{"id":5893,"date":"2004-07-02T16:31:00","date_gmt":"2004-07-02T14:31:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=5893"},"modified":"2021-11-02T16:33:02","modified_gmt":"2021-11-02T15:33:02","slug":"przy-dnie-i-w-toni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2004\/07\/02\/przy-dnie-i-w-toni\/","title":{"rendered":"PRZY DNIE I W TONI"},"content":{"rendered":"\n

W\u0119dkarze \u0142owi\u0105 dorsze w spos\u00f3b do\u015b\u0107 monotonny. Przyn\u0119ta, po uderzeniu w dno, jest podrywana na wysoko\u015b\u0107 1 – 2 m i ponownie opuszczana. Mo\u017cna by pomy\u015ble\u0107, \u017ce r\u00f3wnie\u017c sposoby \u017cerowania dorszy s\u0105 ma\u0142o urozmaicone. Tymczasem ich menu to ponad sto r\u00f3\u017cnych organizm\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 chwytane w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b i w r\u00f3\u017cnych miejscach. W morskich akwariach dorsze mo\u017cna przyzwyczai\u0107 nawet do zbierania pokarmu z powierzchni wody, co ju\u017c zupe\u0142nie nie le\u017cy w ich naturze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Poniewa\u017c dorsze poluj\u0105 w r\u00f3\u017cnych porach doby, a ich zdobycz\u0105 s\u0105 zar\u00f3wno zwierz\u0119ta ruchliwe (ryby), jak i niemrawe (ma\u0142\u017ce, wieloszczety), zmys\u0142y maj\u0105 wszechstronnie rozwini\u0119te. Oczy s\u0105 \u015bredniej wielko\u015bci, dobrze si\u0119 sprawuj\u0105 przy du\u017cej i ma\u0142ej ilo\u015bci \u015bwiat\u0142a. Jest to nieodzowne dla ryby, kt\u00f3ra \u017cyje i na ma\u0142ych, i na du\u017cych g\u0142\u0119boko\u015bciach. Najbardziej czu\u0142e s\u0105 na \u015bwiat\u0142o niebieskie i zielone, kt\u00f3re przenika najg\u0142\u0119biej. Wzrok jest najwa\u017cniejszym zmys\u0142em dorszy. Dowodzi tego fakt, \u017ce najaktywniejsze s\u0105 w dzie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Gdy \u015bwiat\u0142a jest ma\u0142o (np. w nocy lub w pochmurny dzie\u0144 na wi\u0119kszej g\u0142\u0119boko\u015bci), g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 przejmuj\u0105 inne zmys\u0142y. Informacje o ruchach wody zbiera dobrze rozwini\u0119ta linia naboczna. Jest ona u dorszy wyra\u017anie zaznaczona jako jasna kreska, przerywana tylko z ty\u0142u, bli\u017cej ogona.<\/p>\n\n\n\n

Bardzo dobrze wykszta\u0142cone s\u0105 tak\u017ce zmys\u0142y w\u0119chu i smaku, kt\u00f3re u ryb okre\u015bla si\u0119 \u0142\u0105cznie zmys\u0142em chemicznym, w wodzie bowiem trudno je oddzieli\u0107. Dorsz potrafi wykry\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o zapachu, na przyk\u0142ad umieszczon\u0105 na dnie martw\u0105 makrel\u0119, z odleg\u0142o\u015bci 300 metr\u00f3w! Dorsze maj\u0105 kubki smakowe nie tylko w jamie g\u0119bowej, ale te\u017c na w\u0105sie, szczycie pyska i g\u00f3rnej wardze. Szczeg\u00f3lnie du\u017co jest ich na p\u0142etwach brzusznych (dok\u0142adniej: na ich dw\u00f3ch pierwszych promieniach). Zdaniem badaczy ma to zwi\u0105zek z tym, \u017ce dorsze prowadz\u0105 bardziej przydenny tryb \u017cycia. Podczas \u017cerowania bowiem p\u0142etwami brzusznymi, niczym czujnikami, dotykaj\u0105 powierzchni dna.<\/p>\n\n\n\n

Dorsze \u015bwietnie te\u017c s\u0142ysz\u0105, a zakres odbieranych przez nie d\u017awi\u0119k\u00f3w jest du\u017cy. Same te\u017c wydaj\u0105 d\u017awi\u0119ki, \u017ceby si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 porozumiewa\u0107. \u0179r\u00f3d\u0142em tych d\u017awi\u0119k\u00f3w s\u0105 drgaj\u0105ce \u015bciany p\u0119cherza p\u0142awnego. Do wywo\u0142ywania tych drga\u0144 s\u0142u\u017c\u0105 specjalne mi\u0119\u015bnie. Repertuar g\u0142os\u00f3w jest spory. Dorsze mrucz\u0105, warcz\u0105, a nawet stukaj\u0105. Odzywaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w czasie tar\u0142a, ale tak\u017ce podczas ucieczki i kiedy s\u0105 przestraszone.
Na og\u00f3\u0142 przy chwytaniu zdobyczy kieruj\u0105 si\u0119 sygna\u0142ami docieraj\u0105cymi do co najmniej dw\u00f3ch zmys\u0142\u00f3w, cho\u0107 czasem ograniczaj\u0105 si\u0119 do jednego, np. smaku. Wtedy jednak trudniej im trafi\u0107 do miejsca, gdzie znajduje si\u0119 pokarm. Wa\u017cne dla w\u0119dkarzy: do \u017cerowania najmocniej pobudza je ruch przysz\u0142ej zdobyczy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u017berowanie przy dnie
Dorsze prowadz\u0105 tryb \u017cycia denno-pelagiczny, inaczej m\u00f3wi\u0105c szukaj\u0105 pokarmu w dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych morskich siedliskach: przy dnie i w toni. Gdy dno jest piaszczyste, pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie wzrokiem, ale nie tylko. Wygl\u0105da to tak: dorsz p\u0142ynie tu\u017c nad dnem, a ko\u0144ce w\u0105sika i p\u0142etw brzusznych wlecze po jego powierzchni. Jak ju\u017c wiemy, na tych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a ma szczeg\u00f3lnie du\u017co tzw. receptor\u00f3w (odbiornik\u00f3w) smaku. Je\u017celi w\u0105s lub p\u0142etwy brzuszne dotkn\u0105 pokarmu lub wyczuj\u0105, \u017ce jest on zakopany w piasku, dorsz natychmiast si\u0119 zatrzymuje, cofa i zasysa k\u0105sek razem ze strumieniem wody. \u017beby ten strumie\u0144 wywo\u0142a\u0107, gwa\u0142townie otwiera paszcz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Du\u017ca g\u0142owa o kszta\u0142cie klina pozwala dorszowi r\u00f3wnie sprawnie \u017cerowa\u0107 w dnie \u017cwirowym i kamienistym. Robi to stoj\u0105c prawie pionowo, z g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142, i w\u0105sem bada powierzchni\u0119 kamieni. Gdy wyczuje pokarm, gwa\u0142townie rusza g\u0142ow\u0105 na boki, \u017ceby odsun\u0105\u0107 kamienie. Potem pokarm jest sprawdzany, czy nadaje si\u0119 do zjedzenia, i ewentualnie przygotowywany do po\u0142kni\u0119cia (np. ma\u0142\u017ce s\u0105 pozbawiane muszli). Je\u017celi k\u0105sek jest niejadalny lub zbyt du\u017cy, to zostaje natychmiast wypluty. Na og\u00f3\u0142 dorsze zjadaj\u0105 zdobycz, kt\u00f3ra swoim rozmiarem nie przekracza 9% d\u0142ugo\u015bci ich cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

\u017berowanie w toni
W otwartej wodzie dorsze \u017ceruj\u0105 w \u0142awicach, mniejszych stadkach, czasem pojedynczo. Tutaj pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie wzrokiem. Zdobycz mo\u017ce by\u0107 chwytana na dwa sposoby: z po\u015bcigu lub z zaskoczenia. Cho\u0107 dorsz ma niewielk\u0105 p\u0142etw\u0119 ogonow\u0105, a do tego prawie prosto \u015bci\u0119t\u0105 – obie te cechy \u015bwiadcz\u0105, \u017ce p\u0142ywak z niego raczej mierny – to jednak z powodzeniem poluje na szybko p\u0142ywaj\u0105ce ryby pelagiczne, np. \u015bledzie i szproty. W czasie ataku w ci\u0105gu jednej sekundy mo\u017ce przeby\u0107 odleg\u0142o\u015b\u0107 r\u00f3wn\u0105 a\u017c sze\u015bciu d\u0142ugo\u015bciom ich cia\u0142a. Dzi\u0119ki temu daje rad\u0119 do\u015bcign\u0105\u0107 ryby p\u0142yn\u0105ce \u0142awic\u0105, jednak najcz\u0119\u015bciej atakuje te, kt\u00f3re si\u0119 od \u0142awicy oddali\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Atak z zaskoczenia przypomina nieco to, co robi oko\u0144. Gdy dorsz zobaczy zdobycz, zbli\u017ca si\u0119 do niej powoli i w odpowiednim momencie uderza. Du\u017ca i mocno uz\u0119biona paszcza sprawia, \u017ce chybia nader rzadko.<\/p>\n\n\n\n

Dorsze \u015bwietnie rozpoznaj\u0105, gdy w pobli\u017cu \u017ceruje inny osobnik. Natychmiast do niego podp\u0142ywaj\u0105, a gdy ten zmaga si\u0119 ze zbyt du\u017c\u0105 zdobycz\u0105, pr\u00f3buj\u0105 mu j\u0105 odebra\u0107. To zjawisko bywa u ryb i innych zwierz\u0105t dosy\u0107 cz\u0119ste i jest nazywane kleptopaso\u017cytnictwem. \u017beby go unikn\u0105\u0107, mniejsze dorsze, chwyciwszy k\u0105sek, szybko si\u0119 oddalaj\u0105, by po\u0142kn\u0105\u0107 go gdzie\u015b na uboczu. Kleptopaso\u017cytnictwo jest korzystne dla w\u0119dkarzy, bo gdy jedna ryba chwyta przyn\u0119t\u0119, to inne, b\u0119d\u0105ce w pobli\u017cu s\u0105 pobudzane do \u017cerowania.<\/p>\n\n\n\n

Rytm aktywno\u015bci
Przyjmuje si\u0119, \u017ce za dnia dorsze a\u017c 80% czasu przeznaczaj\u0105 na \u017cerowanie. Aktywne staj\u0105 si\u0119 o \u015bwicie, wieczorem ich ruchliwo\u015b\u0107 maleje, w nocy prawie ustaje. Szukanie pokarmu dorszowi op\u0142aca si\u0119 tylko wtedy, gdy jest szansa, \u017ce go zobaczy. Jak wynika z bada\u0144 ichtiolog\u00f3w norweskich, czas potrzebny do zlokalizowania zdobyczy w dzie\u0144 jest a\u017c o po\u0142ow\u0119 kr\u00f3tszy. Istnieje te\u017c pewna graniczna ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a, poni\u017cej kt\u00f3rej dorsze przestaj\u0105 p\u0142ywa\u0107. Gdy bowiem szansa natrafienia na pokarm jest ma\u0142a, staj\u0105 si\u0119 bierne, ale i wtedy mog\u0105 reagowa\u0107 na zapach potencjalnej zdobyczy.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi nie liczy\u0107 fok, delfin\u00f3w i rekin\u00f3w, dorsze znajduj\u0105 si\u0119 na szczycie morskiego \u0142a\u0144cucha pokarmowego. W Ba\u0142-tyku g\u0142\u00f3wnym ich pokarmem s\u0105 \u015bledzie i szproty. Zjadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c tobiasze, dobijaki, babki, w\u0119gorzyce i p\u0142astugi. S\u0105 kanibalami, ale w\u0142asn\u0105 m\u0142odzie\u017c wyjadaj\u0105 (w wi\u0119kszych ilo\u015bciach) tylko wtedy, gdy jest jej du\u017co. Poza rybami dorsze poluj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na du\u017ce skorupiaki (garnele, podwoje) i wieloszczety (nereidy, neftydy).<\/p>\n\n\n\n

W zimie dorsze jedz\u0105 niewiele i raczej trac\u0105 na wadze. W pierwszej po\u0142owie roku sztuki doros\u0142e przebywaj\u0105 w wodach g\u0142\u0119bszych, przydennych. Tworz\u0105 w\u00f3wczas ma\u0142e, ale sta\u0142e i mocno zag\u0119szczone zgrupowania przedtar\u0142owe, przy czym samce i samice grupuj\u0105 si\u0119 oddzielnie. Tar\u0142o odbywa si\u0119 pod koniec wiosny i na pocz\u0105tku lata. Po tarle, p\u00f3\u017anym latem i jesieni\u0105, dorsze, ju\u017c w rozproszeniu, uganiaj\u0105 si\u0119 w toni za m\u0142odymi \u015bledziami i szprotami. P\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 wracaj\u0105 do g\u0142\u0119bin i tam zimuj\u0105.
Wbo<\/p>\n\n\n\n

BA\u0141TYCIE DORSZE
Dorsz wyst\u0119puje na du\u017cym obszarze P\u00f3\u0142nocnego Atlantyku – od Szpicbergenu wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca Europy do Zatoki Biskajskiej, a po drugiej stronie od Grenlandii po przyl\u0105dek Hatteras. W Ba\u0142tyku \u017cyje odr\u0119bny podgatunek dorsza, kt\u00f3ry z powodu mniejszego zasolenia w\u00f3d osi\u0105ga mniejsze rozmiary. Ba\u0142tyckie dorsze dzieli si\u0119 na dwa stada: wschodnie i zachodnie. Jest z tym troch\u0119 k\u0142opotu, bo ryby z obu stad si\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0105, a w dodatku dorsze ze stada wschodniego w\u0119druj\u0105 na zach\u00f3d. Podzia\u0142 ten jest jednak do\u015b\u0107 istotny, bo osobno ocenia si\u0119 liczebno\u015b\u0107 obu stad i na tej podstawie ustala kwoty po\u0142owowe przyznawane poszczeg\u00f3lnym krajom ba\u0142tyckim. Obecnie si\u0119 uwa\u017ca, \u017ce stado zachodnie jest w lepszej kondycji.<\/p>\n\n\n\n

Z powodu niskiego zasolenia Ba\u0142tyku dorsz mo\u017ce si\u0119 rozmna\u017ca\u0107 tylko w niekt\u00f3rych miejscach. Jego ikra bowiem, by prawid\u0142owo si\u0119 rozwija\u0107, musi si\u0119 unosi\u0107 w wodzie. W naszym morzu wystarczaj\u0105co wysokie zasolenie (zapewnia ono ikrze lepsz\u0105 p\u0142ywalno\u015b\u0107) jest w G\u0142\u0119biach – Gda\u0144skiej, Bornholmskiej i Gotlandzkiej. Tam w\u0142a\u015bnie dorsze si\u0119 wycieraj\u0105, a przed tar\u0142em gromadz\u0105. Rozw\u00f3j ikry trwa od dw\u00f3ch do czterech tygodni, a po wykluciu m\u0142ode dorsze przez kilka miesi\u0119cy (3 – 5) \u017cyj\u0105 w otwartej wodzie. W tym czasie wyjadaj\u0105 je inne ryby, m.in. \u015bledzie i szproty, kt\u00f3re niejako przy okazji reguluj\u0105 liczebno\u015b\u0107 swojego przysz\u0142ego prze\u015bladowcy. Nast\u0119pnie ma\u0142e dorsze (3 – 6 cm) przenosz\u0105 si\u0119 w przydenne wody w pobli\u017cu brzeg\u00f3w. Dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105 osi\u0105gn\u0105 w wieku 3 – 5 lat. B\u0119d\u0105 wtedy mia\u0142y 30 – 40 cm.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

DLACZEGO WRAKI
Wystaj\u0105ce ponad dno morza struktury, jak ska\u0142y, rafy kamienne i wraki s\u0105 dobrymi i tradycyjnymi miejscami po\u0142ow\u00f3w ryb na wszystkich morzach \u015bwiata. W morzach tropikalnych, kt\u00f3re cz\u0119sto s\u0105 ubogie i por\u00f3wnywane nawet do pusty\u0144, w pobli\u017cu wzniesie\u0144 dna, ryb jest znacznie wi\u0119cej ni\u017c w innych cz\u0119\u015bciach morza. Co ciekawe skupiaj\u0105 si\u0119 w tych miejscach nie tylko ryby denne, ale tak\u017ce te, kt\u00f3re \u017cyj\u0105 w otwartej wodzie. Dotyczy to nawet takich oceanicznych nomad\u00f3w jak tu\u0144czyki. To samo zjawisko wyst\u0119puje w morzach zimnych i \u017cyznych, gdzie pelagiczne ryby, jak \u015bledzie, sardele i makrele oraz bardziej przydenne ryby dorszowate cz\u0119\u015bciej spotyka si\u0119 przy podwodnych strukturach.<\/p>\n\n\n\n

Zjawisko to t\u0142umaczy si\u0119 trzema hipotezami. Jedna z nich zak\u0142ada, \u017ce miejsca te, to po prostu rodzaj kryj\u00f3wek, w kt\u00f3rych ryby si\u0119 gromadz\u0105, \u017ceby si\u0119 chroni\u0107 przed drapie\u017cnikami. Mo\u017cna w to nieco pow\u0105tpiewa\u0107, bo gromadz\u0105 si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c du\u017ce drapie\u017cniki. Drugi pow\u00f3d atrakcyjno\u015bci wrak\u00f3w (i innych wzniesie\u0144 dna) to jak gdyby odwr\u00f3cenie poprzedniej hipotezy. M\u00f3wi ona, \u017ce s\u0105 to miejsca znacznej koncentracji pokarmu. Wrak le\u017c\u0105cy na piaszczystym dnie jest jedynym miejscem, gdzie ro\u015bliny i drobne zwierz\u0119ta bezkr\u0119gowe mog\u0105 si\u0119 mocno zakotwiczy\u0107. Opr\u00f3cz wi\u0119c gromadz\u0105cych si\u0119 tu zwierz\u0105t z otwartej wody, one te\u017c mog\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em pokarmu. Trzecie wyja\u015bnienie jest najbardziej zaskakuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

Wzniesienia dna s\u0105 dla ryb punktami, dzi\u0119ki kt\u00f3rym orientuj\u0105 si\u0119 w bezkresie dosy\u0107 jednorodnego morza. Wiadomo, \u017ce dorsze nie przebywaj\u0105 stale w pobli\u017cu wrak\u00f3w lub raf. Bardziej przywi\u0105zane s\u0105 do nich noc\u0105, cz\u0119\u015bciej i na wi\u0119ksze odleg\u0142o\u015bci opuszczaj\u0105 je w ci\u0105gu dnia, by noc\u0105 do nich powr\u00f3ci\u0107. Nie bez znaczenia s\u0105 prawdopodobnie tak\u017ce podwodne pr\u0105dy, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 bardzo mocne. Op\u0142aca si\u0119 schroni\u0107 przed nimi za jak\u0105kolwiek przeszkod\u0105, \u017ceby nie traci\u0107 energii na przeciwstawianie si\u0119 nurtowi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0119dkarze \u0142owi\u0105 dorsze w spos\u00f3b do\u015b\u0107 monotonny.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5897,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[66],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5893"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5893"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5893\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5898,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5893\/revisions\/5898"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}