{"id":4407,"date":"2003-02-20T20:57:00","date_gmt":"2003-02-20T19:57:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=4407"},"modified":"2021-10-31T20:59:38","modified_gmt":"2021-10-31T19:59:38","slug":"z-zycia-pstragow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2003\/02\/20\/z-zycia-pstragow\/","title":{"rendered":"Z \u017bYCIA PSTR\u0104G\u00d3W"},"content":{"rendered":"\n

Poni\u017cej zap\u00f3r<\/p>\n\n\n\n

Obserwacje prowadzone w pewnym g\u00f3rskim strumieniu wykaza\u0142y, \u017ce na kr\u00f3tkotrwa\u0142e wezbrania pstr\u0105gi w og\u00f3le nie reagowa\u0142y, bo potrafi\u0142y wcze\u015bniej wyszuka\u0107 sobie odpowiednie spokojne stanowiska. Inaczej jest w wi\u0119kszych rzekach, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3re zosta\u0142y przegrodzone zapor\u0105. Poni\u017cej nich ilo\u015b\u0107 przep\u0142ywaj\u0105cej wody cz\u0119sto zmienia si\u0119 gwa\u0142townie. W ci\u0105gu doby przep\u0142yw wody mo\u017ce si\u0119 zwi\u0119kszy\u0107 kilka, a nawet kilkana\u015bcie razy. Zwykle najwi\u0119kszy przep\u0142yw jest wieczorem, a najmniejszy rankiem.<\/p>\n\n\n\n

Poni\u017cej zapory pstr\u0105gi nie mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 na stoicki spok\u00f3j i musz\u0105 si\u0119 tym zmianom podporz\u0105dkowa\u0107. Gdy wzrasta poziom wody i pr\u0119dko\u015b\u0107 nurtu, chroni\u0105 si\u0119 w spokojnych, g\u0142\u0119bszych p\u0142aniach albo ruszaj\u0105 ku brzegowi i szukaj\u0105 kryj\u00f3wek w\u015br\u00f3d zatopionych drzew i korzeni. Dobrze, je\u017celi je tam znajduj\u0105. Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla pstr\u0105g\u00f3w m\u0142odych, kt\u00f3re gorzej sobie radz\u0105 z szybkim nurtem. Gdy wi\u0119c poni\u017cej zapory takich kryj\u00f3wek brakuje, m\u0142ode roczniki pstr\u0105g\u00f3w s\u0105 bardzo nieliczne.<\/p>\n\n\n\n

Zapora wp\u0142ywa tak\u017ce na \u017cerowanie pstr\u0105g\u00f3w. W naturalnie p\u0142yn\u0105cym potoku lub rzece zjadaj\u0105 one drobne organizmy znoszone przez pr\u0105d wody. Najwi\u0119cej sp\u0142ywa ich noc\u0105 i w\u0142a\u015bnie wtedy pstr\u0105gi (inne ryby te\u017c) ch\u0119tnie \u017ceruj\u0105. Inaczej jest poni\u017cej zap\u00f3r, bo tam od elektrowni zale\u017cy, kiedy wysoka woda b\u0119dzie sp\u0142ukiwa\u0107 pokarm. Jak pami\u0119tamy, to te\u017c nast\u0119puje najcz\u0119\u015bciej pod wiecz\u00f3r. Tu jednak mo\u017ce dochodzi\u0107 do zak\u0142\u00f3ce\u0144. Je\u017celi bowiem zrzut wody z zapory jest wyj\u0105tkowo du\u017cy, to pstr\u0105gi, zamiast \u017cerowa\u0107, musz\u0105 si\u0119 kry\u0107 przed zbyt szybkim nurtem. Ca\u0142kiem \u017ale robi si\u0119 wiosn\u0105, kiedy zrzuty z zapory nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 na naturalny przyb\u00f3r wody w rzece. Wtedy pstr\u0105gi przede wszystkim walcz\u0105 o utrzymanie swojej pozycji. \u017berowanie odk\u0142adaj\u0105 na p\u00f3\u017aniej.
Natomiast pozytywny wp\u0142yw na \u017cerowanie pstr\u0105g\u00f3w poni\u017cej zap\u00f3r maj\u0105 zmiany temperatury. Latem woda wyp\u0142ywaj\u0105ca ze zbiornika zaporowego jest ch\u0142odniejsza ni\u017c w rzece, a zim\u0105 nieco cieplejsza. W obu przypadkach zmiany te zach\u0119caj\u0105 pstr\u0105gi do jedzenia.<\/p>\n\n\n\n

M\u0142ode widz\u0105 inaczej<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Matka natura ciekawie przystosowa\u0142a oczy ryb do \u015brodowiska, w kt\u00f3rym przychodzi im \u017cy\u0107. M\u0142ode pstr\u0105gi potokowe widz\u0105 promieniowanie ultrafioletowe. Pomaga im to zdobywa\u0107 pokarm w p\u0142ytkich wodach, prze\u015bwietlonych \u015bwiat\u0142em s\u0142onecznym. Doros\u0142e pstr\u0105gi zdolno\u015b\u0107 t\u0119 trac\u0105, ale te\u017c nie na wiele by si\u0119 im ona zda\u0142a, bo \u017cyj\u0105 w wodzie g\u0142\u0119bokiej, gdzie ten rodzaj \u015bwiat\u0142a ju\u017c nie dociera. Mog\u0105 za to polowa\u0107 przy s\u0142abym \u015bwietle, tak\u017ce w nocy.
M\u0142ode pstr\u0105gi potokowe maj\u0105 jeszcze inn\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 zdolno\u015b\u0107: widz\u0105 \u015bwiat\u0142o spolaryzowane. Ludzie tego nie potrafi\u0105, czasem to \u015bwiat\u0142o przeszkadza, wtedy trzeba u\u017cywa\u0107 specjalnych okular\u00f3w. Rybom natomiast \u015bwiat\u0142o spolaryzowane pozwala ustali\u0107 w\u0142asne po\u0142o\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n

Agresja = \u017cycie<\/p>\n\n\n\n

Dla nas, ludzi, agresja kojarzy si\u0119 bardzo negatywnie, w przyrodzie jest czym\u015b nieodzownym. Dobry tego przyk\u0142ad daj\u0105 pstr\u0105gi. Na wiosn\u0119, zaraz po wyj\u015bciu z gniazda, m\u0142ode pstr\u0105gi s\u0105 bardzo wrogo do siebie nastawione i jeden drugiego stara si\u0119 przegoni\u0107 ze swojego otoczenia. Nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, posiadanie w\u0142asnego terytorium decyduje o prze\u017cyciu. M\u0142ody pstr\u0105g musi wi\u0119c albo obj\u0105\u0107 je w posiadanie jako pierwszy, albo dotychczasowego w\u0142a\u015bciciela wyrugowa\u0107, ale to mu si\u0119 uda tylko wtedy, gdy b\u0119dzie od niego znacznie wi\u0119kszy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W p\u00f3\u017aniejszym wieku pstr\u0105gi te\u017c chowaj\u0105 w sobie agresj\u0119, ale o r\u00f3\u017cnym nasileniu. M\u0142ode samice s\u0105 mniej bojowe od samc\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich z kolei jedne chc\u0105 za wszelk\u0105 cen\u0119 dominowa\u0107, inne wol\u0105 si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107. Samce dominuj\u0105ce rosn\u0105 co prawda szybciej od podporz\u0105dkowanych, ale spokojne samice s\u0105 wi\u0119ksze od ich obu.
Po co wi\u0119c te bijatyki za m\u0142odu? Odpowied\u017a wymaga nieco d\u0142u\u017cszej opowie\u015bci. Ot\u00f3\u017c niegdy\u015b uwa\u017cano, \u017ce samica pstr\u0105ga, wybieraj\u0105c sobie partnera, zwraca uwag\u0119 na to, czy ma on odpowiednio du\u017c\u0105 p\u0142etw\u0119 t\u0142uszczow\u0105 (to nie \u017cart!). Potwierdzi\u0142 to pewien eksperyment. Gdy samica mog\u0142a wybiera\u0107 mi\u0119dzy dwoma samcami tak samo du\u017cymi, wybiera\u0142a tego, u kt\u00f3rego p\u0142etwa t\u0142uszczowa by\u0142a wi\u0119ksza. Gdy jednak p\u00f3\u017aniej pozwolono tym samcom stoczy\u0107 ze sob\u0105 walk\u0119, to na placu boju pozostawa\u0142 samiec bardziej agresywny. M\u00f3g\u0142 on mie\u0107 p\u0142etw\u0119 t\u0142uszczow\u0105 mniejsz\u0105 lub wi\u0119ksz\u0105, nie mia\u0142o to \u017cadnego zwi\u0105zku z wygran\u0105 samca. Ostatecznie wi\u0119c to nie samica decydowa\u0142a o wyborze partnera, lecz \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 samca. \u0106wiczona za m\u0142odu waleczno\u015b\u0107 procentuje u osobnik\u00f3w doros\u0142ych, bo cecha ta z wiekiem si\u0119 nie zmienia. Warto tu doda\u0107 pewn\u0105 ciekawostk\u0119. Samce dominuj\u0105ce, te troch\u0119 wi\u0119ksze, s\u0105 w og\u00f3le mniej p\u0142ochliwe i przypuszczalnie dlatego cz\u0119\u015bciej padaj\u0105 ofiar\u0105 i drapie\u017cnik\u00f3w, i w\u0119dkarzy.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawe jest r\u00f3wnie\u017c inne spostrze\u017cenie dotycz\u0105ce agresji u pstr\u0105g\u00f3w. Mianowicie ostatnio odkryto, \u017ce liczba konflikt\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w grupach pstr\u0105g\u00f3w zale\u017ca\u0142a od tego, jak te ryby by\u0142y ze sob\u0105 spokrewnione. Najmniej potyczek by\u0142o w\u015br\u00f3d rodze\u0144stwa, nieco wi\u0119cej mi\u0119dzy p\u00f3\u0142rodze\u0144stwem i kuzynami, a najwi\u0119cej w grupie pstr\u0105g\u00f3w niespokrewnionych. Sens tego zjawiska naukowcy t\u0142umacz\u0105 tym, \u017ce osobniki maj\u0105ce te same geny si\u0119 nie zwalczaj\u0105, bo w ostatecznym rozrachunku chodzi o to, \u017ceby geny przekaza\u0107 nast\u0119pnym pokoleniom.<\/p>\n\n\n\n

Nie jest specjalnie wa\u017cne, kt\u00f3ry, przyk\u0142adowo, z braci, zostawi potomstwo. Tak przynajmniej jest z punktu widzenia gen\u00f3w, a to w\u0142a\u015bnie one rz\u0105dz\u0105 zachowaniem ryb. Przypuszcza si\u0119, \u017ce pstr\u0105gi potrafi\u0105 pozna\u0107 rodze\u0144stwo lub dalszych krewnych po zapachu, cho\u0107 to wymaga jeszcze udowodnienia. Potwierdzenia wymaga tak\u017ce fakt, na ile to zjawisko wyst\u0119puje w naturze. Dot\u0105d bowiem badano je tylko w warunkach p\u00f3\u0142naturalnych – w sztucznych przep\u0142ywowych korytach z kamienistym dnem.<\/p>\n\n\n\n

(WBO)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poni\u017cej zap\u00f3r<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4410,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4407"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4407"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4412,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4407\/revisions\/4412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}