![\"\"](\"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/z-historia-2.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nTen po\u0142\u00f3w odbywa\u0142 si\u0119 w wiejskiej posiad\u0142o\u015bci cz\u0142owieka zamo\u017cnego \u2013 lorda Carnaverona. Intryguj\u0105ce \u201cspr\u0119\u017cyny\u201d to, jak si\u0119 wydaje, przelotki zrobione z kilku (dw\u00f3ch lub trzech) zwoj\u00f3w drutu. Mo\u017cna te\u017c domniemywa\u0107, \u017ce budz\u0105cymi podziw Niemcewicza w\u0119dziskami by\u0142y klejonki, wchodz\u0105ce w\u00f3wczas na w\u0119dkarski rynek, wykonane zapewne z hikory. Drewno to by\u0142o wytrzyma\u0142e, lecz znacznie ci\u0119\u017csze od bambusa, w\u00f3wczas jeszcze niestosowanego powszechnie. Do \u0142owienia niewielkich ryb taki sprz\u0119t si\u0119 nadawa\u0142, cho\u0107 komfortu nie zapewnia\u0142. Nie wyja\u015bnia to jednak czym i jak \u0142owiono wi\u0119ksze i silniejsze ryby. Dla praktycznego Niemcewicza by\u0142o to oczywiste: sieci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Rok 1832 to wczesny okres przy\u015bpieszonego rozwoju sprz\u0119tu w\u0119dkarskiego. Spr\u00f3bujmy jednak cofn\u0105\u0107 si\u0119 w czasie. Cho\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a pisane nie zawieraj\u0105 informacji o \u0142owieniu okaz\u00f3w, nieco \u015bwiat\u0142a rzuca na t\u0119 kwesti\u0119 sk\u0105pa, ale interesuj\u0105ca ikonografia. W s\u0142ynnym \u201cTraktacie o w\u0119dkowaniu\u201d, przypisywanym Damie Julianie, znajduj\u0105 si\u0119 dwie interesuj\u0105ce ilustracje. Pierwsza z nich (rys. 1), umieszczona na pocz\u0105tku \u201cTraktatu\u201d, przedstawia w\u0119dkarza, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie z\u0142owi\u0142 ryb\u0119. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na w\u0119dzisko. Jest to koniczny kij sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci. Dolnej, znacznie d\u0142u\u017cszej, oraz kr\u00f3tszej i cie\u0144szej szczyt\u00f3wki. Elastyczna \u2013 na rysunku ugi\u0119ta \u2013 szczyt\u00f3wka jest elementem amortyzuj\u0105cym. Analiza tego rysunku wskazuje, \u017ce jego autor raczej by\u0142 bystrym obserwatorem ni\u017c znawc\u0105 w\u0119dkarskiego rzemios\u0142a. Proporcje mi\u0119dzy nienaturalnie du\u017cym sp\u0142awikiem a ryb\u0105 s\u0105 wadliwe. Natomiast dobrze oddane ugi\u0119cie szczyt\u00f3wki pozwala s\u0105dzi\u0107, \u017ce tak pracuj\u0105ce w\u0119dzisko by\u0142o czym\u015b typowym, skoro w pami\u0119ci rysownika si\u0119 utrwali\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Tak\u0105 sam\u0105 konstrukcj\u0119 prezentuje rysunek samego ju\u017c tylko w\u0119dziska, umieszczony w tek\u015bcie \u201cTraktatu\u201d (rys. 3). Zwraca uwag\u0119 zaznaczone zgrubienie na g\u00f3rnym ko\u0144cu \u201cdolnika\u201d. Z opisu w \u201cTraktacie\u201d wynika, \u017ce jest to wzmocnienie, by\u0107 mo\u017ce okucie, chroni\u0105ce wydr\u0105\u017cony w tej cz\u0119\u015bci dolnika otw\u00f3r, w kt\u00f3ry wk\u0142adana by\u0142a wymienna szczyt\u00f3wka. Warto odnotowa\u0107, \u017ce autorka nie zajmuje si\u0119 opisem w\u0119dkarskich zalet tak skonstruowanego w\u0119dziska, podkre\u015bla natomiast, \u017ce po roz\u0142o\u017ceniu nie zdradza ono swego przeznaczenia. Dlaczego i przed kim nale\u017ca\u0142oby w\u0119dzisko ukrywa\u0107, pozostaje tajemnic\u0105 Damy Juliany. By\u0107 mo\u017ce dobry obyczaj nie pozwala\u0142 damie \u0142owi\u0107 ryby na w\u0119dk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Pomini\u0119te przez autork\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci amortyzacyjne wychwyci\u0142 rysownik. Opr\u00f3cz ugi\u0119cia elastycznej szczyt\u00f3wki pokaza\u0142 on na rysunku co\u015b, czego nie ma w tek\u015bcie. Sznur nie jest przymocowany do szczyt\u00f3wki za pomoc\u0105 pojedynczej p\u0119tli \u2013 jak wprost z tekstu wynika \u2013 lecz do nieodnotowanego dot\u0105d w literaturze w\u0119dkarskiej czego\u015b w rodzaju \u0142a\u0144cuszka. Wida\u0107 to wyra\u017anie na rysunku 1. Przedstawia on moment, kiedy w\u0119dkarz podrywa z\u0142owion\u0105 ryb\u0119 nad powierzchni\u0119 wody. Ogniwa \u0142a\u0144cuszka maj\u0105 kszta\u0142t zbli\u017cony do elipsy. Oddzielenie sznura od szczyt\u00f3wki \u0142a\u0144cuszkiem metalowym by\u0142oby pozbawione sensu, utrudnia\u0142oby bowiem zarzucanie przyn\u0119ty. Je\u015bli przyj\u0105\u0107, \u017ce ogniwa tego \u0142a\u0144cuszka nie by\u0142y sztywne to wydaje si\u0119 prawdopodobne, \u017ce \u0142a\u0144cuszek by\u0142 elementem amortyzuj\u0105cym, a zrobiony zosta\u0142 zapewne ze splotu ko\u0144skiego w\u0142osia. \u201cTraktat\u201d do\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142owo opisuje spos\u00f3b wykonania (a tak\u017ce barwienia) sznura z ko\u0144skiego w\u0142osia, nie wspomina jednak o amortyzuj\u0105cym \u0142a\u0144cuszku.<\/p>\n\n\n\n
Kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, kiedy upowszechni\u0142y si\u0119 klejonki i ko\u0142owrotki, dodatkow\u0105 amortyzacj\u0119 zapewnia\u0142a odpowiednia d\u0142ugo\u015b\u0107 w\u0119dziska. Kije przeznaczone do po\u0142owu \u0142ososi mierzy\u0142y do 18 st\u00f3p, czyli oko\u0142o 5,5 metra. Takie w\u0119dzisko pozwala\u0142o wyholowa\u0107 trzyfuntowego \u0142ososia zestawem, w kt\u00f3rym za przypon s\u0142u\u017cy\u0142 pojedynczy ko\u0144ski w\u0142os.<\/p>\n\n\n\n
Jerzy Komar<\/p>\n\n\n\n
1 To jest oko\u0142o 4 km
2 ff \u2013 funt sterling \u2013 w\u00f3wczas o warto\u015bci nabywczej wielokrotnie wy\u017cszej od wsp\u00f3\u0142czesnego funta brytyjskiego
3 S\u0142u\u017c\u0105cemu Niemcewicza<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sztywne w\u0119dzisko bez ko\u0142owrotka i s\u0142aby przypon z ko\u0144skiego w\u0142osia – taki zestaw nie gwarantowa\u0142 sukcesu w spotkaniu z du\u017c\u0105 ryb\u0105. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6835,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6832"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6832"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6832\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6836,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6832\/revisions\/6836"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6832"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6832"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6832"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}