{"id":4275,"date":"1999-12-22T12:12:00","date_gmt":"1999-12-22T11:12:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=4275"},"modified":"2021-09-22T12:14:22","modified_gmt":"2021-09-22T10:14:22","slug":"podwodne-czyscicielki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/1999\/12\/22\/podwodne-czyscicielki\/","title":{"rendered":"PODWODNE CZY\u015aCICIELKI"},"content":{"rendered":"\n

O rybach stoj\u0105cych na g\u0142owie<\/p>\n\n\n\n

Heinz Karst bada\u0142 ryby, kt\u00f3re sta\u0142y w wodzie nieruchomo i do tego g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142. Badacz \u00f3w obserwowa\u0142 takie zachowania, ale nie wyja\u015bni\u0142 ich celu. A jest to zjawisko dosy\u0107 cz\u0119ste i zapewne wielu w\u0119dkarzy te\u017c je widzia\u0142o. W\u0142a\u015bnie w pi\u015bmiennictwie w\u0119dkarskim natkn\u0105\u0142em si\u0119 na pr\u00f3b\u0119 wyja\u015bnienia. T\u0142umaczono tam, \u017ce przyczyn\u0105 jest spadek zawarto\u015bci tlenu w wodzie, na co ryby reaguj\u0105 obni\u017ceniem aktywno\u015bci. Nie jest to jednak prawd\u0105. W pobli\u017cu ryb stoj\u0105cych na g\u0142owie widzia\u0142em bowiem inne, w pe\u0142ni aktywne, w tym wiele \u017ceruj\u0105cych s\u0142onecznic. Poza tym w ci\u0105gu dnia przy s\u0142onecznej pogodzie bardzo rzadko dochodzi do braku tlenu w prze\u015bwietlonej warstwie wody.<\/p>\n\n\n\n


Wyja\u015bnienie tego zjawiska jest znacznie bardziej ciekawe i zaskakuj\u0105ce. Daje je inny austriacki naukowiec E. F. Abel w pracy opublikowanej na pocz\u0105tku lat siedemdziesi\u0105tych w czasopi\u015bmie \u201eOecologia\u201d. Uwa\u017ca on, \u017ce ryba, kt\u00f3ra przyjmuje sko\u015bn\u0105 lub prawie pionow\u0105 pozycj\u0119 cia\u0142a z g\u0142ow\u0105 do do\u0142u, daje innym sygna\u0142, \u017ce chce, aby jej oczy\u015bci\u0107 sk\u00f3r\u0119. Na ten znak ryby, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 w pobli\u017cu, a czasem i w dalszej odleg\u0142o\u015bci, podp\u0142ywaj\u0105 i pyskami zbieraj\u0105 z niej paso\u017cyty i chore cz\u0119\u015bci sk\u00f3ry. Cz\u0119sto jednak, zamiast wykonywa\u0107 t\u0119 czynno\u015b\u0107, przyjmuj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 pozycj\u0119 (rys. 1). Co ciekawe, ryby wzywaj\u0105ce pomocy, otrzymuj\u0105 j\u0105 nie tylko od osobnik\u00f3w w\u0142asnego gatunku. Na przyk\u0142ad r\u00f3\u017canki czyszcz\u0105 sk\u00f3r\u0119 wzdr\u0119gom i uklejom, wzdr\u0119gi p\u0142ociom i na odwr\u00f3t, rzadziej natomiast p\u0142ocie pomagaj\u0105 okoniom, a wzdr\u0119gi linom. Liny prawdopodobnie nie odwzajemniaj\u0105 us\u0142ugi. Badacz przypuszcza, \u017ce w zabiegach tych uczestnicz\u0105 tak\u017ce leszcze.<\/p>\n\n\n\n


Jak to wygl\u0105da u poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w ryb? Ukleje na przyk\u0142ad, gdy chc\u0105 by\u0107 czyszczone, raczej nie oczekuj\u0105 pomocy od swoich pobratymc\u00f3w, lecz opuszczaj\u0105 swoj\u0105 \u0142awic\u0119 i w ma\u0142ej grupce szukaj\u0105 stadka r\u00f3\u017canek. W ich pobli\u017cu staj\u0105 na g\u0142owie pod k\u0105tem od 45 do 60 stopni, a jeszcze do tego wyginaj\u0105 trzon ogona w kierunku grzbietu. Wykonuj\u0105 przy tym niewielkie ruchy p\u0142etwami piersiowymi i p\u0142etw\u0105 ogonow\u0105, co pozwala im si\u0119 utrzyma\u0107 w tej niezwyk\u0142ej pozycji.<\/p>\n\n\n\n


R\u00f3\u017canki najcz\u0119\u015bciej dbaj\u0105 o sk\u00f3r\u0119 kolektywnie. W pewnym momencie ca\u0142a ich \u0142awica przerywa w\u0119dr\u00f3wk\u0119, a niekt\u00f3re z nich ocieraj\u0105 si\u0119 bokami o s\u0105siada. Wezwaniem do czyszczenia jest bezruch cia\u0142a i obni\u017cenie przedniej cz\u0119\u015bci cia\u0142a, ale przewa\u017cnie ten skos nie przekracza 20 stopni. R\u00f3\u017canki czyszcz\u0105 tylko siebie i ukleje. Gdy spostrzeg\u0105, \u017ce jaka\u015b ukleja daje im znany nam ju\u017c sygna\u0142, podp\u0142ywaj\u0105 do niej ca\u0142\u0105 grup\u0105. Cz\u0119sto jednak do zabiegu nie dochodzi. R\u00f3\u017canki przyjmuj\u0105 podobn\u0105 pozycj\u0119 jak ukleja, niejako si\u0119 do niej dostawiaj\u0105 (rys. 2).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


E. F. Abel widzia\u0142, \u017ce wzdr\u0119gi czy\u015bci\u0142y pobratymc\u00f3w oraz liny, p\u0142ocie i ukleje. Gdy same chcia\u0142y by\u0107 piel\u0119gnowane, opr\u00f3cz nachylenia cia\u0142a rozprostowywa\u0142y wszystkie p\u0142etwy. Wtedy inne wzdr\u0119gi podp\u0142ywa\u0142y i przyst\u0119powa\u0142y do dzie\u0142a, ale niekt\u00f3re z nich same wtedy przyjmowa\u0142y pozycj\u0119 oczekuj\u0105c\u0105. P\u0142ocie zachowywa\u0142y si\u0119 bardzo podobnie do wzdr\u0119g, zreszt\u0105 ryby te cz\u0119sto \u015bwiadcz\u0105 sobie wzajemnie us\u0142ugi czy\u015bcicielskie. Niewielkie okonie w lu\u017anych grupach przyjmowa\u0142y pozycj\u0119 g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142 najcz\u0119\u015bciej w pobli\u017cu ro\u015blin wodnych lub innych zanurzonych w wodzie przedmiot\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n


Autor cytowanej pracy tylko raz obserwowa\u0142 lina, kt\u00f3ry poddawa\u0142 si\u0119 czyszczeniu. Zabieg wykonywa\u0142a wzdr\u0119ga. Trwa\u0142o to oko\u0142o 2 minut, przy czym lin wcale nie przyj\u0105\u0142 typowej pozycji. Sta\u0142 tylko, lekko machaj\u0105c p\u0142etwami.<\/p>\n\n\n\n


Wzajemne oczyszczanie sk\u00f3ry z paso\u017cyt\u00f3w lub chorych jej fragment\u00f3w cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje w\u015br\u00f3d ryb zasiedlaj\u0105cych rafy koralowe. Robi\u0105 to m.in. \u017cyj\u0105ce tam ma\u0142e rybki, zwane wargaczami czy\u015bcicielami. Maj\u0105 na rafie swoje sta\u0142e miejsca. Przyp\u0142ywaj\u0105 tam ryby, kt\u00f3re chc\u0105 o siebie zadba\u0107. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich bardzo gro\u017ane drapie\u017cniki. Tutaj jednak staj\u0105 si\u0119 potulni i nawet czasami czekaj\u0105 w kolejce do zabiegu.<\/p>\n\n\n\n


W naszych wodach nie ma gatunku \u015bci\u015ble wyspecjalizowanego w czyszczeniu innych ryb, nie ma te\u017c miejsc, gdzie by si\u0119 to stale odbywa\u0142o. Pr\u00f3cz tego ryby s\u0142odkowodne nie zawsze w\u0142a\u015bciwie odpowiadaj\u0105 na sygna\u0142 innej ryby i zamiast przyst\u0105pi\u0107 do czyszczenia, same przybieraj\u0105 tak\u0105 pozycj\u0119 jak ich niedosz\u0142y klient.<\/p>\n\n\n\n


Waldemar Borys<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O rybach stoj\u0105cych na g\u0142owie<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4276,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4275"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4275"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4278,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4275\/revisions\/4278"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}