Szczupaki poluj\u0105 dosy\u0107 schematycznie. Czekaj\u0105, a\u017c w zasi\u0119gu szcz\u0119k pojawi im si\u0119 jaka\u015b ryba. Gdy to nast\u0105pi, drapie\u017cnik koryguje po\u0142o\u017cenie cia\u0142a, czasem nieco do swej ofiary podp\u0142ywa, wreszcie gwa\u0142townie j\u0105 atakuje i chwyta (lub pud\u0142uje). Na to samo wydarzenie mo\u017cna jednak spojrze\u0107 okiem drobnych ryb b\u0119d\u0105cych jego \u017cerem. Wprawdzie oka\u017ce si\u0119 to nieco bardziej skomplikowane, ale poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie te ryby w\u0119dkarz na\u015bladuje przyn\u0119t\u0105, mo\u017ce to da\u0107 pewne wskaz\u00f3wki, w jaki spos\u00f3b nale\u017ca\u0142oby j\u0105 prowadzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W naszym kraju najwa\u017cniejszym pokarmem szczupak\u00f3w s\u0105 p\u0142ocie. We\u017amy wi\u0119c t\u0119 ryb\u0119 za model naszych obserwacji. \u017beby cokolwiek si\u0119 mi\u0119dzy p\u0142otk\u0105 a szczupakiem wydarzy\u0142o, musz\u0105 si\u0119 one ze sob\u0105 spotka\u0107. Cz\u0119sto\u015b\u0107 takich spotka\u0144 zale\u017cy przede wszystkim od liczby tych ryb w zbiorniku, a tak\u017ce od ich aktywno\u015bci. Skutki spotkania zale\u017c\u0105 natomiast g\u0142\u00f3wnie od tego, kto kogo pierwszy zobaczy. Je\u017celi bystrzejszy oka\u017ce si\u0119 szczupak, to mo\u017ce on nie\u015bwiadom\u0105 zagro\u017cenia p\u0142otk\u0119 zignorowa\u0107 (np. gdy nie jest g\u0142odny) albo j\u0105 zaatakowa\u0107. W konsekwencji p\u0142otka albo zostanie z\u0142apana, albo zdo\u0142a uciec. Je\u017celi p\u0142otka pierwsza spostrze\u017ce niebezpiecze\u0144stwo, to pr\u00f3buje si\u0119 oddali\u0107, zanim szczupak j\u0105 zobaczy. Odp\u0142ywa wtedy z pr\u0119dko\u015bci\u0105 \u201espacerow\u0105\u201d, \u017ceby zbyt gwa\u0142townymi ruchami nie zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwagi.<\/p>\n\n\n\n
Przyjmijmy teraz, \u017ce szczupak i p\u0142otka wzajemnie si\u0119 zobaczy\u0142y i szczupak ruszy\u0142 do ataku. W takiej sytuacji pojedyncza p\u0142otka, usi\u0142uj\u0105c umkn\u0105\u0107, maksymalnie przyspiesza. Zwykle szczupak poprzestaje na jednej pr\u00f3bie, wi\u0119c ucieczka si\u0119 udaje. Bywa jednak, \u017ce szczupak nie rezygnuje i ponawia atak. Wtedy p\u0142otka ucieka nie na wprost, ale zygzakiem. Zmiana kierunk\u00f3w ma szczupaka zmyli\u0107, jego budowa nie sprzyja wykonywaniu szybkich zwrot\u00f3w, a poza tym pozwala \u015bciganej p\u0142otce widzie\u0107 to, co si\u0119 dzieje z ty\u0142u.<\/p>\n\n\n\n
Obronne manewry \u0142awicy
Najciekawsza sytuacja powstaje w\u00f3wczas, gdy p\u0142ocie tworz\u0105 \u0142awic\u0119. Znaj\u0105 bowiem a\u017c kilkana\u015bcie manewr\u00f3w obronnych mog\u0105cych szczupaka zmyli\u0107. Zale\u017cnie od stopnia wyg\u0142odzenia mo\u017ce on prze\u015bladowa\u0107 drobne ryby z r\u00f3\u017cn\u0105 intensywno\u015bci\u0105. W jaki\u015b nieznany nam spos\u00f3b p\u0142otki to rozpoznaj\u0105 i odpowiednio reaguj\u0105. Gdy szczupak zbli\u017ca si\u0119 do nich powoli, nast\u0119puje mobilizacja. Rozproszone dot\u0105d i ma\u0142o zorganizowane stado zmienia si\u0119 w formacj\u0119 bardziej zwart\u0105 i poruszaj\u0105c\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b skoordynowany. Odleg\u0142o\u015bci mi\u0119dzy p\u0142otkami malej\u0105, skutkiem czego szczupakowi trudniej wybra\u0107 t\u0119 jedn\u0105 sztuk\u0119, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142by zaatakowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Teraz p\u0142otki z \u0142awicy mog\u0105 podejmowa\u0107 tzw. wizyty inspekcyjne. Pod t\u0105 dziwn\u0105 nazw\u0105 kryje si\u0119 nie mniej dziwne zachowanie. Jedna p\u0142otka (cz\u0119\u015bciej kilka) odrywa si\u0119 od grupy i podp\u0142ywa do drapie\u017cnika, po chwili jednak wraca. P\u00f3\u017aniej to samo robi\u0105 inni \u015bmia\u0142kowie. Niestety nie wiemy, po co tak ryzykuj\u0105. By\u0107 mo\u017ce chc\u0105 lepiej rozpozna\u0107 zagro\u017cenie, a mo\u017ce chodzi im o to, by da\u0107 szczupakowi sygna\u0142, \u017ce zosta\u0142 dostrze\u017cony i powinien z ataku zrezygnowa\u0107, bo i tak b\u0119dzie on nieskuteczny.<\/p>\n\n\n\n
Szczupak mo\u017ce zaatakowa\u0107 tylko jedn\u0105 p\u0142otk\u0119. Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, \u0142awica mu ten wyb\u00f3r utrudnia. P\u0142ocie jednak potrafi\u0105 go jeszcze bardziej zdezorientowa\u0107. Oto jaka\u015b pojedyncza sztuka nagle przyspiesza, czasami si\u0119 przy tym wznosi i nawet opuszcza grup\u0119, po czym bardzo szybko do niej wraca, ale ju\u017c w innym miejscu. Wygl\u0105da to tak, jakby chcia\u0142a zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwag\u0119. Poniewa\u017c w kr\u00f3tkich odst\u0119pach czasu robi\u0105 to tak\u017ce inne p\u0142otki, szczupak jest zupe\u0142nie sko\u0142owany.<\/p>\n\n\n\n
Du\u017ca \u0142awica p\u0142oci mo\u017ce utworzy\u0107 wok\u00f3\u0142 p\u0142yn\u0105cego szczupaka pust\u0105 przestrze\u0144 – wakuol\u0119 (p\u0119cherz). Przed nim si\u0119 rozdziela, a z ty\u0142u zn\u00f3w zamyka. Czasem podobnie zachowuje si\u0119 mniej liczebne stado, robi\u0105c tzw. fontann\u0119. Przed pyskiem szczupaka p\u0142otki rozpryskuj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cne strony, nast\u0119pnie op\u0142ywaj\u0105 go szerokim \u0142ukiem i skupiaj\u0105 w pobli\u017cu jego ogona. Od tej bowiem strony szczupak jest znacznie mniej niebezpieczny.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdy w\u0119dkarz widzia\u0142 z pewno\u015bci\u0105 inny manewr obronny, tzw. strumie\u0144. P\u0142ocie przenosz\u0105 si\u0119 z miejsca zagro\u017conego tam, gdzie bezpieczniej, ale po drodze dostrzegaj\u0105 szczupaka. Mijaj\u0105c go p\u0142yn\u0105 g\u0119siego i dopiero w bezpiecznym miejscu na powr\u00f3t odtwarzaj\u0105 grup\u0119. Szczupak naprawd\u0119 bardzo g\u0142odny atakuje \u0142awic\u0119 niezwykle gwa\u0142townie. Wtedy p\u0142ocie b\u0142yskawicznie si\u0119 rozpierzchaj\u0105 we wszystkich kierunkach, czasem nawet wyskakuj\u0105 nad wod\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Wody przejrzyste i m\u0119tne
Opisane tu dotychczas zachowania obronne \u0142awic mog\u0105 by\u0107 zastosowane tylko w wodach przejrzystych. P\u0142ocie musz\u0105 dostrzec drapie\u017cnika z daleka i mie\u0107 czas, \u017ceby na jego obecno\u015b\u0107 odpowiednio zareagowa\u0107. Inaczej jest w wodach m\u0119tnych. Ograniczon\u0105 widoczno\u015b\u0107 maj\u0105 tam i szczupaki, i p\u0142ocie. W wodach przejrzystych szczupak mo\u017ce zdobycz zobaczy\u0107 i skutecznie j\u0105 zaatakowa\u0107 z paru metr\u00f3w. W bardzo m\u0119tnych wodach ta odleg\u0142o\u015b\u0107 spada nawet do 20 centymetr\u00f3w. P\u0142o\u0107 ma wtedy ma\u0142\u0105 szans\u0119 ucieczki. Nie znaczy to jednak, \u017ce taka sytuacja jest zawsze lepsza dla szczupaka.
Ma on bowiem mniej czasu na przygotowanie ataku. Poza tym w wodach m\u0119tnych do wzajemnych spotka\u0144 dochodzi o wiele rzadziej, wi\u0119c szczupak ma te\u017c mniej okazji do ataku. Dlatego p\u0142ocie (i inne drobne ryby) czuj\u0105 si\u0119 tam mniej zagro\u017cone i s\u0105 aktywniejsze. Zauwa\u017cono te\u017c, \u017ce w wodach m\u0119tnych szczupaki przeci\u0119tnie zjadaj\u0105 mniejsz\u0105 zdobycz ni\u017c w wodach przejrzystych.<\/p>\n\n\n\n
Poniewa\u017c szansa spotkania zdobyczy w wodach przejrzystych i m\u0119tnych jest r\u00f3\u017cna, szczupaki zachowuj\u0105 si\u0119 w nich nieco odmiennie. W wodach przejrzystych cz\u0119\u015bciej zajmuj\u0105 sta\u0142e pozycje w pobli\u017cu zanurzonych ro\u015blin, zatopionych ga\u0142\u0119zi, g\u0142az\u00f3w itp. W wodach m\u0119tnych natomiast przebywaj\u0105 w rozmaitych miejscach i strefach jeziora. S\u0105 bardziej ruchliwe, bo zdobyczy trzeba tu szuka\u0107. Niekt\u00f3re z nich poluj\u0105 na zmian\u0119 w dw\u00f3ch – trzech faworyzowanych miejscach, dla innych obszarem \u0142owieckim jest ca\u0142e jezioro.<\/p>\n\n\n\n
W naszym kraju najcz\u0119\u015bciej mamy do czynienia z wodami ma\u0142o przejrzystymi. Rzeki m\u0119tniej\u0105 po prawie ka\u017cdym, nawet niewielkim przyborze. W jeziorach powodem zm\u0119tnienia s\u0105 zakwity glon\u00f3w, zawiesina dop\u0142ywaj\u0105ca z rzek lub, gdy zbiornik jest p\u0142ytki, podniesiona z osad\u00f3w dennych wskutek falowania. Jednak nawet w tych p\u0142ytkich jeziorach mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 enklawy przejrzystej wody. Tworz\u0105 si\u0119 one w miejscach silnie zaro\u015bni\u0119tych zatok. Szczupaki ch\u0119tnie tam przebywaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Podobnymi unikami obronnymi do wcze\u015bniej opisanych ratuj\u0105 si\u0119 nie tylko p\u0142ocie, ale tak\u017ce inne ryby \u017cyj\u0105ce w stadach, a mog\u0105ce pa\u015b\u0107 ofiar\u0105 szczupaka. Wszystkie podane tu zachowania zaobserwowano u strzebli potokowych, najlepiej pod tym wzgl\u0119dem poznanych naszych ryb. Wiele z nich stosuj\u0105 tak\u017ce m\u0142ode leszcze, kr\u0105pie, wzdr\u0119gi, ukleje, s\u0142onecznice, stynki, kie\u0142bie, jelce, a niekt\u00f3re, np. strumie\u0144, nawet m\u0142ode, stadnie \u017cyj\u0105ce okonie.
I nie musi ich wywo\u0142a\u0107 drapie\u017cnik, mo\u017ce to by\u0107 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nagle pojawi\u0142 si\u0119 na brzegu.<\/p>\n\n\n\n
Waldemar Borys<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Szczupaki poluj\u0105 dosy\u0107 schematycznie. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5105,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5104"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5104"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5106,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5104\/revisions\/5106"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}