Przechodz\u0105c brzegiem rzeki lub jeziora dosy\u0107 cz\u0119sto mo\u017cna zobaczy\u0107 plon niekt\u00f3rych \u0142owc\u00f3w: walaj\u0105ce si\u0119 pod nogami drobne jazgarze i inne drapie\u017cniki podejrzewane przez w\u0119dkarzy o szkodnictwo. Najcz\u0119\u015bciej przypisuje si\u0119 im sk\u0142onno\u015bci do masowego wyjadania ikry i narybku. W wielu przypadkach jest to wyolbrzymianie i prowadzi do postaw nieuzasadnionych i nieetycznych. Mo\u017cna si\u0119 o tym przekona\u0107 \u015bledz\u0105c wyniki bada\u0144 ichtiologicznych.
Bardzo ciekawe z tego punktu widzenia by\u0142y badania przeprowadzone przez Halszk\u0119 \u017buromsk\u0105 z Instytutu Rybactwa \u015ar\u00f3dl\u0105dowego w Olsztynie. Mia\u0142y one oceni\u0107 efektywno\u015b\u0107 tar\u0142a p\u0142oci na przyk\u0142adzie dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych pod wzgl\u0119dem g\u0142\u0119boko\u015bci jezior mazurskich: Mamr P\u00f3\u0142nocnych i Bia\u0142ego (b\u0119d\u0105cego w zasadzie p\u0142ytk\u0105 zatok\u0105 jeziora Go\u0142dopiwo). Dla uzyskania danych por\u00f3wnawczych podobny zestaw do\u015bwiadcze\u0144 wykonano w tym samym czasie r\u00f3wnie\u017c w typowym stawie oraz w akwarium. Wsz\u0119dzie badano czynniki powoduj\u0105ce straty ikry i wyl\u0119gu p\u0142oci, w tym tak\u017ce udzia\u0142 drapie\u017cnik\u00f3w.
Z ka\u017cdego z czterech wytypowanych tarlisk obu jezior ekipa naukowc\u00f3w IR\u015a wydobywa\u0142a tzw. substrat tar\u0142owy (pod\u0142o\u017ce) wraz ze z\u0142o\u017con\u0105 ikr\u0105, za ka\u017cdym razem z powierzchni 700 cm kw. (w obu jeziorach tarlaki p\u0142oci sk\u0142ada\u0142y ikr\u0119 na le\u017c\u0105cych na dnie resztkach zesz\u0142orocznej trzciny). Kolejnym krokiem by\u0142o obliczenie ilo\u015bci ziaren ikry z kilku pr\u00f3b o mniejszej, ale tak\u017ce okre\u015blonej powierzchni i masie. Nast\u0119pnie zmierzono powierzchni\u0119 tarlisk. Mia\u0142y od kilkuset do kilku tysi\u0119cy metr\u00f3w kw. Na podstawie tych danych z \u0142atwo\u015bci\u0105 da\u0142o si\u0119 oszacowa\u0107 ca\u0142kowite ilo\u015bci ikry z\u0142o\u017cone na poszczeg\u00f3lnych tarliskach.
Ko\u0144cowym etapem do\u015bwiadcze\u0144 jeziorowych by\u0142o obliczenie ilo\u015bci wyl\u0119gu p\u0142ywaj\u0105cego na tarliskach i por\u00f3wnanie jej z szacowan\u0105 wcze\u015bniej liczb\u0105 ziaren ikry. W ten spos\u00f3b \u0142atwo by\u0142o oceni\u0107 skal\u0119 strat.
Jednak istot\u0105 tych bada\u0144 by\u0142o nie tylko okre\u015blenie ca\u0142kowitych strat w\u015br\u00f3d ikry i wyl\u0119gu p\u0142oci, ale r\u00f3wnie\u017c procentowy udzia\u0142 w tym zjawisku r\u00f3\u017cnych jego przyczyn. Aby m\u00f3c dokona\u0107 takich szacunk\u00f3w, na tarlisku i w jego okolicach zamontowano na sta\u0142e termometry do mierzenia temperatury wody, oznaczano codziennie zawarto\u015b\u0107 w niej tlenu oraz okre\u015blano stopie\u0144 falowania jeziora. Postawiono r\u00f3wnie\u017c du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 pu\u0142apek do \u0142owienia drapie\u017cnik\u00f3w bezkr\u0119gowych (larw owad\u00f3w, pluskwiak\u00f3w, paj\u0119czak\u00f3w i innych). Rozmieszczono je zar\u00f3wno na tarliskach, jak i w ich bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie (\u017ceby stwierdzi\u0107, czy drapie\u017cniki przenosz\u0105 si\u0119 na tarlisko z ikr\u0105 spoza jego obszaru). Prowadzone te\u017c by\u0142y po\u0142owy narybku ryb drapie\u017cnych (sprawdzano zawarto\u015b\u0107 przewod\u00f3w pokarmowych). W trakcie inkubacji systematycznie podnoszono substrat tar\u0142owy i oceniano procentowy udzia\u0142 jaj martwych, opanowanych przez ple\u015b\u0144, a tak\u017ce wyjedzonych przez drapie\u017cniki bezkr\u0119gowe, kt\u00f3re pozostawiaj\u0105 po sobie \u015blad w postaci porozrywanej i pustej w \u015brodku b\u0142ony jajowej.
Po kilku tygodniach obserwacji stwierdzono, \u017ce cho\u0107 na tarliskach panowa\u0142y bardzo r\u00f3\u017cne warunki, ostateczne wyniki by\u0142y zbli\u017cone. Straty okaza\u0142y si\u0119 zaskakuj\u0105co wysokie i si\u0119ga\u0142y a\u017c 95,4 – 99,6 proc. W dw\u00f3ch przypadkach przyczyni\u0142y si\u0119 do tego warunki \u015brodowiskowe: jedno tarlisko zosta\u0142o rozmyte wysok\u0105 fal\u0105 (50 proc. ikry zosta\u0142o uszkodzone mechanicznie), natomiast na drugim nast\u0105pi\u0142a kr\u00f3tkotrwa\u0142a przyducha. Reszt\u0119 strat spowodowa\u0142y drapie\u017cniki bezkr\u0119gowe i choroby ikry oraz paso\u017cyty wyl\u0119gu. Na dw\u00f3ch pozosta\u0142ych tarliskach, mimo korzystnych warunk\u00f3w \u015brodowiskowych, straty by\u0142y w zasadzie takie same.
Powstaje zatem pytanie, co jest powodem takiej sytuacji? Ot\u00f3\u017c mimo \u017ce nie stwierdzono, by drapie\u017cne bezkr\u0119gowce przybywa\u0142y na tarliska z innych obszar\u00f3w, s\u0105 one ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 odpowiedzialne za zniszczenie minimum 15 – 20 proc. ikry. Co za\u015b do drapie\u017cnych ryb, to ich obecno\u015b\u0107 na tarliskach p\u0142oci w trakcie bada\u0144 zosta\u0142a odnotowana w\u0142a\u015bciwie symbolicznie. Tylko na jednym z tarlisk by\u0142o wiele ciernik\u00f3w, kt\u00f3re po\u017cera\u0142y ikr\u0119 p\u0142oci. Nielicznie wyst\u0119powa\u0142 narybek szczupaka. W ich przewodach pokarmowych znaleziono 3 – 9 sztuk wyl\u0119gu p\u0142oci.
Dodatkowy eksperyment przeprowadzono w izolowanym od ryb sztucznym stawie o powierzchni 0,25 ha i g\u0142\u0119boko\u015bci jednego metra. Woda pochodzi\u0142a z jeziora Mamry, jednak by\u0142a przecedzona przez siatk\u0119, st\u0105d te\u017c w tym eksperymencie drapie\u017cne gatunki ryb by\u0142y wyeliminowane. Do do\u015bwiadczenia u\u017cyto tarlak\u00f3w p\u0142oci z Mamr, kt\u00f3re odby\u0142y tar\u0142o w owym stawie, w specjalnej przegrodzie. Nast\u0119pnie zosta\u0142y ze stawu usuni\u0119te. Ryby by\u0142y zwa\u017cone przed i po tarle, co pozwoli\u0142o okre\u015bli\u0107 w przybli\u017ceniu liczb\u0119 ziaren z\u0142o\u017conej ikry. By\u0142o ich wi\u0119cej ni\u017c milion. Gdy po kilkunastodniowym okresie inkubacji ikry rozpocz\u0119to spuszczanie wody ze stawu, od\u0142owiono 62 tysi\u0105ce larw. Straty wi\u0119c wynios\u0142y zn\u00f3w oko\u0142o 95 proc., mimo \u017ce w stawie nie by\u0142o \u017cadnych innych ryb. Stwierdzono natomiast, \u017ce na dnie s\u0105 ogromne ilo\u015bci fauny bezkr\u0119gowej, przede wszystkim chru\u015bciki i paj\u0119czaki wodop\u00f3jki. Warunki \u015brodowiskowe w stawie by\u0142y w tym czasie bez zarzutu.
Ostatnim etapem eksperymentu by\u0142o przeniesienie ikry p\u0142oci z naturalnych \u015brodowisk do akwarium i przeprowadzenie tam jej inkubacji. Larwy wyklu\u0142y si\u0119 z oko\u0142o 88 proc. jaj.
Z opisanych tu bada\u0144 wynika zatem, \u017ce w \u015brodowisku naturalnym straty w trakcie inkubacji bardzo cz\u0119sto przekraczaj\u0105 90 proc. i to niezale\u017cnie od lokalnych warunk\u00f3w i ilo\u015bci drapie\u017cnik\u00f3w na tarlisku.
Zbigniew Szczepa\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przechodz\u0105c brzegiem rzeki lub jeziora dosy\u0107 cz\u0119sto mo\u017cna zobaczy\u0107 plon niekt\u00f3rych \u0142owc\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":457,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=456"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":597,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456\/revisions\/597"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}