{"id":4531,"date":"2003-03-30T22:34:00","date_gmt":"2003-03-30T20:34:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=4531"},"modified":"2021-10-31T22:36:00","modified_gmt":"2021-10-31T21:36:00","slug":"pstragi-i-trocie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2003\/03\/30\/pstragi-i-trocie\/","title":{"rendered":"PSTR\u0104GI I TROCIE"},"content":{"rendered":"\n

Pstr\u0105gi potokowe i trocie w\u0119drowne s\u0105 zaliczane do tego samego gatunku, cho\u0107 r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacznie i to pod wieloma wzgl\u0119dami. Pstr\u0105gi pozostaj\u0105 w rzece przez ca\u0142e \u017cycie, trocie lata doros\u0142e sp\u0119dzaj\u0105 w morzu. R\u00f3\u017cnice w wygl\u0105dzie ryb doros\u0142ych s\u0105 za\u015b tak du\u017ce, \u017ce nawet niedo\u015bwiadczony w\u0119dkarz ich nie pomyli.<\/p>\n\n\n\n

U ryb \u0142ososiowatych rozdzia\u0142 gatunku na populacje w\u0119drowne i stacjonarne nie jest czym\u015b wyj\u0105tkowym. Tak si\u0119 dzieje r\u00f3wnie\u017c u \u0142ososi atlantyckich, wielu \u0142ososi pacyficznych (np. t\u0119czak\u00f3w), palii. Przyj\u0119to pogl\u0105d, \u017ce formy w\u0119drowne s\u0105 wcze\u015bniejsze i to z nich wydzieli\u0142y si\u0119 formy stacjonarne, cho\u0107 nie jest to do ko\u0144ca pewne. Wa\u017cniejsze jest jednak pytanie, dlaczego niekt\u00f3re ryby pozosta\u0142y przy w\u0119drownym trybie \u017cycia, a inne go porzuci\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Przecie\u017c oba maj\u0105 swoje zyski i koszty. Migracje otwieraj\u0105 dost\u0119p do bogatych \u017cerowisk w morzu i pozwalaj\u0105 unika\u0107 niesprzyjaj\u0105cych warunk\u00f3w \u015brodowiska w rzece. Koszty w\u0119dr\u00f3wek to g\u0142\u00f3wnie wydatek energii (trzeba zu\u017cy\u0107 jej du\u017co, \u017ceby przep\u0142yn\u0105\u0107 taki szmat drogi), ryzyko, \u017ce si\u0119 zostanie zjedzonym przez drapie\u017cnika (w morzu jest ich du\u017co), wreszcie konieczno\u015b\u0107 przystosowania si\u0119 do morskiej wody. \u017beby wi\u0119c w\u0119dr\u00f3wki utrwali\u0142y si\u0119 w toku ewolucji, zyski musz\u0105 by\u0107 wi\u0119ksze od koszt\u00f3w. Znaczy to, \u017ce morze (lub jezioro dla troci jeziorowej) jako \u017cerowisko ma nad rzek\u0105 przewag\u0119. Nie jest ona jednak na tyle du\u017ca, by sta\u0142y pobyt w rzece by\u0142 wykluczony, zw\u0142aszcza gdy pewna ilo\u015b\u0107 ryb (te, kt\u00f3re w\u0119druj\u0105) przebywa w niej tylko przez kr\u00f3tki czas.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek \u017cycia pstr\u0105g\u00f3w i troci jest taki sam. Tarlaki obu tych form sk\u0142adaj\u0105 ikr\u0119 pod koniec jesieni lub na pocz\u0105tku zimy do gniazd wykopanych w \u017cwirowym dnie rzeki. Na wiosn\u0119 z os\u0142onek jajowych wychodzi wyl\u0119g z du\u017cym woreczkiem \u017c\u00f3\u0142tkowym, kt\u00f3ry zostaje wch\u0142oni\u0119ty mniej wi\u0119cej po trzech tygodniach. Od samego pocz\u0105tku ryby s\u0105 wrogo wobec siebie nastawione i staraj\u0105 si\u0119 broni\u0107 swego terytorium. Gdy wyl\u0119g podro\u015bnie i stanie si\u0119 narybkiem, na jego bokach pojawiaj\u0105 si\u0119 typowe dla tego gatunku pionowe niebieskawe plamy. Stadium to nosi, pochodz\u0105c\u0105 z angielskiego, nazw\u0119 parr. A\u017c do tej fazy rozwoju, pstr\u0105g\u00f3w i troci rozr\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 nie da.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 nie ma r\u00f3\u017cnic w wygl\u0105dzie, to jednak w zachowaniu pojawiaj\u0105 si\u0119 pewne odmienno\u015bci, kt\u00f3re si\u0119 z wiekiem jeszcze pog\u0142\u0119biaj\u0105. Jednoroczne trocie i pstr\u0105gi zajmuj\u0105 prawie te same miejsca w rzece: wolno p\u0142yn\u0105c\u0105 wod\u0119 w pobli\u017cu brzegu. W nast\u0119pnym roku przenosz\u0105 si\u0119 do miejsc g\u0142\u0119bszych, cz\u0119\u015bciej te\u017c przebywaj\u0105 z dala od dna, bo jest tam wi\u0119cej pokarmu. Trocie jednak stopniowo trac\u0105 nieco ze swej agresywno\u015bci i czasami tworz\u0105 niewielkie stadka.
Punktem zwrotnym w \u017cyciu troci – ale nie pstr\u0105g\u00f3w! – jest proces nazywany smoltyfikacj\u0105 lub smoltyzacj\u0105. Ta bardzo z\u0142o\u017cona przemiana nast\u0119puje na wiosn\u0119 u ryb maj\u0105cych 2 – 3 lata (przy d\u0142ugo\u015bci 12 – 25 cm). Jej celem jest przystosowanie organizmu do \u017cycia w morzu. Zewn\u0119trznie tro\u0107 przybiera srebrzyste ubarwienie i od tego momentu nazywana jest smoltem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Srebrna barwa ma j\u0105 chroni\u0107 w \u015brodowisku otwartego morza, a nam pozwala ju\u017c odr\u00f3\u017cni\u0107 trocie od pstr\u0105g\u00f3w. Smoltyfikacja, co jest bardzo wa\u017cne, op\u00f3\u017ania dojrzewanie p\u0142ciowe. Przedstawiaj\u0105c to zjawisko z punktu widzenia troci mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce pstr\u0105gi potokowe dojrzewaj\u0105 za wcze\u015bnie, jeszcze jako osobniki m\u0142odociane.<\/p>\n\n\n\n

Smolty s\u0105 prawie zupe\u0142nie pozbawione niech\u0119ci wobec wsp\u00f3\u0142braci, zanika te\u017c u nich sk\u0142onno\u015b\u0107 do poruszania si\u0119 pod pr\u0105d wody. W niewielkich grupach sp\u0142ywaj\u0105 w d\u00f3\u0142 rzeki, w stron\u0119 morza. Wst\u0119puj\u0105 do niego stopniowo i zaczynaj\u0105 tam intensywnie \u017cerowa\u0107. Po kilku latach, najcz\u0119\u015bciej dw\u00f3ch – trzech, wracaj\u0105 do rodzimej rzeki na tar\u0142o. Natomiast m\u0142ode pstr\u0105gi jakby si\u0119 zatrzyma\u0142y w rozwoju. Nie trac\u0105 nic ze swej agresywno\u015bci, a hierarchia dominacji ma u nich znaczenie do ko\u0144ca \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Natura nie lubi jednak sztywno trzyma\u0107 si\u0119 schemat\u00f3w. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce nie ca\u0142e potomstwo troci w\u0119drownej decyduje si\u0119 na sp\u0142yw do morza. Niewielka jego cz\u0119\u015b\u0107 wybiera \u017cycie pstr\u0105ga. Najcz\u0119\u015bciej nie przechodz\u0105 one stadium smolta, ale mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce i po jego przej\u015bciu pozostaj\u0105 w rzece. Z kolei do morza sp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c niewielka ilo\u015b\u0107 pstr\u0105g\u00f3w. Amator\u00f3w odmiennego \u017cycia jest w ka\u017cdej z tych grup nie wi\u0119cej ni\u017c kilka procent. Dzi\u0119ki nim w naturze nie dochodzi do pe\u0142nej izolacji mi\u0119dzy pstr\u0105gami i trociami. Niegdy\u015b zawsze istnia\u0142 mi\u0119dzy nimi pewien przep\u0142yw gen\u00f3w, kt\u00f3ry nie dopuszcza\u0142 do powstania dw\u00f3ch odr\u0119bnych gatunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b sprawa ta wygl\u0105da troch\u0119 inaczej. Do podg\u00f3rskich rzek trocie ju\u017c nie docieraj\u0105, bo nie mog\u0105 pokona\u0107 licznych zap\u00f3r. Tamtejsze pstr\u0105gi nie maj\u0105 wi\u0119c \u017cadnego kontaktu z morskimi bra\u0107mi. W rzekach pomorskich natomiast, gdzie trocie i pstr\u0105gi wyciera\u0142y si\u0119 niemal\u017ce po s\u0105siedzku, mieszanie si\u0119 krwi musia\u0142o by\u0107 niema\u0142e. Obecnie jednak ponad 90% troci pochodzi ze sztucznego tar\u0142a, a tarlaki podlegaj\u0105 selekcji, tak\u017ce pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci.
Skutkiem sztucznego rozrodu zmniejsza si\u0119 genetyczne zr\u00f3\u017cnicowanie troci, co nigdy nie jest korzystne, bo obni\u017ca zdolno\u015b\u0107 przystosowywania si\u0119 do \u015brodowiska. Ale to, co nie jest korzystne dla ryb, mo\u017ce cieszy\u0107 rybak\u00f3w i w\u0119dkarzy. Jak bowiem wykaza\u0142y pewne szwedzkie badania, w wyniku stosowania sztucznego rozrodu \u015brednia waga tamtejszych troci jest teraz wi\u0119ksza. Mimo \u017ce w morzu przebywaj\u0105 one kr\u00f3cej!<\/p>\n\n\n\n

Nie nale\u017cy jednak s\u0105dzi\u0107, \u017ce skoro jaka\u015b tro\u0107 pozosta\u0142a w rzece, to w czasie tar\u0142a jej partnerem b\u0119dzie pstr\u0105g. Najcz\u0119\u015bciej jest inaczej. W rzece przewa\u017cnie pozostaj\u0105 samce troci, kt\u00f3re dojrzewaj\u0105 ju\u017c w stadium narybku. Samcom prawdopodobnie w og\u00f3le mniej si\u0119 op\u0142aca w\u0142\u00f3czy\u0107 po morzu za pokarmem i nara\u017ca\u0107 przy tym na niebezpiecze\u0144stwo. Co innego samica. Ona ma interes, by si\u0119 w morzu odkarmi\u0107 i urosn\u0105\u0107, bo im b\u0119dzie wi\u0119ksza, tym wi\u0119cej ikry zdo\u0142a z\u0142o\u017cy\u0107. Samica troci sk\u0142ada \u015brednio trzy razy wi\u0119cej ikry ni\u017c samica pstr\u0105ga. Nawet je\u017celi tylko raz w \u017cyciu uda si\u0119 jej odby\u0107 tar\u0142o, to i tak ma du\u017ce szanse, \u017ce to jej potomstwo we\u017amie udzia\u0142 w tworzeniu przysz\u0142ych pokole\u0144. Samcowi natomiast wielko\u015b\u0107 przydaje si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie do odp\u0119dzenia rywali podczas tar\u0142a. Ma\u0142y samiec mo\u017ce wyprodukowa\u0107 tak\u0105 ilo\u015b\u0107 mlecza, \u017ce wystarczy, by zap\u0142odni\u0107 ikr\u0119 nawet kilku samic.<\/p>\n\n\n\n

Gdy na tarlisko dop\u0142ynie zbyt ma\u0142o du\u017cych samc\u00f3w, niekt\u00f3re samice musz\u0105 si\u0119 zadowoli\u0107 ma\u0142ymi. Ale nawet gdy tych du\u017cych wystarczy dla wszystkich, to karze\u0142 zawsze mo\u017ce si\u0119 podkra\u015b\u0107 i wykorzysta\u0107 nieuwag\u0119 ros\u0142ego rywala. Wok\u00f3\u0142 samicy kopi\u0105cej gniazdo i pilnowanej przez du\u017cego samca mo\u017ce si\u0119 kr\u0119ci\u0107 a\u017c kilka przedwcze\u015bnie dojrza\u0142ych natr\u0119t\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Takie samce wyst\u0119puj\u0105 zreszt\u0105 nie tylko u troci, ale i u innych w\u0119drownych ryb \u0142ososiowatych. Ich udzia\u0142 w og\u00f3lnej liczbie samc\u00f3w jest r\u00f3\u017cny, u \u0142ososi na przyk\u0142ad mo\u017ce by\u0107 ich od 5 a\u017c do 50%.<\/p>\n\n\n\n

Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce podst\u0119p to dobry spos\u00f3b na \u017cycie nawet w sprawach mi\u0142osnych. W naszym kraju, gdzie naturalnego rozrodu troci ju\u017c prawie nie ma, takich samc\u00f3w z pewno\u015bci\u0105 jest niewiele, bo tylko ma\u0142e samce p\u0142odz\u0105 inne ma\u0142e samce. My za\u015b do rozrodu (sztucznego) dopuszczamy tylko du\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

Wbo<\/p>\n\n\n\n

Pokarmowe zwyczaje pstr\u0105g\u00f3w i troci<\/p>\n\n\n\n

Spos\u00f3b od\u017cywiania si\u0119 pstr\u0105g\u00f3w i m\u0142odych troci w rzece jest bardzo podobny. Najcz\u0119\u015bciej czekaj\u0105 na pokarm sp\u0142ywaj\u0105cy z pr\u0105dem wody. Trocie, kt\u00f3re wyw\u0119drowa\u0142y do morza, zupe\u0142nie zmieniaj\u0105 swoje zachowanie i za zdobycz\u0105 musz\u0105 si\u0119 aktywnie ugania\u0107. Po powrocie do rzeki przypominaj\u0105 sobie zwyczaje z czas\u00f3w m\u0142odo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Pstr\u0105gi przez ca\u0142e \u017cycie, a trocie wtedy, gdy przebywaj\u0105 w rzece, \u017ceruj\u0105 przy dnie w niemal ca\u0142kowitym bezruchu. Wybieraj\u0105 odpowiednie miejsce i czekaj\u0105, a\u017c pokarm do nich przyp\u0142ynie. Takich miejsc maj\u0105 w swoim otoczeniu przewa\u017cnie kilka i w ci\u0105gu dnia mog\u0105 je zmienia\u0107. Oczywi\u015bcie pokarm nie tylko nap\u0142ywa im prosto do pyska, mo\u017ce si\u0119 te\u017c unosi\u0107 w r\u00f3\u017cnych warstwach wody albo na jej powierzchni. W\u00f3wczas ryba musi si\u0119 do niego podnie\u015b\u0107, a z powierzchni wody go zassa\u0107. W ten spos\u00f3b pstr\u0105gi i trocie zdobywaj\u0105 oko\u0142o 90% pokarmu, na kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie larwy owad\u00f3w wodnych oraz doros\u0142e owady l\u0105dowe. Kolejn\u0105 metod\u0105 zdobywania pokarmu jest przeszukiwanie dna i chwytanie ruchliwych stworze\u0144, kt\u00f3re nieopatrznie da\u0142y o sobie zna\u0107. Pstr\u0105gi rybo\u017cerne (powy\u017cej 35 cm) jeszcze do tego poluj\u0105 na drobne ryby. Tak w skr\u00f3cie wygl\u0105da podstawowy repertuar pokarmowego zachowania si\u0119 pstr\u0105g\u00f3w i m\u0142odych troci.<\/p>\n\n\n\n

Smolty, gdy dotr\u0105 do morza, pocz\u0105tkowo nie zapuszczaj\u0105 si\u0119 zbyt daleko. P\u0142ywaj\u0105 w \u0142awicach w strefie przybrze\u017cnej do g\u0142\u0119boko\u015bci 6 metr\u00f3w. G\u0142\u0119biej, gdzie woda jest bardziej zasolona, jeszcze nie zagl\u0105daj\u0105. Zjadaj\u0105 w tym czasie r\u00f3\u017cne zwierz\u0119ta bezkr\u0119gowe \u017cyj\u0105ce na dnie, g\u0142\u00f3wnie skorupiaki (np. garnele) i wieloszczety (np. nereidy). W miar\u0119 wzrostu coraz bardziej oddalaj\u0105 si\u0119 i od brzegu, i od dna. W ich pokarmie pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas ryby, na kt\u00f3re poluj\u0105 raczej w pobli\u017cu powierzchni. Przej\u015bcie na pokarm rybny nast\u0119puje dosy\u0107 szybko, bo ju\u017c przy d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 25 cm. Najcz\u0119\u015bciej atakowane s\u0105 szproty i m\u0142ode \u015bledzie. Trocie uganiaj\u0105 si\u0119 za \u0142awicami tych ryb same p\u0142ywaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c w grupach. Im s\u0105 wi\u0119ksze, tym wi\u0119ksza jest te\u017c zdobycz, kt\u00f3rej wielko\u015b\u0107 waha si\u0119 od 5 do 25 cm. Poza szprotami i \u015bledziami du\u017ce znaczenie jako pokarm maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c tobiasze i dobijaki oraz\u2026 cierniki (zjadaj\u0105 je g\u0142\u00f3wnie trocie \u017cyj\u0105ce w zatokach). Opr\u00f3cz tych czterech gatunk\u00f3w zdobycz\u0105 troci staj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c stynki, okonie, p\u0142ocie, w\u0119gorzyce, m\u0142ode leszcze. W sumie menu troci w morzu jest bardzo d\u0142ugie i obejmuje oko\u0142o 50 r\u00f3\u017cnych zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n

Po powrocie do rzek trocie z\u0142owione w pobli\u017cu uj\u015bcia maj\u0105 w \u017co\u0142\u0105dkach pokarm schwytany jeszcze w morzu. W rzece natomiast jedz\u0105 niewiele, ale te\u017c nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, przecie\u017c wesz\u0142y do niej w zupe\u0142nie innym celu: \u017ceby odby\u0107 tar\u0142o. Nie przestaj\u0105 jednak pobiera\u0107 pokarmu, jak to niegdy\u015b s\u0105dzono. Najcz\u0119\u015bciej zjadaj\u0105 larwy owad\u00f3w wodnych lub owady l\u0105dowe, kt\u00f3re spad\u0142y na powierzchni\u0119 wody, bardzo rzadko ryby. \u017beruj\u0105 na spos\u00f3b pstr\u0105g\u00f3w, tak jak to robi\u0142y, gdy si\u0119 wychowywa\u0142y w rzece. Samice jedz\u0105 wi\u0119cej ni\u017c samce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pstr\u0105gi potokowe i trocie w\u0119drowne s\u0105 zaliczane do tego samego gatunku, cho\u0107 r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacznie i to pod wieloma wzgl\u0119dami.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4532,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4531"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4531"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4531\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4534,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4531\/revisions\/4534"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4532"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4531"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}