{"id":5865,"date":"2004-07-02T16:23:00","date_gmt":"2004-07-02T14:23:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=5865"},"modified":"2023-09-03T20:59:16","modified_gmt":"2023-09-03T18:59:16","slug":"izaak-walton","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2004\/07\/02\/izaak-walton\/","title":{"rendered":"IZAAK WALTON"},"content":{"rendered":"\n

Izaac Walton urodzi\u0142 si\u0119 9 sierpnia 1593 roku w Stafford, na p\u00f3\u0142noc od Birmingham, w centralnej Anglii. Wywodzi\u0142 si\u0119 z rodziny bardzo przeci\u0119tnej. Jego ojciec, w\u0142a\u015bciciel gospody\u2026<\/p>\n\n\n\n

Tylko nieliczne utwory po\u015bwi\u0119cone w ca\u0142o\u015bci w\u0119dkarstwu zdo\u0142a\u0142y przetrwa\u0107 stulecia, to znaczy s\u0105 wci\u0105\u017c aktualne, regularnie wznawiane, a nade wszystko czytane. Zaledwie jednemu uda\u0142o si\u0119 wej\u015b\u0107 na sta\u0142e do kanonu literatury pi\u0119knej i wykazu lektur szkolnych. Mam oczywi\u015bcie na my\u015bli \u201eThe Compleat Angler\u201d Izaaca Waltona. W 2003 roku przypad\u0142a 350. rocznica pierwszego wydania tego dzie\u0142a, a Walton, zw\u0142aszcza w angloj\u0119zycznej cz\u0119\u015bci \u015bwiata, zosta\u0142 z tej okazji uczczony wystawami, odczytami i wznowieniami dorobku literackiego.<\/p>\n\n\n\n

Izaac Walton urodzi\u0142 si\u0119 9 sierpnia 1593 roku w Stafford, na p\u00f3\u0142noc od Birmingham, w centralnej Anglii. Wywodzi\u0142 si\u0119 z rodziny bardzo przeci\u0119tnej. Jego ojciec, w\u0142a\u015bciciel gospody, osieroci\u0142 syna, gdy ten mia\u0142 trzy lata. Jako nastolatek Walton pobiera\u0142 w Londynie nauki przygotowuj\u0105ce do zawodu kupca, lecz ju\u017c maj\u0105c 17 lat otworzy\u0142 tam, przy Fleet Street, pracowni\u0119 i sklep z artyku\u0142ami tekstylnymi. Przyni\u00f3s\u0142 on mu maj\u0105tek na tyle poka\u017any, \u017ce uko\u0144czywszy zaledwie 50 lat Walton m\u00f3g\u0142 przej\u015b\u0107 na emerytur\u0119, ca\u0142kowicie po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 pracy literackiej i\u2026 w\u0119dkarstwu.<\/p>\n\n\n\n

W 1626 roku Walton poj\u0105\u0142 za \u017con\u0119 Rachel Flaud. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo to przerwane po 14 latach \u015bmierci\u0105 \u017cony (zmar\u0142o r\u00f3wnie\u017c siedmioro ich dzieci) wywar\u0142o du\u017cy wp\u0142yw na karier\u0119 pisarza. Rachel, spokrewniona z arcybiskupem Canterbury Thomasem Cranmerem, jednym z g\u0142\u00f3wnych prowodyr\u00f3w anglikanizmu, pomog\u0142a Waltonowi pozna\u0107 ludzi z kr\u0119gu \u015bredniego i wy\u017cszego duchowie\u0144stwa Ko\u015bcio\u0142a anglika\u0144skiego; spotyka\u0142 r\u00f3wnie\u017c pisarzy i naukowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Spu\u015bcizna literacka Waltona to w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci biografie wybitnych przedstawicieli anglikanizmu i literatury: Henry\u2019ego Wottona – rektora s\u0142ynnej szko\u0142y w Eton, biskup\u00f3w Richarda Hookera i Roberta Sandersona, genialnych poet\u00f3w Johna Donna i George\u2019a Herberta. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich towarzyszy\u0142a Izaacowi w jego w\u0119dkarskich wyprawach.<\/p>\n\n\n\n

Walton opu\u015bci\u0142 Londyn podczas wojny domowej (1642 – 1649), kt\u00f3ra podzieli\u0142a Angli\u0119 na zwolennik\u00f3w kr\u00f3la i republikan\u00f3w. Nie zajmowa\u0142 si\u0119 ju\u017c wtedy czynnie biznesem. By\u0142 zwolennikiem monarchii, co podczas krwawych rz\u0105d\u00f3w Cromwella wymaga\u0142o sporej odwagi, cho\u0107 koneksje ko\u015bcielne pewnie ratowa\u0142y mu sk\u00f3r\u0119. Po restauracji kr\u00f3lestwa oraz \u015bmierci drugiej \u017cony w 1662 roku – tym razem doczeka\u0142 si\u0119 c\u00f3rki i syna – przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Farnham Castle jako do\u017cywotni go\u015b\u0107 biskupa Winchesteru, George\u2019a Morleya. Umar\u0142 15 grudnia 1683 roku, prze\u017cywszy 90 lat. Zosta\u0142 pochowany w katedrze w Winchester. Znajduje si\u0119 tam te\u017c witra\u017c z jego podobizn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Literacki dorobek Waltona z czasem zosta\u0142by zapewne zapomniany. Jego przepustk\u0105 do nie\u015bmiertelno\u015bci sta\u0142 si\u0119 nieoczekiwanie utw\u00f3r, kt\u00f3rego pe\u0142ny tytu\u0142 brzmi \u201eThe Compleat Angler or the Contemplative man\u2019s Recreation being a discurse of Fish and Fishing, not unworthy the perusal of most Anglers\u201d (W\u0119dkarz doskona\u0142y albo spos\u00f3b na wypoczynek – rozprawa o rybach i rybactwie warta bacznego przeczytania przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u0119dkarzy). Ukaza\u0142 si\u0119 w 1653 roku i od razu sta\u0142 si\u0119 przebojem wydawniczym, oczywi\u015bcie na \u00f3wczesn\u0105 skal\u0119. Jeszcze za \u017cycia Waltona dosz\u0142o do pi\u0119ciu wznowie\u0144. Drugie wydanie z r. 1655 autor poszerzy\u0142 o osiem rozdzia\u0142\u00f3w, co stanowi\u0142o blisko 1\/3 dotychczasowego tekstu. Wydanie trzecie zosta\u0142o uzupe\u0142nione o kilka nowych rycin i poemat\u00f3w. W czwartym doda\u0142 du\u017co wzmianek o w\u0119dkarstwie muchowym.<\/p>\n\n\n\n

Najistotniejsze zmiany zasz\u0142y jednak w wydaniu pi\u0105tym. Do dzie\u0142a Waltona zosta\u0142y tam do\u0142\u0105czone dwa inne utwory: Charlesa Cottona \u201eInstructions how to Angle for Trout in Clear Streams\u201d (Wskaz\u00f3wki jak \u0142owi\u0107 pstr\u0105ga na w\u0119dk\u0119 w przejrzystych strumieniach), napisany zreszt\u0105 na jego pro\u015bb\u0119, oraz Roberta Venablesa \u201eThe Experienced Angler or Angling Improved\u201d (W\u0119dkarz do\u015bwiadczony albo w\u0119dkarstwo udoskonalone). Ca\u0142o\u015b\u0107 nosi\u0142a tytu\u0142 \u201eThe Universal Angler\u201d. Popularna, bo kilkakrotnie wznawiana praca Venablesa, notabene \u017co\u0142nierza Cromwella (!), by\u0142a w p\u00f3\u017aniejszych wznowieniach \u201eThe Compleat Angler\u201d pomijana, natomiast utw\u00f3r Cottona zr\u00f3s\u0142 si\u0119 z nim bardzo \u015bci\u015ble. Brakuje go tylko w niewielu wydaniach ksi\u0105\u017cki Waltona.<\/p>\n\n\n\n

Cotton i Walton wyra\u017anie r\u00f3\u017cnili si\u0119 wiekiem i statusem spo\u0142ecznym. Cotton by\u0142 m\u0142odszy o 37 lat i szczyci\u0142 si\u0119 wysokim urodzeniem, cho\u0107 by\u0142 niepoprawnym d\u0142u\u017cnikiem i do ko\u0144ca \u017cycia ucieka\u0142 przed wierzycielami. Mimo to byli bliskimi przyjaci\u00f3\u0142mi i oddanymi sobie kompanami wypraw na ryby. Wsp\u00f3lnie wybudowali m.in. domek w\u0119dkarski nad brzegiem rzeki Dove w Beresford Dale, kt\u00f3ry zreszt\u0105 stoi do dzi\u015b. Cotton by\u0142 przede wszystkim do\u015bwiadczonym w\u0119dkarzem muchowym i jego \u201eInstructions\u2026\u201d prac\u0119 Waltona znakomicie dope\u0142niaj\u0105. Z pocz\u0105tku \u201eThe Compleat Angler\u201d dotyczy\u0142 g\u0142\u00f3wnie sposob\u00f3w w\u0119dkowania z u\u017cyciem przyn\u0119t \u017cywych. Pod wp\u0142ywem swego przyjaciela Walton uzupe\u0142ni\u0142 p\u00f3\u017aniejsze wznowienia o uwagi przydatne w\u0119dkarzom muchowym.<\/p>\n\n\n\n

W ostatecznej redakcji \u201eThe Compleat Angler\u201d sk\u0142ada si\u0119 z 21 rozdzia\u0142\u00f3w. Spo\u015br\u00f3d nich 18 autor po\u015bwi\u0119ci\u0142 poszczeg\u00f3lnym gatunkom ryb, trzy pozosta\u0142e dotycz\u0105 (po jednym) \u017cy\u0142ek, rzek i staw\u00f3w. Narracj\u0119 utworu przeplataj\u0105 piosenki, wierszowane poematy, cytaty z innych autor\u00f3w, listy dedykacyjne i kulinarne przepisy. Trzej g\u0142\u00f3wni bohaterowie ksi\u0119gi to Piscator (rybak), najwa\u017cniejszy i wyst\u0119puj\u0105cy w roli mistrza, Venator (my\u015bliwy) oraz Auceps (sokolnik \u2013 Walton wprowadzi\u0142 go dopiero w drugiej redakcji utworu). Spotkali si\u0119 oni 1 maja nad brzegiem rzeki Lea w Wareham i w\u0119druj\u0105c przez nast\u0119pne dni wzd\u0142u\u017c jej brzeg\u00f3w prowadz\u0105 przyjacielskie spory i dyskusje o wy\u017cszo\u015bci poszczeg\u00f3lnych sport\u00f3w i rozrywek. Oczywi\u015bcie zwyci\u0119sko wychodzi z nich Piscator. Utw\u00f3r ma wi\u0119c charakter dialogu, a nie suchego podr\u0119cznikowego wyk\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n

Z szacunk\u00f3w wynika, \u017ce do chwili obecnej na \u015bwiecie ukaza\u0142o si\u0119 blisko czterysta wyda\u0144 Waltona i kilka przek\u0142ad\u00f3w. Waltonem interesuje si\u0119 wielu kolekcjoner\u00f3w, a ceny poszczeg\u00f3lnych wyda\u0144 id\u0105 w tysi\u0105ce dolar\u00f3w. Jego nazwisko nosz\u0105 ulice, hotele, mosty.<\/p>\n\n\n\n

Walton nie by\u0142 pierwszym autorem ksi\u0105\u017cki w ca\u0142o\u015bci po\u015bwi\u0119conej w\u0119dkarstwu. Wcze\u015bniej ukaza\u0142 si\u0119 przede wszystkim \u201eTreatise of Fishing with an Angle\u201d (Traktat o w\u0119dkarstwie – 1496) anonimowego autora, cho\u0107 tradycja wi\u0105\u017ce to dzie\u0142ko z Julian\u0105 Bernes. P\u00f3\u017aniejsze utwory to Williama Samuela \u201eThe Arte of Angling\u201d (Sztuka w\u0119dkarstwa – 1577), Leonarda Mascalla \u201eA Booke of Fishing with Hook and Line\u201d (Ksi\u0119ga o w\u0119dkowaniu z u\u017cyciem haczyka i \u017cy\u0142ki – 1590), Johna Dennysa \u201eThe Secrets of Angling\u201d (Sekrety w\u0119dkarstwa – 1613), Gervase Markhama \u201eA Discurse of the General Art of Fishing with an Angle\u201d (Rozprawa o sztuce \u0142owienia ryb na w\u0119dk\u0119 – 1614), Thomasa Barkera \u201eThe Art of Angling\u201d (Sztuka w\u0119dkowania – 1651). \u017badna jednak z tych ksi\u0105\u017cek nie zdoby\u0142a takiej popularno\u015bci jak \u201eThe Compleat Angler\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Co ciekawe, sukces Waltona nie bra\u0142 si\u0119 bynajmniej st\u0105d, \u017ce jego utw\u00f3r dostarcza\u0142 nowej lub cho\u0107by obszernej wiedzy o sprz\u0119cie i technikach po\u0142owu. Znacznie pod tym wzgl\u0119dem ciekawszy jest blisko dwie\u015bcie lat wcze\u015bniejszy \u201eTreatise of Fishing\u201d. O powodzeniu Waltonowskiego dzie\u0142a zadecydowa\u0142y jego walory literackie: dialog \u2013 forma trudna dla autora, ale przyst\u0119pna dla w\u0119dkarskiej braci, emocjonalne zauroczenie autora w\u0119dkarstwem, plastyczne opisy przyrody, pochwa\u0142a \u017cycia prostego, pogodna filozoficzna zaduma nad bogactwem \u015bwiata. Co bardziej surowi krytycy Waltona zarzucali mu plagiat. Rzeczywi\u015bcie, wspomniana ksi\u0105\u017ceczka Williama Samuela \u201eThe Arte of Angling\u201d ma z utworem Waltona wiele podobie\u0144stw. Przede wszystkim obie maj\u0105 form\u0119 dialogu, te same s\u0105 tak\u017ce imiona g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w. To jednak zbyt ma\u0142o, by Waltona dyskredytowa\u0107. Nie ukrywa\u0142 on zapo\u017cycze\u0144 z obcych utwor\u00f3w, kilkakrotnie powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na prace Dubrawiusza, Gessnera i innych. O Samuelu nie wspomnia\u0142 by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce \u201eThe Arte\u201d zosta\u0142o wydane anonimowo, nazwisko autora badacze ustalili dopiero w XX wieku, sam za\u015b utw\u00f3r by\u0142 dzie\u0142kiem o ograniczonym zasi\u0119gu oddzia\u0142ywania i znacznie skromniejszych walorach literackich.<\/p>\n\n\n\n

\u201eThe Compleat Angler\u201d nie jest te\u017c pozbawiony akcent\u00f3w polskich. W rozdziale po\u015bwi\u0119conym szczupakowi, chc\u0105c zilustrowa\u0107 jego agresywno\u015b\u0107 i \u017car\u0142oczno\u015b\u0107, Walton powo\u0142uje si\u0119 na dwa przyk\u0142ady. Ot\u00f3\u017c szczupak ugryz\u0142 pewn\u0105 polsk\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105, gdy w stawie pra\u0142a bielizn\u0119. Z kolei jaki\u015b polski szlachcic rzekomo wydoby\u0142 z \u017co\u0142\u0105dka szczupaka dwie g\u0119si. W innym miejscu, aby zilustrowa\u0107 \u017cywotno\u015b\u0107 karasi, opowiada o stawie w Polsce, kt\u00f3ry w ci\u0105gu srogiej zimy zamarz\u0142 a\u017c do dna, a mimo to \u017cyj\u0105ce w nim karasie dotrwa\u0142y do wiosny. Przywo\u0142uje r\u00f3wnie\u017c podanie o rybie – biskupie, kt\u00f3r\u0105 pokazano polskiemu kr\u00f3lewiczowi. Notabene to ciekawa historia, si\u0119gaj\u0105ca \u015bredniowiecza, o kt\u00f3rej postaram si\u0119 opowiedzie\u0107 przy innej okazji.
Wypada ubolewa\u0107, \u017ce najwa\u017cniejsza w\u0119dkarska ksi\u0105\u017cka \u015bwiata nie doczeka\u0142a si\u0119 jeszcze polskiego przek\u0142adu. Jej przysz\u0142y t\u0142umacz b\u0119dzie jednak mia\u0142 zadanie nie lada, dzie\u0142o Waltona jest bowiem stylistycznie trudne i r\u00f3\u017cnorodne gatunkowo. Ten brak ca\u0142o\u015bci niech nam na razie os\u0142odzi kilka drobnych urywk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u201eO w\u0119dkarstwie mo\u017cna rzec podobnie jak o matematyce. Nigdy nie da si\u0119 go w pe\u0142ni ogarn\u0105\u0107, a przynajmniej w stopniu, w kt\u00f3rym nie pozostanie nic do przebadania dla pokole\u0144, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0105 po nas\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201eW\u0119dkarstwo podobne jest poezji. Z inklinacj\u0105 do niego cz\u0142owiek musi si\u0119 urodzi\u0107, chocia\u017c jedno i drugie mo\u017ce by\u0107 udoskonalone przez teori\u0119 i praktyk\u0119. Ten, kto chcia\u0142by zosta\u0107 dobrym w\u0119dkarzem, musi mie\u0107 w sobie wiele nadziei i cierpliwo\u015bci, mi\u0142o\u015bci i poci\u0105gu do tej sztuki. Gdy raz jej dozna, nie b\u0119dzie ju\u017c mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w\u0119dkarstwo jest wspania\u0142e. Przekona si\u0119, \u017ce jest cnot\u0105, warto\u015bci\u0105 sam\u0105 w sobie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201eNie ma \u017cycia r\u00f3wnie szcz\u0119\u015bliwego i przyjemnego jak \u017cycie dobrze prowadz\u0105cego si\u0119 w\u0119dkarza. Podczas gdy prawnik poch\u0142oni\u0119ty jest biznesem, polityk unieszkodliwianiem lub wymy\u015blaniem intryg, my siedzimy na poro\u015bni\u0119tych pierwiosnkami brzegach, s\u0142uchamy \u015bpiewu ptak\u00f3w i mamy w sobie tyle spokoju, co te srebrne strumienie, kt\u00f3re ko\u0142o nas p\u0142yn\u0105. O w\u0119dkarstwie mo\u017cemy powiedzie\u0107 to, co dr Boteler rzek\u0142 o truskawkach: \u201eNie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce B\u00f3g m\u00f3g\u0142 stworzy\u0107 lepsze jagody, lecz tego nie uczyni\u0142\u201d. Tak samo B\u00f3g nie stworzy\u0142 bardziej \u0142agodnej, wyciszonej, niewinnej rozrywki ni\u017c w\u0119dkarstwo\u201d.o<\/p>\n\n\n\n

Jan Wawak<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 przy wsp\u00f3\u0142pracy z: OfertyBiznesu.pl<\/a> – Kupuj i sprzedawaj firmy, biznesy, przedsi\u0119biorstwa, sklepy, aplikacje i firmy internetowe na portalu ofertybiznesu.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Izaac Walton urodzi\u0142 si\u0119 9 sierpnia 1593 roku w Stafford, na p\u00f3\u0142noc od Birmingham, w centralnej Anglii.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5867,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5865"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5865"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5865\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10707,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5865\/revisions\/10707"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5865"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5865"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5865"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}