{"id":7304,"date":"2006-03-03T22:19:00","date_gmt":"2006-03-03T21:19:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=7304"},"modified":"2021-11-07T22:20:47","modified_gmt":"2021-11-07T21:20:47","slug":"konski-wlos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2006\/03\/03\/konski-wlos\/","title":{"rendered":"KO\u0143SKI W\u0141OS"},"content":{"rendered":"\n

W\u0142os ko\u0144ski jako materia\u0142 na przypony i linki w\u0119dkarskie jest w historii \u0142owienia ryb szczeg\u00f3lnym rekordzist\u0105 i mo\u017cna przyj\u0105\u0107 z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem, \u017ce zastosowanie go w budowie w\u0119dki zbiega si\u0119 w czasie z udomowieniem konia. Sta\u0142o si\u0119 to w Azji oko\u0142o 5000 lat temu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Z w\u0142osa ko\u0144skiego robiono nie tylko przypony, ale tak\u017ce sznury. Zmienia\u0142y si\u0119 rodzaje drewna stosowanego do budowy w\u0119dzisk, haczyki robiono kolejno z drewna, rogu, br\u0105zu i wreszcie ze stali, do powszechnego u\u017cytku wesz\u0142y ko\u0142owrotki, a w\u0142os ko\u0144ski pozostawa\u0142 niezast\u0105piony i przynajmniej do drugiej wojny \u015bwiatowej by\u0142 artyku\u0142em ci\u0105gle jeszcze dost\u0119pnym nawet w firmach o najwy\u017cszym presti\u017cu, jak Hardy czy Farlow.

Najstarszy znany, szczeg\u00f3\u0142owy opis przystosowania w\u0142osia ko\u0144skiego do potrzeb w\u0119dkarskich zawiera \u201cTraktat o \u0142owieniu w\u0119dk\u0105\u201d wydany w roku 1496.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bciwym materia\u0142em wyj\u015bciowym by\u0142y w\u0142osy z ogona bia\u0142ego konia. Wst\u0119pn\u0105 czynno\u015bci\u0105 zalecan\u0105 w Traktacie jest barwienie. Szczeg\u00f3\u0142owe instrukcje pozwala\u0142y na uzyskanie w warunkach domowych: dwu odcieni zieleni, \u017c\u00f3\u0142ci i br\u0105zu, a tak\u017ce koloru rudego (czerwonobr\u0105zowego) i brunatnego. Zabarwienie przyponu zosta\u0142o przypisane do rodzaju wody i pory roku. Zielony nale\u017ca\u0142o stosowa\u0107 w wodach czystych od kwietnia do wrze\u015bnia. \u017b\u00f3\u0142ty te\u017c w czystych wodach od wrze\u015bnia do listopada. Czerwonobr\u0105zowy od grudnia do kwietnia. Br\u0105zowy w wodach o zabarwieniu ciemnym, zar\u00f3wno w wolno p\u0142yn\u0105cych rzekach, jak i wodach stoj\u0105cych. Brunatny w wodach bagnistych.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142os nawet najlepszy, czyli z m\u0142odego i dobrze utrzymanego konia, mia\u0142 niewielk\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107. Dlatego Traktat zaleca, by najpierw odci\u0105\u0107 cie\u0144szy i przez to s\u0142abszy koniec w\u0142osa r\u00f3wny lub nieco wi\u0119kszy od szeroko\u015bci d\u0142oni, a nast\u0119pnie – zale\u017cnie od wielko\u015bci i waleczno\u015bci \u0142owionego gatunku ryb – stosowa\u0107 przypon z\u0142o\u017cony z kilku, a nawet kilkunastu w\u0142os\u00f3w. Dla nadania wielow\u0142osowemu przyponowi odporno\u015bci na gwa\u0142towne szarpni\u0119cia, pos\u0142ugiwano si\u0119 technik\u0105 znan\u0105 w powro\u017anictwie: w\u0142osy skr\u0119cano. Dzi\u0119ki temu przypon zyskiwa\u0142, mi\u0119dzy innymi, niewielk\u0105, lecz korzystn\u0105 rozci\u0105gliwo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Do zwijania w\u0142os\u00f3w potrzebne by\u0142y odpowiednie przyrz\u0105dy. Traktat zawiera rysunek takiego urz\u0105dzenia (rys. 1). Ma\u0142\u0105 czytelno\u015b\u0107 rysunku uzupe\u0142nia\u0142 opis. Lewa strona przyrz\u0105du, wykonana z drewna mia\u0142a naci\u0119te szczeliny, w kt\u00f3re wprowadzano ko\u0144ce w\u0142os\u00f3w. Przez praw\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zaopatrzon\u0105 w oczko przeprowadzano ca\u0142\u0105 wi\u0105zk\u0119 zako\u0144czon\u0105 w\u0119z\u0142em. Koniec z w\u0119z\u0142em skr\u0119ca\u0142o si\u0119 w palcach. Po uzyskaniu odpowiedniego skr\u0119cenia przypon trzeba by\u0142o naci\u0105gn\u0105\u0107, aby zapobiec rozwijaniu si\u0119 splotu. Z czasem przyrz\u0105dy do zwijania przypon\u00f3w udoskonalono, jak to wida\u0107 na rycinach z XVIII (rys. 2) i XIX wieku (rys. 3).<\/p>\n\n\n\n

Stosuj\u0105c t\u0119 sam\u0105 technik\u0119 mo\u017cna by\u0142o wykona\u0107 nie tylko przypon, ale ca\u0142y sznur, wi\u0105\u017c\u0105c ze sob\u0105 odpowiedni\u0105 liczb\u0119 odcink\u00f3w i odpowiednio zwi\u0119kszaj\u0105c liczb\u0119 w\u0142os\u00f3w w splocie.<\/p>\n\n\n\n

Niska wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 przypon\u00f3w, nawet splecionych z kilku w\u0142os\u00f3w, wp\u0142yn\u0119\u0142a na budow\u0119 w\u0119dzisk. Zmusza\u0142a do poszukiwania konstrukcji i materia\u0142\u00f3w zapewniaj\u0105cych du\u017c\u0105 elastyczno\u015b\u0107, zw\u0142aszcza cz\u0119\u015bci szczytowej. Wydaje si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie to spowodowa\u0142o zainteresowanie rzemie\u015blnik\u00f3w robi\u0105cych w\u0119dziska takim materia\u0142em jak bambus oraz technikami jego klejenia, zastosowan\u0105 najwcze\u015bniej w\u0142a\u015bnie do budowy szczyt\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n

Na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku konkurencj\u0105 dla w\u0142osia ko\u0144skiego sta\u0142a si\u0119 linka jedwabnikowa. Wyci\u0105gano j\u0105 ze specjalnie spreparowanych larw jedwabnika zanim przyst\u0105pi\u0142y one do tworzenia kokonu. Takie jednolite (niesplecione) linki mia\u0142y znaczn\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107, bo oko\u0142o 7 kg, ale tak\u017ce wad\u0119. Wysuszone nie by\u0142y odporne na gi\u0119cie i za\u0142amania. Powodowa\u0142o to, \u017ce przed wykonaniem w\u0119z\u0142a nale\u017ca\u0142o link\u0119 jedwabnikow\u0105 namoczy\u0107. Z tego powodu nie nadawa\u0142a si\u0119 ona na sznury, lecz wy\u0142\u0105cznie na przypony. Do produkcji sznur\u00f3w stosowano jedwabn\u0105 ni\u0107 lub plecionk\u0119.
W XIX wieku pr\u00f3bowano przy produkcji sznur\u00f3w \u0142\u0105czy\u0107 jedwab z w\u0142osem ko\u0144skim. Nie przyj\u0119\u0142o si\u0119 to jednak ze wzgl\u0119du na znacznie r\u00f3\u017cni\u0105c\u0105 si\u0119 rozci\u0105gliwo\u015b\u0107 nici jedwabnych i ko\u0144skiego w\u0142osia.<\/p>\n\n\n\n

Ostateczn\u0105 przyczyn\u0105 znikni\u0119cia z rynku w\u0142osia ko\u0144skiego by\u0142o wprowadzenie \u017cy\u0142ki poliamidowej.
Jerzy Komar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142os ko\u0144ski jako materia\u0142 na przypony i linki w\u0119dkarskie jest w historii \u0142owienia ryb szczeg\u00f3lnym rekordzist\u0105 i mo\u017cna przyj\u0105\u0107 z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem, \u017ce zastosowanie go w budowie w\u0119dki zbiega si\u0119 w czasie z udomowieniem konia. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7305,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7304"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7304"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7308,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7304\/revisions\/7308"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7305"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}