Certa jest jedyn\u0105 nasz\u0105 rodzim\u0105 ryb\u0105 karpiowat\u0105, kt\u00f3ra \u017cyje w s\u0142onych wodach nadmorskich zalew\u00f3w i kt\u00f3ra, jak trocie i \u0142ososie, na tar\u0142o w\u0119druje w g\u00f3r\u0119 rzek.<\/p>\n\n\n\n
Certa wyst\u0119puje w zlewniach Ba\u0142tyku, Morza Czarnego i Kaspijskiego. W Polsce spotyka si\u0119 j\u0105 w dorzeczu Odry i Wis\u0142y, w rzekach Pomorza Zachodniego, a tak\u017ce w zalewach Szczeci\u0144skim i Wi\u015blanym.<\/p>\n\n\n\n
W Odrze wyst\u0119puje od uj\u015bcia do zapory w Wa\u0142ach \u015al\u0105skich. Jej najwy\u017cej po\u0142o\u017cone tarliska w tym dorzeczu znajduj\u0105 si\u0119 w dolnych biegach Bobru i Baryczy. W Wi\u015ble wyst\u0119powa\u0142a kiedy\u015b populacja certy, kt\u00f3ra z Zalewu Wi\u015blanego w\u0119drowa\u0142a na tar\u0142o a\u017c do jej g\u00f3rnych dop\u0142yw\u00f3w. Trasa tej w\u0119dr\u00f3wki zosta\u0142a znacznie skr\u00f3cona po wybudowaniu zapory we W\u0142oc\u0142awku. Podzieli\u0142o to stada wi\u015blanych cert na dwie grupy. Pierwsza z nich nadal odbywa w\u0119dr\u00f3wki tar\u0142owe z morza w g\u00f3r\u0119 Wis\u0142y, ale tylko do zapory we W\u0142oc\u0142awku. Druga, odci\u0119ta przez zapor\u0119 od morza, podzieli\u0142a si\u0119 na kilka mniejszych stad. Wyst\u0119puj\u0105 one w zalewie we W\u0142oc\u0142awku, Sanie, Wis\u0142oku i Dunajcu. Populacja z Sanu, jako jedyna, w\u0119druje na tar\u0142o w d\u00f3\u0142, do Wis\u0142y. W\u0142oc\u0142awskie certy udaj\u0105 si\u0119 w przeciwnym kierunku, do jej g\u00f3rnych dop\u0142yw\u00f3w. Jeszcze w latach siedemdziesi\u0105tych wi\u015bla\u0144skie certy w\u0119drowa\u0142y na tar\u0142o do Narwi i Bugu. Obecnie ju\u017c si\u0119 tych w\u0119dr\u00f3wek nie zauwa\u017ca.<\/p>\n\n\n\n
W wodach stoj\u0105cych certy wyst\u0119puj\u0105 rzadko. Bardzo niewielkie ich ilo\u015bci stwierdzono w zbiornikach \u017bywieckim, Ro\u017cnowskim i Dobczyckim. Jedynym zbiornikiem, gdzie certa wyst\u0119puje stosunkowo licznie, jest zalew we W\u0142oc\u0142awku.<\/p>\n\n\n\n
Podczas \u017cycia w morzu certy przebywaj\u0105 blisko brzeg\u00f3w, w wys\u0142odzonych wodach zatokowych. W poszukiwaniu pokarmu penetruj\u0105 dno. W\u0119druj\u0105c w g\u00f3r\u0119 rzek docieraj\u0105, o ile nie trafi\u0105 na przeszkody, do krainy brzany, a nawet lipienia. Ciep\u0142e miesi\u0105ce sp\u0119dzaj\u0105 w miejscach o dnie kamienisto-\u017cwirowym. W ch\u0142odnych porach roku zbieraj\u0105 si\u0119 w miejscach g\u0142\u0119bszych, z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 mu\u0142u, w kt\u00f3rym znajduj\u0105 pokarm. W\u0119dr\u00f3wk\u0119 tar\u0142ow\u0105, w g\u00f3r\u0119 rzek, rozpoczyna w \u015brodku zimy. W przypadku Odry, dociera do jednego z jej dop\u0142yw\u00f3w, Baryczy, w kwietniu. W podobnym tempie przemieszcza si\u0119 w Wi\u015ble, ale tu dociera jedynie do zapory we W\u0142oc\u0142awku.<\/p>\n\n\n\n
Certa ma cia\u0142o wyd\u0142u\u017cone i mocno bocznie \u015bcie\u015bnione. Jej g\u0142owa jest zako\u0144czona charakterystycznym mi\u0119sistym, sto\u017ckowatym \u201cnosem\u201d. Otw\u00f3r g\u0119bowy, typowo dolny, jest otoczony mi\u0119sistymi wargami. Cech\u0105 najbardziej dla certy charakterystyczn\u0105 jest wyst\u0119puj\u0105cy poni\u017cej grzbietu w\u0105ski pas cia\u0142a niepokryty \u0142uskami. Kraw\u0119d\u017a brzucha te\u017c jest pozbawiona \u0142usek i \u015bci\u015bni\u0119ta w wyra\u017any kil. P\u0142etwa ogonowa jest mocno wci\u0119ta. Jej dolny p\u0142at mo\u017ce by\u0107 troch\u0119 wi\u0119kszy i masywniej zbudowany. P\u0142etwa odbytowa jest stosunkowo d\u0142uga, a jej pocz\u0105tek znajduje si\u0119 pod zako\u0144czeniem p\u0142etwy grzbietowej. U osobnik\u00f3w z rozmaitych populacji usytuowanie pozosta\u0142ych p\u0142etw mo\u017ce si\u0119 nieco r\u00f3\u017cni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Grzbiet, g\u0142owa i pysk certy s\u0105 szaroniebieskie lub niebieskozielone, boki ja\u015bniejsze, brzuch bia\u0142y ze srebrzystym po\u0142yskiem. P\u0142etwa grzbietowa i ogonowa s\u0105 ciemnoszare, pozosta\u0142e p\u0142etwy jasno\u017c\u00f3\u0142te. Barwy te mog\u0105 si\u0119 zmienia\u0107 w zale\u017cno\u015bci od \u015brodowiska. Ich zmiana nast\u0119puje r\u00f3wnie\u017c w okresie godowym. Samce s\u0105 wtedy bardzo intensywnie wybarwione. Ich grzbiet staje si\u0119 czarny, boki nieco ja\u015bniejsze, a brzuch mo\u017ce by\u0107 nawet pomara\u0144czowy. Samice s\u0105 ja\u015bniejsze i jakby blade. U obydwu p\u0142ci wyst\u0119puje w\u00f3wczas wysypka tar\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n
Warunki, jakie musi spe\u0142nia\u0107 tarlisko, s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce: do\u015b\u0107 wartki pr\u0105d, pod\u0142o\u017ce pokryte otoczakami i grubym \u017cwirem, woda zasobna w tlen, g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 od 20 do 80 cm. Tar\u0142o rozpoczyna si\u0119 zwykle w po\u0142owie maja, gdy woda uzyska temperatur\u0119 oko\u0142o 18 stopni. Ko\u0144czy w czerwcu, czasami na pocz\u0105tku lipca. Przyst\u0119puj\u0105 do niego osobniki co najmniej 7-letnie, tylko w g\u00f3rskich dop\u0142ywach Wis\u0142y m\u0142odsze, w wieku 4 lat. W komplecie tarlak\u00f3w wyst\u0119puje zazwyczaj jedna samica i od dw\u00f3ch do pi\u0119ciu samc\u00f3w. Samce przybywaj\u0105 na tarlisko jako pierwsze i tu oczekuj\u0105 samic. Po odbyciu tar\u0142a certy sp\u0142ywaj\u0105 do morza. Te, kt\u00f3re s\u0105 od niego odci\u0119te, wracaj\u0105 do miejsc, z kt\u00f3rych wyruszy\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Po 14 dniach od wyklucia m\u0142ode certy zaczynaj\u0105 si\u0119 od\u017cywia\u0107 pokarmem zewn\u0119trznym. Najpierw jest to plankton ro\u015blinny, p\u00f3\u017aniej stopniowo tak\u017ce zwierz\u0119cy. Ryby 6-centymetrowe \u017cywi\u0105 si\u0119 ju\u017c larwami owad\u00f3w. P\u00f3\u017aniej, gdy sp\u0142yn\u0105 do morza, ich pokarmem b\u0119d\u0105 drobne bezkr\u0119gowce denne. Najstarsze ryby zjadaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie ma\u0142\u017ce, nie gardz\u0105 jednak ikr\u0105 innych gatunk\u00f3w ryb, na przyk\u0142ad stynki. W jeziorach g\u0142\u00f3wnym pokarmem certy s\u0105 r\u00f3wnie\u017c organizmy denne.<\/p>\n\n\n\n
Certy nie s\u0105 du\u017ce. W sprzyjaj\u0105cych warunkach, gdy maj\u0105 dostatek pokarmu, mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 45 cm d\u0142ugo\u015bci i wag\u0119 1 kg. Do\u017cywaj\u0105 wieku 15 lat.
Jeszcze kilkana\u015bcie lat temu certa mia\u0142a najwi\u0119kszy udzia\u0142 w po\u0142owach ryb s\u0142odkowodnych, wynosi\u0142 on oko\u0142o 40 proc. W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych w samej Wi\u015ble \u0142owiono jej 200 ton rocznie. Zabudowa hydrotechniczna rzek spowodowa\u0142a, \u017ce ilo\u015b\u0107 cert drastycznie si\u0119 zmniejszy\u0142a. Dlatego ich rozr\u00f3d naturalny jest wspomagany sztucznym tar\u0142em, a ryby zgromadzone przy zaporach s\u0105 od\u0142awiane i przenoszone wy\u017cej. Mimo tych zabieg\u00f3w populacja certy w Polsce stale maleje. Na Ukrainie i Bia\u0142orusi jest podobnie, bo wiele cert do tamtejszych rzek dociera\u0142o w\u0142a\u015bnie przez Wis\u0142\u0119 i Bug.<\/p>\n\n\n\n
kw<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Certa jest jedyn\u0105 nasz\u0105 rodzim\u0105 ryb\u0105 karpiowat\u0105, kt\u00f3ra \u017cyje w s\u0142onych wodach nadmorskich zalew\u00f3w i kt\u00f3ra, jak trocie i \u0142ososie, na tar\u0142o w\u0119druje w g\u00f3r\u0119 rzek.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6063,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6062"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6062"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6062\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6064,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6062\/revisions\/6064"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}