{"id":6168,"date":"2004-12-10T13:08:00","date_gmt":"2004-12-10T12:08:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=6168"},"modified":"2021-11-05T13:09:40","modified_gmt":"2021-11-05T12:09:40","slug":"sznury","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2004\/12\/10\/sznury\/","title":{"rendered":"SZNURY"},"content":{"rendered":"\n

\u017beby sznury w\u0119dkarskie zachowa\u0142y trwa\u0142o\u015b\u0107 przynajmniej przez jeden sezon, musia\u0142y by\u0107 po ka\u017cdym \u0142owieniu suszone. Dotyczy\u0142o to zw\u0142aszcza\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nazwa sznur nie jest precyzyjna. Pierwotnie dotyczy\u0142a ona tego, co snute, a wi\u0119c odpowiednio przetworzonego prz\u0119dziwa. Proces tworzenia sznura polega wi\u0119c na skr\u0119caniu surowca wyj\u015bciowego, najcz\u0119\u015bciej, ale nie wy\u0142\u0105cznie, w\u0142\u00f3kien. W taki spos\u00f3b do dzisiaj produkowane s\u0105 nici i sznurki (ilustr. Sznur). Skr\u0119cone nici (lub sznurki) to kordonek albo lina. Bardziej nowoczesn\u0105 postaci\u0105 sznura jest plecionka, w kt\u00f3rej nici s\u0105 splecione jak np. w warkoczu. W terminologii w\u0119dkarskiej nazwa sznur (chodzi o sznur muchowy) tak\u017ce jest umowna. Taki nowoczesny sznur to plecionka w otulinie odpornego na wod\u0119 tworzywa sztucznego i ze sznurem, w rozumieniu potocznym, niewiele ma wsp\u00f3lnego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W historii rozwoju cywilizacji sznur zapewne by\u0142 wynalazkiem wcze\u015bniejszym ni\u017c haczyk, cho\u0107by dlatego, \u017ce do jego wykonania nie s\u0105 potrzebne specjalne narz\u0119dzia ani technologie. \u0141atwiejszy do pozyskania by\u0142 tak\u017ce surowiec. By\u0142y nim przede wszystkim w\u0142\u00f3kna ro\u015blinne, np. u\u017cywane do dzi\u015b konopie, len i bawe\u0142na, ale tak\u017ce – co potwierdza materia\u0142 archeologiczny – \u0142yko stosowane w sznurach s\u0142u\u017c\u0105cych do wyrobu sieci. Materia\u0142ami pochodzenia zwierz\u0119cego by\u0142a nie tylko sier\u015b\u0107, we\u0142na i w\u0142os ko\u0144ski, ale tak\u017ce jelita i jedwab.<\/p>\n\n\n\n

Wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 sznur\u00f3w zale\u017ca\u0142a od d\u0142ugo\u015bci w\u0142\u00f3kien surowca i podatno\u015bci na zachowanie kszta\u0142tu po skr\u0119ceniu. Z tych wzgl\u0119d\u00f3w mocniejsze od konopnych by\u0142y sznury jedwabne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wad\u0105 wszystkich sznur\u00f3w i plecionek by\u0142a ich struktura tworz\u0105ca sie\u0107 naczy\u0144 w\u0142oskowatych. U\u0142atwia\u0142o to przenikanie wilgoci, a przecie\u017c w\u0119dkarski sznur pracuje w wodzie. Dlatego te\u017c stosowane by\u0142y r\u00f3\u017cne sposoby impregnacji: od nat\u0142uszczania do powlekania sznur\u00f3w bardziej trwa\u0142ymi substancjami, kt\u00f3re mia\u0142y chroni\u0107 przed wilgoci\u0105, jednak nie mog\u0142y znacznie zwi\u0119ksza\u0107 sztywno\u015bci, poniewa\u017c sznur m\u00f3g\u0142by wtedy p\u0119ka\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\u017beby sznury w\u0119dkarskie zachowa\u0142y trwa\u0142o\u015b\u0107 przynajmniej przez jeden sezon, musia\u0142y by\u0107 po ka\u017cdym \u0142owieniu suszone. Dotyczy\u0142o to zw\u0142aszcza tych sposob\u00f3w \u0142owienia, w kt\u00f3rych sznur d\u0142u\u017cszy od w\u0119dziska by\u0142 zwijany na motowid\u0142o lub ko\u0142owrotek. Producenci sprz\u0119tu w\u0119dkarskiego proponowali do tego celu liczne wersje specjalnych b\u0119bn\u00f3w o du\u017cej \u015brednicy i przewiewnej konstrukcji (rys. 1).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Plecionki s\u0105 bardziej rozci\u0105gliwe od zwyk\u0142ego sznura. Dlatego w dro\u017cszych wersjach plecionka osnuta by\u0142a wok\u00f3\u0142 \u201cduszy\u201d ze zwyk\u0142ego sznura, mniej podatnego na rozci\u0105ganie. Jednym z domowych sposob\u00f3w sporz\u0105dzania sznur\u00f3w by\u0142o nasycanie zwyk\u0142ego sznurka wodnym roztworem myd\u0142a, a po obsuszeniu pokrycie go wodoodpornym lakierem.<\/p>\n\n\n\n

Sznury do w\u0119dkowania splatano tak\u017ce z w\u0142osia ko\u0144skiego. W splocie by\u0142o od kilku do dwudziestu r\u00f3wnoleg\u0142ych w\u0142os\u00f3w. S\u0142u\u017cy\u0142y do tego specjalne \u201cmaszynki\u201d (rys. 2) oferowane przez producent\u00f3w sprz\u0119tu, ale mo\u017cna by\u0142o przygotowa\u0107 taki sznur prostszym sposobem, jak to pokazuje dziewi\u0119tnastowieczna rycina (rys. 3). Z jelit, zw\u0142aszcza baranich, r\u00f3wnie\u017c przez skr\u0119canie, wytwarzany by\u0142 sznur zwany katgut, stosowany nie tylko w w\u0119dkarstwie, ale tak\u017ce jako nici chirurgiczne i naci\u0105gi do rakiet tenisowych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W por\u00f3wnaniu do sznur\u00f3w plecionki by\u0142y wyrobem wymagaj\u0105cym skomplikowanych, jak na \u00f3wczesne czasy, urz\u0105dze\u0144 tkackich. W powszechniejszym u\u017cyciu znalaz\u0142y si\u0119 one na pocz\u0105tku tzw. rewolucji przemys\u0142owej. Najcie\u0144sze sznury mia\u0142y \u015brednice oko\u0142o 0,5 mm, najgrubsze do 3 mm. Numeracja nie by\u0142a znormalizowana, cho\u0107 w u\u017cyciu by\u0142y te same symbole: od 000 do 7. W skali, jak\u0105 stosowa\u0142 niemiecki teoretyk w\u0119dkarstwa M. Borne, trzema zerami by\u0142y oznaczone sznury najcie\u0144sze (rys. nr 2), natomiast s\u0142ynna angielska firma Hardy symbolem 000 oznacza\u0142a sznury najgrubsze.<\/p>\n\n\n\n

W por\u00f3wnaniu ze sznurami wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 plecionek by\u0142a znaczna i wynosi\u0142a od ponad 60 kg (\u015brednica oko\u0142o 3 mm w stanie nierozci\u0105gni\u0119tym), do 7 kg (\u015brednica 0,6 – 0,5 mm). Podobnie jak sznury i kordonki, plecionki do ko\u0144ca lat trzydziestych XX w. by\u0142y wytwarzane z surowc\u00f3w naturalnych: w\u0142\u00f3kien ro\u015blinnych lub jedwabiu.<\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j tworzyw sztucznych zrewolucjonizowa\u0142 ten obszar sprz\u0119tu w\u0119dkarskiego. Surowce naturalne przesz\u0142y do historii.<\/p>\n\n\n\n

Jerzy Komar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017beby sznury w\u0119dkarskie zachowa\u0142y trwa\u0142o\u015b\u0107 przynajmniej przez jeden sezon, musia\u0142y by\u0107 po ka\u017cdym \u0142owieniu suszone. Dotyczy\u0142o to zw\u0142aszcza…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6170,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6168"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6168"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6175,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6168\/revisions\/6175"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}