![\"\"](\"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-nauka-1.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nNajwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 biotelemetrii jest to, \u017ce pozwala ona bada\u0107 zachowanie pojedynczych osobnik\u00f3w w ich naturalnym \u015brodowisku. Wszczepione nadajniki, co sprawdzono ju\u017c wiele razy, nie wp\u0142ywaj\u0105 na zachowania ryby, je\u017celi maj\u0105 mniej ni\u017c 2 – 3 % jej wagi. Jednak biotelemetria ma te\u017c mankamenty. Przede wszystkim jest droga i bardzo pracoch\u0142onna. Je\u017celi jednak chcemy uzyska\u0107 dok\u0142adn\u0105 wiedz\u0119, jak si\u0119 ryby przemieszczaj\u0105, jak \u017ceruj\u0105, jak przebiega ich rozr\u00f3d itp., to dzi\u015b lepszego sposobu nie ma.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u0119ki telemetrii badacz mo\u017ce obserwowa\u0107 ryby o ka\u017cdej porze dnia i nocy. To mu pozwala okre\u015bli\u0107, w jakich siedliskach najch\u0119tniej przebywaj\u0105 (jest to jedna z kluczowych informacji dla w\u0119dkarzy!). Je\u017celi zaopatrzy nadajniki w baterie o d\u0142ugiej \u017cywotno\u015bci, b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 \u015bledzi\u0107 ryby przez d\u0142ugi czas, a wtedy dowie si\u0119 du\u017co o ich w\u0119dr\u00f3wkach. Pozna ich trasy, odleg\u0142o\u015b\u0107 i czas trwania. Gdy natomiast b\u0119dzie to robi\u0142 wiele razy w ci\u0105gu doby, z du\u017c\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 ustali ich dobowy rytm aktywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bnie dobow\u0105 aktywno\u015b\u0107 okoni bada\u0142 zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w du\u0144skich. Okonie, kt\u00f3rym wszczepiono nadajniki, mia\u0142y od 27 do 37 cm (340 \u2013 850 g). Ich \u015brodowiskiem by\u0142o niewielkie, bo tylko 22-hektarowe jezioro Ring w \u015brodkowej Jutlandii. Jest to zbiornik p\u0142ytki, eutroficzny (\u017cyzny, bogaty w substancje od\u017cywcze), o maksymalnej g\u0142\u0119boko\u015bci pi\u0119ciu metr\u00f3w i dobrej przejrzysto\u015bci wody.<\/p>\n\n\n\n
Badacze stwierdzili, \u017ce nie wszystkie okonie by\u0142y jednakowo ruchliwe. Najmniej aktywny pokonywa\u0142 \u015brednio 15 m w ci\u0105gu godziny,
a najruchliwszy troch\u0119 ponad 30 metr\u00f3w. Znalaz\u0142 si\u0119 jednak i taki, co w ci\u0105gu 2,5 godziny przep\u0142yn\u0105\u0142 prawie 700 m. D\u0142ugo\u015b\u0107 jeziora wynosi 900 m. Oznacza to, \u017ce du\u017cy oko\u0144 w poszukiwaniu zdobyczy jest w stanie dok\u0142adnie spenetrowa\u0107 20-hektarowe jezioro kilka razy w ci\u0105gu doby!
Pokonywane odleg\u0142o\u015bci by\u0142y r\u00f3\u017cne w r\u00f3\u017cnych porach doby.<\/p>\n\n\n\n
W nocy najcz\u0119\u015bciej by\u0142y kr\u00f3tsze ni\u017c 10 m. Wiadomo zreszt\u0105, \u017ce okonie s\u0105 aktywne przede wszystkim za dnia. T\u0142umaczy si\u0119 to tak, \u017ce podczas \u017cerowania kieruj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie wzrokiem. Ich aktywno\u015b\u0107 jest jednak wyra\u017anie wi\u0119ksza o \u015bwicie i zmierzchu. To z kolei wyja\u015bnia si\u0119 tym, \u017ce przy panuj\u0105cym w\u00f3wczas s\u0142abym \u015bwietle okonie widz\u0105 lepiej ni\u017c ryby, na kt\u00f3re poluj\u0105.
W Danii (przypomnijmy: badano tam du\u017ce okonie) te prawid\u0142owo\u015bci potwierdzi\u0142y si\u0119 tylko cz\u0119\u015bciowo. Okonie rzeczywi\u015bcie prowadzi\u0142y dzienny tryb \u017cycia, ale w nocy te\u017c si\u0119 przemieszcza\u0142y. Najaktywniejsze by\u0142y o \u015bwicie i zmierzchu, ale tylko w okresie mi\u0119dzy pa\u017adziernikiem i kwietniem, latem bowiem wykazywa\u0142y du\u017c\u0105 aktywno\u015b\u0107 przez ca\u0142y dzie\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Aktywno\u015b\u0107 ryb, w tym tak\u017ce okoni, zale\u017cy od temperatury. W zimnej wodzie s\u0105 mniej ruchliwe ni\u017c w ciep\u0142ej. Dlatego uwa\u017ca si\u0119, \u017ce okonie s\u0105 najbardziej aktywne latem, a najmniej zim\u0105. To tak\u017ce zosta\u0142o u\u015bci\u015blone. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce ich aktywno\u015b\u0107 utrzymuje si\u0119 na do\u015b\u0107 wysokim poziomie przez ca\u0142y rok, tak\u017ce w zimie. Co prawda pokonuj\u0105 w\u00f3wczas kr\u00f3tsze odleg\u0142o\u015bci i przeznaczaj\u0105 na to mniej godzin, ale zdaniem naukowc\u00f3w tylko dlatego, \u017ce o tej porze roku ich zapotrzebowanie na pokarm jest mniejsze, musz\u0105 wi\u0119c po\u015bwi\u0119ca\u0107 mniej czasu na to, by te potrzeby zaspokoi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Dla w\u0119dkarzy du\u017ca ruchliwo\u015b\u0107 okoni w zimie nie jest niczym nowym, bo gdy je \u0142owi\u0105 spod lodu, musz\u0105 si\u0119 za nimi dobrze nabiega\u0107. Wcze\u015bniejszy b\u0142\u0119dny pogl\u0105d naukowc\u00f3w wynika\u0142 za\u015b z tego, \u017ce aktywno\u015b\u0107 okoni badano \u0142owi\u0105c je sieciami. Zim\u0105 za\u015b okonie potrafi\u0105 ich unika\u0107 skuteczniej ni\u017c latem.<\/p>\n\n\n\n
W lutym, w zwi\u0105zku z pewnym wzrostem temperatury, ruchliwo\u015b\u0107 badanych okoni by\u0142a troch\u0119 wi\u0119ksza ni\u017c w styczniu. Obni\u017ca\u0142a si\u0119 natomiast na wiosn\u0119, w kwietniu, co mia\u0142o zwi\u0105zek z tar\u0142em. Po prostu w tak ma\u0142ym jeziorze tarlaki nie musia\u0142y w\u0119drowa\u0107 do oddalonych tarlisk.
Zdecydowanie wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 sierpie\u0144. W wodzie o wysokiej temperaturze (21 st. C) okonie by\u0142y niemal\u017ce w ci\u0105g\u0142ym ruchu. \u015arednio w ci\u0105gu godziny pokonywa\u0142y 110 metr\u00f3w. Nie mo\u017cna tego wyja\u015bni\u0107 tylko wysok\u0105 temperatur\u0105, bo w czerwcu i lipcu by\u0142a ona podobna, a aktywno\u015b\u0107 okoni znacznie ni\u017csza. Prawdopodobnie w gr\u0119 wchodzi\u0142 jaki\u015b inny czynnik. W sierpniu, wrze\u015bniu i pa\u017adzierniku okonie przemieszcza\u0142y si\u0119 tak\u017ce w nocy. Kiedy temperatura wody si\u0119 obni\u017cy\u0142a, spad\u0142a tak\u017ce ich aktywno\u015b\u0107, ale noc\u0105 wci\u0105\u017c by\u0142a wysoka.<\/p>\n\n\n\n
Ruchliwo\u015b\u0107 okoni ma pewien zwi\u0105zek z rodzajem zjadanego przez nie pokarmu. Du\u017ce osobniki, kt\u00f3re od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 rybami, musz\u0105 by\u0107 aktywne, bo inaczej ich nie upoluj\u0105. Kiedy g\u0142\u00f3wnym pokarmem okoni staj\u0105 si\u0119 denne bezkr\u0119gowce, ich ruchliwo\u015b\u0107 powinna by\u0107 mniejsza. Wiadomo bowiem, \u017ce tam, gdzie pokarmu (np. rak\u00f3w) jest bardzo du\u017co, okonie prawie nie ruszaj\u0105 si\u0119 z miejsca. W du\u0144skim jeziorze ryby by\u0142y ich g\u0142\u00f3wn\u0105 zdobycz\u0105 mi\u0119dzy lipcem i styczniem, natomiast denne bezkr\u0119gowce mi\u0119dzy lutym i czerwcem. Mimo to badacze nie zaobserwowali, by u okoni ruchliwo\u015b\u0107 mia\u0142a jaki\u015b zwi\u0105zek z rodzajem zjadanego pokarmu. Oznacza to, \u017ce w tym zbiorniku musia\u0142y si\u0119 one nie\u017ale ugania\u0107 r\u00f3wnie\u017c za bezkr\u0119gowcami. Zreszt\u0105 w naturze szczeg\u00f3lna obfito\u015b\u0107 pokarmu nie zdarza si\u0119 pewnie zbyt cz\u0119sto.<\/p>\n\n\n\n
Wyniki tych bada\u0144, cho\u0107 interesuj\u0105ce, trzeba bra\u0107 z pewnym zastrze\u017ceniem. Nie daj\u0105 one pe\u0142nego obrazu \u017cycia jeziorowych okoni dlatego, \u017ce nie by\u0142 to typowy zbiornik, w kt\u00f3rym te ryby, szczeg\u00f3lnie du\u017ce, czuj\u0105 si\u0119 najlepiej. Okoniom bowiem najbardziej odpowiadaj\u0105 du\u017ce i g\u0142\u0119bokie jeziora, w kt\u00f3rych woda jest przejrzysta i dobrze natleniona nawet na du\u017cych g\u0142\u0119boko\u015bciach. Dopiero w takich warunkach mog\u0105 w pe\u0142ni rozwin\u0105\u0107 swoje \u0142owieckie zdolno\u015bci i penetrowa\u0107 r\u00f3\u017cne strefy zbiornika w r\u00f3\u017cnych sezonach.<\/p>\n\n\n\n
O ich mo\u017cliwo\u015bciach w tym zakresie \u015bwiadczy przyk\u0142ad Jeziora Bode\u0144skiego (na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii). Okonie wykryto tam zim\u0105 na g\u0142\u0119boko\u015bci a\u017c 60 metr\u00f3w! Niestety, w takich jeziorach badania telemetryczne maj\u0105 jeszcze ograniczone zastosowanie. Sygna\u0142 niewielkich nadajnik\u00f3w przekazywany z du\u017cych g\u0142\u0119boko\u015bci jest bowiem bardzo s\u0142aby. By\u0107 mo\u017ce jednak w przysz\u0142o\u015bci i to ograniczenie zostanie usuni\u0119te.<\/p>\n\n\n\n
Waldemar Borys<\/p>\n\n\n\n
HOMING OKONI<\/p>\n\n\n\n
Biotelemetryczne badania okoni, kt\u00f3re wykonano na innych zbiornikach, ujawni\u0142y jeszcze jedn\u0105 ciekaw\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 ich zachowania – homing. Tym poj\u0119ciem niegdy\u015b okre\u015blano tylko zdolno\u015b\u0107 powracania ryb na tar\u0142o do miejsc, gdzie si\u0119 same urodzi\u0142y. Dzi\u015b ma ono szerszy zakres, oznacza bowiem mniej lub bardziej regularne powracanie do tego samego miejsca. U okoni homing polega\u0142 na tym, \u017ce przez kilka do kilkunastu kolejnych nocy wiernie wraca\u0142y do tych samych stanowisk, by w nich przenocowa\u0107. W dzie\u0144 natomiast, albo p\u0142ywa\u0142y w pobli\u017cu nocnego miejsca spoczynku, w\u00f3wczas na noc wraca\u0142y w\u0142a\u015bnie do niego, albo podejmowa\u0142y d\u0142u\u017csze wycieczki, wtedy przewa\u017cnie nocowa\u0142y ju\u017c w nowych miejscach.
Homing stwierdzono tak\u017ce u ameryka\u0144skich okoni \u017c\u00f3\u0142tych (kt\u00f3re s\u0105 bardzo bliskimi krewniakami naszych okoni), a tak\u017ce u bass\u00f3w wielko- i ma\u0142og\u0119bowych.<\/p>\n\n\n\n
U tamtejszych okoni tendencja do homingu by\u0142a najsilniejsza, a najmniejsza u bass\u00f3w ma\u0142og\u0119bowych. Przypisano to r\u00f3\u017cnicom w zjadanym pokarmie. Badane okonie zjada\u0142y najwi\u0119cej bezkr\u0119gowc\u00f3w, ich wierno\u015b\u0107 siedlisku prawdopodobnie by\u0142a wi\u0119c zwi\u0105zana ze skupiskowym rozmieszczeniem tego rodzaju zdobyczy. Z kolei dieta bass\u00f3w ma\u0142og\u0119bowych by\u0142a w najwi\u0119kszym stopniu oparta na ruchliwych rybach, one same wi\u0119c te\u017c musia\u0142y si\u0119 wi\u0119cej przemieszcza\u0107. Mo\u017cna wi\u0119c przypuszcza\u0107,<\/p>\n\n\n\n
\u017ce nasze du\u017ce, rybo\u017cerne okonie s\u0105 pod tym wzgl\u0119dem bardziej podobne do bass\u00f3w ni\u017c ameryka\u0144skich pobratymc\u00f3w. Homing w ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie jest dowodem na to, \u017ce ryby te maj\u0105 w g\u0142owach dobre mapy okolic, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119ciu lat ichtiolodzy przeprowadzili szereg bardzo ciekawych bada\u0144 z zastosowaniem biotelemetrii. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7604,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7602"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7602"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7602\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7605,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7602\/revisions\/7605"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7604"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}