{"id":7577,"date":"2006-05-21T04:16:00","date_gmt":"2006-05-21T02:16:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=7577"},"modified":"2021-11-08T04:17:59","modified_gmt":"2021-11-08T03:17:59","slug":"wynalazca-zapomniany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2006\/05\/21\/wynalazca-zapomniany\/","title":{"rendered":"WYNALAZCA ZAPOMNIANY"},"content":{"rendered":"\n

Konstrukcja haczyka, tego najwa\u017cniejszego elementu w\u0119dki, przechodzi\u0142a zawi\u0142e koleje. Kszta\u0142t i spos\u00f3b budowy wyznacza\u0142y: dost\u0119pny materia\u0142, rodzaj przyponu i spos\u00f3b \u0142owienia. Najstarsze, znane z wykopalisk haki wykonywane by\u0142y z drewna, kamienia i rogu. Okres zastosowania haczyk\u00f3w metalowych liczy sobie nie mniej ni\u017c 5000 lat.<\/p>\n\n\n\n

Okre\u015blenie \u201cprzypon\u201d nale\u017cy w odniesieniu do najstarszych hak\u00f3w traktowa\u0107 umownie. U\u017cywane dawniej przez rybak\u00f3w haki zako\u0144czone bywa\u0142y oczkiem przystosowanym do prymitywnego i grubego sznura z w\u0142\u00f3kien ro\u015blinnych, z takich, dzi\u015b budz\u0105cych zdumienie surowc\u00f3w, jak na przyk\u0142ad cienko darte i splatane \u0142yko.<\/p>\n\n\n\n

Dawni rybacy uprawiali najcz\u0119\u015bciej spos\u00f3b \u0142owienia na po\u0142yk. Grot takiego haka, zwykle sporych rozmiar\u00f3w (kilka cm d\u0142ugo\u015bci), nie musia\u0142 mie\u0107 trudnego do wykonania zadzioru, poniewa\u017c ryba zahacza\u0142a si\u0119 sama g\u0142\u0119boko w prze\u0142yku.<\/p>\n\n\n\n

Budowanie metalowych haczyk\u00f3w z ma\u0142ym i zamkni\u0119tym oczkiem wymaga\u0142o zaawansowanej technologii. Wiarygodne \u017ar\u00f3d\u0142a potwierdzaj\u0105, \u017ce w asortymencie wytw\u00f3rc\u00f3w haczyk\u00f3w, szczeg\u00f3lnie tych bardziej znanych, jak Redditch, Limerick czy O\u2019Shaughnessy, by\u0142y haczyki z oczkiem, lecz zwini\u0119tym w tej samej p\u0142aszczy\u017anie co trzonek. Rysunek muchy wi\u0105zanej na takim haczyku znalaz\u0142 si\u0119 w wydaniu Hawkersa \u201cW\u0119dkarza doskona\u0142ego\u201d Isaaca Waltona z roku 1760. (rys. 1)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d w\u0119dkarzy \u0142owi\u0105cych na muszk\u0119 ten typ haczyka nie cieszy\u0142 si\u0119 powodzeniem, poniewa\u017c w\u0119ze\u0142 na kruchym przyponie z ko\u0144skiego w\u0142osia wydatnie os\u0142abia\u0142 ten przypon. Wady tej nie mia\u0142y sztuczne muchy wi\u0105zane z przyponem (rys. 2), poniewa\u017c takie mocowanie eliminowa\u0142o s\u0142abe miejsce, jakim by\u0142 w\u0119ze\u0142. Podobne w\u0142a\u015bciwo\u015bci mia\u0142 wprowadzony powszechnie w XIX wieku przypon z nici jedwabnej, dlatego muchy z przyponem, wi\u0105zane w ten spos\u00f3b przez wytw\u00f3rc\u0119, cieszy\u0142y si\u0119 popularno\u015bci\u0105 do czasu wprowadzenia do u\u017cytku w\u0119dkarskiego \u017cy\u0142ek polietylenowych (nylon) pod koniec pierwszej po\u0142owy XX wieku (po roku 1942).<\/p>\n\n\n\n

Spos\u00f3b \u0142\u0105czenia muszki z przyponem nabra\u0142 szczeg\u00f3lnego znaczenia od czasu spopularyzowania przez Halforda i grono jego przyjaci\u00f3\u0142 muchy suchej na\u015bladowczej. Na\u015bladowczo\u015b\u0107, najdalej, jak to mo\u017cliwe, posuni\u0119ta zgodno\u015b\u0107 sztucznej muchy z orygina\u0142em, czyli \u017cywym owadem, by\u0142a og\u0142oszon\u0105 przez Halforda zasad\u0105 na skuteczne \u0142owienie. Wed\u0142ug tej zasady, na\u015bladownictwo obejmowa\u0142o nie tylko kszta\u0142t, wielko\u015b\u0107 i kolory, ale tak\u017ce po\u0142o\u017cenie sztucznej muchy na powierzchni wody w taki spos\u00f3b, aby by\u0142o ono najbardziej zbli\u017cone do naturalnego.<\/p>\n\n\n\n

Zar\u00f3wno oczko, r\u00f3wnoleg\u0142e do powierzchni wody, i w\u0119ze\u0142 przyponu, jak te\u017c przypon wychodz\u0105cy z g\u0142owy muszki nie spe\u0142nia\u0142y za\u0142o\u017ce\u0144 Halforda, poniewa\u017c w obu tych przypadkach przypon le\u017c\u0105cy na powierzchni wody widoczny dla ryby nie odpowiada\u0142 wiernej imitacji owada. Halford za\u015b by\u0142 zdania, \u017ce ryba nie powinna widzie\u0107 niczego poza sztuczn\u0105 much\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci \u017cadnych element\u00f3w w\u0119dki, a zw\u0142aszcza w\u0119dkuj\u0105cego.

Z pomoc\u0105 w realizacji tego idea\u0142u przyszed\u0142, nale\u017c\u0105cy do grupy entuzjast\u00f3w Halforda, jeden z dziewi\u0119tnastu dzia\u0142aj\u0105cych w\u00f3wczas w Redditch producent\u00f3w haczyk\u00f3w – H.S. Hall. Zaproponowa\u0142 on i wdro\u017cy\u0142 do produkcji haczyk z oczkiem odgi\u0119tym ku g\u00f3rze (rys. 3). W przywi\u0105zanej do takiego haczyka muszce w\u0119ze\u0142 i przylegaj\u0105ca do niego najbli\u017cej cz\u0119\u015b\u0107 przyponu uniesione by\u0142y nad powierzchni\u0119 wody.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

By\u0107 mo\u017ce dzi\u015b, gdy mamy do dyspozycji nowoczesne, wytrzyma\u0142e, a mimo to bardzo cienkie przypony, ostro\u017cno\u015b\u0107 Halforda i jego zwolennik\u00f3w wydaje si\u0119 przesadzona. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce zar\u00f3wno ko\u0144ski w\u0142os, jak i przypon z nici jedwabnej mia\u0142y \u015brednic\u0119 nie mniejsz\u0105 ni\u017c 0,3 – 0,4 mm.<\/p>\n\n\n\n

Nazwa hak Hala, powszechnie u\u017cywana w XIX i na pocz\u0105tku XX wieku, znikn\u0119\u0142a z terminologii w\u0119dkarskiej wraz z wytw\u00f3rni\u0105 jego imienia. Pozosta\u0142 haczyk z oczkiem odgi\u0119tym ku g\u00f3rze i pomys\u0142 zapomnianego dzi\u015b wynalazcy.<\/p>\n\n\n\n

Jerzy Komar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Konstrukcja haczyka, tego najwa\u017cniejszego elementu w\u0119dki, przechodzi\u0142a zawi\u0142e koleje. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7578,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7577"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7577"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7577\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7581,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7577\/revisions\/7581"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7578"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7577"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7577"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7577"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}