglii 14 sum\u00f3w wy\u0142owionych z Dunaju w Rumunii. Londy\u0144ski \u201cTimes\u201d nazwa\u0142 to nadzwyczajnym wydarzeniem o znaczeniu komercyjnym, poniewa\u017c, jak informowa\u0142, na po\u0142udniu Europy od dawna hodowano z powodzeniem sumy w stawach. Zachwyt by\u0142 przedwczesny, sumy bowiem \u017ale tolerowa\u0142y nowe \u015brodowisko. Wskazuje to jednak, \u017ce uzasadnieniem aklimatyzacji obcych gatunk\u00f3w by\u0142 zawsze zamys\u0142 komercyjny, oparty o przekonanie, \u017ce wody naturalne mog\u0105 by\u0107 bez ogranicze\u0144 i nast\u0119pstw ekologicznych wykorzystywane dla potrzeb hodowlanych.<\/p>\n\n\n\n
W dziewi\u0119tnastym i dwudziestym wieku dokonano w Europie, tak\u017ce do w\u00f3d polskich, wielu pr\u00f3b introdukowania obcych gatunk\u00f3w. Oko\u0142o 1890 r. sprowadzono pstr\u0105ga \u017ar\u00f3dlanego do w\u00f3d g\u00f3rskich na po\u0142udniu kraju i ponownie w 1969 r. Ten gatunek zosta\u0142 zaplanowany jako ryba dla w\u0119dkarzy i by\u0142 wysiedlany g\u0142\u00f3wnie do rzek podkarpackich, a nawet do Morskiego Oka w Tatrach.<\/p>\n\n\n\n
W ko\u0144cu XIX wieku sprowadzono na teren \u00f3wczesnego zaboru pruskiego t\u0119czaka. Kolejne introdukcje tego gatunku dokonywane by\u0142y w latach 1904, 1924 i liczne po roku 1945, kiedy pstr\u0105g t\u0119czowy, obok karpia, sta\u0142 si\u0119 drugim gatunkiem hodowlanym. Pr\u00f3by wprowadzenia bassa wielkog\u0119bowego, pochodz\u0105cego tak jak t\u0119czak z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, podejmowane przed i po drugiej wojnie \u015bwiatowej sko\u0144czy\u0142y si\u0119 w naszym kraju niepowodzeniem.<\/p>\n\n\n\n
Druga po\u0142owa XX wieku przynios\u0142a liczne udane pr\u00f3by introdukowania ryb pochodzenia azjatyckiego, najpierw do w\u00f3d europejskiej cz\u0119\u015bci by\u0142ego ZSRS, a potem do Polski. W roku 1964 sprowadzone zosta\u0142y amur i to\u0142pyga bia\u0142a, rok p\u00f3\u017aniej to\u0142pyga pstra, a tak\u017ce do jezior mazurskich peluga, kt\u00f3ra mia\u0142a zast\u0105pi\u0107 mniej wydajne gatunki \u2013 siej\u0119 i sielaw\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Dzisiaj, z perspektywy wielu lat, mo\u017cna \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce jedyna trafna introdukcja to wprowadzenie do Popradu i Dunajca g\u0142owacicy, kt\u00f3ra zasiedli\u0142a \u0142owiska opuszczone przez \u0142ososia i tro\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie w Unii Europejskiej utrwalaj\u0105 si\u0119 dwie tendencje. Pierwsza, uzasadniona wzgl\u0119dami ekologicznymi, k\u0142adzie nacisk na zachowanie, a nawet restytucj\u0119 gatunk\u00f3w rodzimych. Druga podyktowana wzgl\u0119dami ekonomicznymi polega na likwidowaniu ma\u0142o op\u0142acalnego rybactwa \u015br\u00f3dl\u0105dowego na wodach naturalnych na rzecz bardziej op\u0142acalnego wykorzystywania tych w\u00f3d dla potrzeb w\u0119dkarskich. Niebawem i my b\u0119dziemy musieli zaakceptowa\u0107 ten kierunek.<\/p>\n\n\n\n
Jerzy Komar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Naturalne w\u0119dr\u00f3wki ryb podyktowane s\u0105 konieczno\u015bci\u0105 wydania potomstwa, a wi\u0119c przetrwania gatunku oraz poszukiwaniem \u017cerowisk lub Zimowisk.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7663"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7663"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7663\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7664,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7663\/revisions\/7664"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7663"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7663"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7663"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}