Ja\u017a \u017cyje g\u0142\u00f3wnie w dolnych, nizinnych odcinkach rzek (kraina leszcza). Spotykany bywa ponadto w starorzeczach, przep\u0142ywowych jeziorach, zbiornikach zaporowych, a nawet s\u0142onawych uj\u015bciach rzek i przybrze\u017cnych wodach morskich.<\/p>\n\n\n\n
W rzekach typowe dla tego gatunku s\u0105 odcinki o niewielkim pr\u0105dzie wody, gdzie dno jest piaszczyste, piaszczysto-ilaste, muliste, a nawet kamieniste, ale zawsze poro\u015bni\u0119te du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 ro\u015blin. Najch\u0119tniej przebywa w pobli\u017cu uj\u015bcia ma\u0142ych rzeczek, mi\u0119dzy zatopionymi drzewami oraz pod nawisami nadwodnych drzew i krzew\u00f3w. W nocy wychodzi na mielizny i w podwodne, przybrze\u017cne zaro\u015bla na p\u0142yciznach. W jeziorach gatunek ten zajmuje partie przybrze\u017cne poro\u015bni\u0119te szuwarami i oczeretami.<\/p>\n\n\n\n
Doros\u0142e ryby tworz\u0105 niewielkie stadka, licz\u0105ce od kilku do kilkunastu osobnik\u00f3w, przebywaj\u0105ce na wi\u0119kszych g\u0142\u0119boko\u015bciach w pobli\u017cu dna. Najwi\u0119ksze osobniki \u017cyj\u0105 samotnie. Stada m\u0142odzie\u017cy, licz\u0105ce do kilkudziesi\u0119ciu ryb, grupuj\u0105 si\u0119 przewa\u017cnie w\u015br\u00f3d ro\u015blinno\u015bci w przybrze\u017cnej strefie na g\u0142\u0119boko\u015bci od 1 do 2 metr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ja\u017a podejmuje w\u0119dr\u00f3wki na tar\u0142o, ale ich zasi\u0119g jest niewielki. Najcz\u0119\u015bciej pokonuje dystanse od kilku do kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w. Znakowany ja\u017a pokona\u0142 w Wi\u015ble w ci\u0105gu 19 dni 113 kilometr\u00f3w. W okresie letnich powodzi jazie przemieszczaj\u0105 si\u0119 w poszukiwaniu pokarmu na p\u0142ytko zalane \u0142\u0105ki, nawet do 2 kilometr\u00f3w w g\u0142\u0105b od g\u0142\u00f3wnego koryta rzeki. Jesieni\u0105 i w czasie gwa\u0142townych zmian temperatury wody chroni\u0105 si\u0119 do miejsc najg\u0142\u0119bszych i zacisznych.<\/p>\n\n\n\n
Ja\u017a \u017cyje d\u0142ugo. Maksymalny wiek szacowany jest na oko\u0142o 20 lat, jednak tak s\u0119dziwe osobniki spotyka si\u0119 teraz bardzo rzadko. W Europie maksymalny wiek tego gatunku oceniany jest na 9 do 14 lat, d\u0142ugo\u015b\u0107 na 50 do 55 centymetr\u00f3w, a masa na 2 do 2,5 kilograma. Wyj\u0105tkowo rzadko \u0142owi si\u0119 jazie powy\u017cej trzech kilogram\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Jazie s\u0105 wszystko\u017cerne. Narybek \u017cywi si\u0119 glonami, fragmentami ro\u015blin wy\u017cszych, larwami ochotkowatych, widelnic, chru\u015bcik\u00f3w oraz planktonem zwierz\u0119cym. Pokarm ryb doros\u0142ych to glony, ro\u015bliny naczyniowe i ich nasiona, a przede wszystkim plankton zwierz\u0119cy, sk\u0105poszczety (d\u017cd\u017cownice), ma\u0142\u017ce, \u015blimaki, larwy owad\u00f3w (ochotkowate, chrz\u0105szcze, j\u0119tki, wa\u017cki, chru\u015bciki) i owady doros\u0142e, r\u00f3wnie\u017c l\u0105dowe: koniki polne, muchy, paj\u0105ki. Ja\u017a zjada tak\u017ce ikr\u0119 i wyl\u0119g innych gatunk\u00f3w ryb, czasem te\u017c niekt\u00f3re p\u0142azy, g\u0142\u00f3wnie kijanki i ma\u0142e \u017cabki. Du\u017ce osobniki w pewnych okresach staj\u0105 si\u0119 drapie\u017cnikami. Ich ofiarami padaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej ukleje, s\u0142onecznice, kozy, cierniki, a nawet jazgarze.<\/p>\n\n\n\n
Ja\u017a osi\u0105ga dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105 mi\u0119dzy 3 i 5 rokiem \u017cycia, przy rozmiarach od 17 do 30 centymetr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Ikra, kleista, \u017c\u00f3\u0142tawo-szara, ma \u015brednic\u0119 1,2 do 2,3 mm.<\/p>\n\n\n\n
Tar\u0142o odbywa si\u0119 wczesn\u0105 wiosn\u0105, zaraz po sp\u0142yni\u0119ciu w\u00f3d \u015bniegowych. Najcz\u0119\u015bciej rozpoczyna si\u0119 ju\u017c w drugiej po\u0142owie marca lub na pocz\u0105tku kwietnia. Jazie odbywaj\u0105 tar\u0142o w tym samym czasie, kiedy kwitn\u0105 kacze\u0144ce, a na olszy wykszta\u0142caj\u0105 si\u0119 li\u015bcie. Woda ma wtedy od 6 do 10 stopni.<\/p>\n\n\n\n
Samo tar\u0142o trwa zazwyczaj kr\u00f3tko i ko\u0144czy si\u0119 po 2-5 dniach. Ikra sk\u0142adana jest g\u0142\u00f3wnie na podwodnej ro\u015blinno\u015bci, wyj\u0105tkowo na kamieniach, \u017cwirze, piasku i mule. Tar\u0142o odbywa si\u0119 przy brzegach rzek, jezior, starorzeczy i zbiornik\u00f3w zaporowych. W niekt\u00f3rych rzekach zaobserwowano jazie tr\u0105ce si\u0119 na zalanych wiosn\u0105 \u0142\u0105kach w odleg\u0142o\u015bci do 3 kilometr\u00f3w od g\u0142\u00f3wnego koryta. Jako pierwsze na tarliskach pojawiaj\u0105 si\u0119 samice, a na samym pocz\u0105tku tr\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksze osobniki.<\/p>\n\n\n\n
Tar\u0142o ma charakter grupowy, jednej samicy towarzyszy od 2 do 3 samc\u00f3w. Odbywa si\u0119 wieczorem i wczesnym rankiem, przy bezwietrznej, s\u0142onecznej pogodzie. Przebieg tar\u0142a jest burzliwy. Jazie buszuj\u0105 w zalanych wod\u0105 trawach. Od czasu do czasu kt\u00f3ra\u015b z ryb przyspieszy gwa\u0142townie sprawiaj\u0105c wra\u017cenia atakuj\u0105cego drapie\u017cnika. Zdarza si\u0119 nawet, \u017ce chc\u0105ce przypodoba\u0107 si\u0119 swojej wybrance samce wyskakuj\u0105 nad powierzchni\u0119 wody. Po z\u0142o\u017ceniu pewnej porcji ikry osobniki obu p\u0142ci uspokajaj\u0105 si\u0119 na chwil\u0119, sprawiaj\u0105 wra\u017cenie sennych lub chorych i nie reaguj\u0105 na bod\u017ace otoczenia. Ikra rozsypywana jest na pod\u0142o\u017ce r\u00f3wnomiernie w postaci pojedynczych ziaren. Najcz\u0119\u015bciej na powierzchni 1 cm kw. tarliska bywa od 1 do 2 ziaren. Du\u017ca ilo\u015b\u0107 ikry wabi wielu ikro\u017cerc\u00f3w – od p\u0142oci, jazgarzy i okoni po drapie\u017cne bezkr\u0119gowce. Rozw\u00f3j przebiega powoli, bo przy temperaturze wody 7 stopni larwy wyl\u0119gaj\u0105 si\u0119 dopiero po 27-30 dniach.<\/p>\n\n\n\n
Jazie s\u0105 rybami wyj\u0105tkowo odpornymi na zanieczyszczenie w\u00f3d. W mocno zanieczyszczonych odcinkach rzek cz\u0119sto spotyka si\u0119 tylko jazie, kie\u0142bie i cierniki.<\/p>\n\n\n\n
W ostatnich latach w wielu rzekach Europy liczebno\u015b\u0107 i po\u0142owy jazia drastycznie si\u0119 zmniejszy\u0142y. Spowodowane zosta\u0142o to g\u0142\u00f3wnie regulacj\u0105 oraz wy\u0142awianiem niedojrza\u0142ych p\u0142ciowo osobnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
(AW)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ja\u017a \u017cyje g\u0142\u00f3wnie w dolnych, nizinnych odcinkach rzek (kraina leszcza). <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6271,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-6270","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biologia"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t