{"id":3871,"date":"2002-07-02T00:17:00","date_gmt":"2002-07-01T22:17:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=3871"},"modified":"2021-09-15T00:18:49","modified_gmt":"2021-09-14T22:18:49","slug":"max-von-dem-borne-niezapomniana-ksiazka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2002\/07\/02\/max-von-dem-borne-niezapomniana-ksiazka\/","title":{"rendered":"MAX VON DEM BORNE – NIEZAPOMNIANA KSI\u0104\u017bKA"},"content":{"rendered":"\n

Dobre ksi\u0105\u017cki mo\u017cna pozna\u0107 po liczbie wyda\u0144. W\u015br\u00f3d w\u0119dkarskich publikacji niedo\u015bcigniony pod tym wzgl\u0119dem jest \u201eThe Complete Angler\u201d (W\u0119dkarz doskona\u0142y) Isaaca Waltona z roku 1653, kt\u00f3ry pono\u0107 mia\u0142 potem jeszcze a\u017c 400 edycji. 18 wyda\u0144 \u201eTaschenbuch der Angelfischerei\u201d (Podr\u0119cznik w\u0119dkarstwa), kt\u00f3rego autorem jest Max von dem Borne, wygl\u0105da przy nim mo\u017ce blado, w w\u0119dkarskiej literaturze, jest to jednak pozycja bardzo wa\u017cna. Pierwsze jej wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w roku 1875, ostatnie w roku 1998 (jeszcze mo\u017cna je kupi\u0107).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rybactwem i w\u0119dkarstwem Max von dem Borne zacz\u0105\u0142 si\u0119 interesowa\u0107, gdy na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XIX wieku przej\u0105\u0142 od ojca maj\u0105tek w Berneuchen (dzisiejsze Barn\u00f3wko, 30 km na zach\u00f3d od Gorzowa Wielkopolskiego). Cenn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tego maj\u0105tku by\u0142y jeziora i stawy rybne. Nowy w\u0142a\u015bciciel zwi\u0119kszy\u0142 powierzchni\u0119 staw\u00f3w, wybudowa\u0142 wyl\u0119garni\u0119 ryb, zajmowa\u0142 si\u0119 hodowl\u0105 karpi. Korespondowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c z wieloma \u00f3wczesnymi naukowcami i praktykami rybactwa i w\u0119dkarstwa. W ten spos\u00f3b sam sta\u0142 si\u0119 autorytetem w obu tych dziedzinach. Za zas\u0142ugi dla niemieckiego rybactwa otrzyma\u0142 nawet tytu\u0142 kr\u00f3lewskiego szambelana. Dzi\u015b uwa\u017ca si\u0119 go za \u201cojca\u201d hodowli ryb w tym kraju.<\/p>\n\n\n\n

Nasza redakcja kupi\u0142a niedawno 5 wydanie \u201eTaschenbuch der Angelfischerei\u201d z 1914 r., kt\u00f3re ukaza\u0142o si\u0119 ju\u017c po \u015bmierci autora (1894 r.). Opracowa\u0142 je dr Horst Brehm, r\u00f3wnie\u017c znany autor ksi\u0105\u017cek w\u0119dkarskich. Nie wiemy, jaki jest jego wk\u0142ad i na ile ksi\u0105\u017cka ta odbiega od pierwowzoru, poniewa\u017c jednak jego nazwisko widnieje na ok\u0142adce, mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce swoje pi\u0119tno na niej odcisn\u0105\u0142.

Omawia ona wiele zagadnie\u0144, g\u0142\u00f3wnie w aspekcie praktycznym. Zaczyna si\u0119 od opisu sprz\u0119tu w\u0119dkarskiego, jego budowy i sposob\u00f3w naprawy. Szczeg\u00f3\u0142owo wyliczono i opisano przyn\u0119ty i metody po\u0142owu. Praktyce s\u0142u\u017cy tak\u017ce rozdzia\u0142 dotycz\u0105cy w\u00f3d. Jest w nim zwi\u0119z\u0142a charakterystyka zajmowanych przez ryby stanowisk. Mo\u017cna tam znale\u017a\u0107 m.in. spostrze\u017cenie, \u017ce ryby (okonie, p\u0142ocie, leszcze) ch\u0119tnie przebywaj\u0105 w pobli\u017cu unosz\u0105cych si\u0119 na wodzie k\u0142\u00f3d drewna. Autor wyja\u015bnia, \u017ce motywem tego zachowania jest ochrona przed drapie\u017cnikami i obecno\u015b\u0107 pokarmu. Tak samo wyja\u015bniali to ichtiolodzy ameryka\u0144scy, tyle \u017ce wiele lat p\u00f3\u017aniej i po szczeg\u00f3\u0142owych badaniach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Z praktycznych rad znalaz\u0142y si\u0119 w ksi\u0105\u017cce m.in. tak\u017ce rozdzia\u0142y, jak usun\u0105\u0107 wbity haczyk, co robi\u0107, gdy w zbiorniku jest przyducha, jak preparowa\u0107 ryby. W podr\u0119czniku w\u0119dkarstwa nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c opisu poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w ryb, kalendarza tar\u0142a i dobrych bra\u0144. Jest te\u017c obszerny rozdzia\u0142 po\u015bwi\u0119cony w\u0119dkarskim po\u0142owom w morzach (polskich autor\u00f3w ksi\u0105\u017cek w\u0119dkarskich ten temat nie interesowa\u0142). Mo\u017cna w nim znale\u017a\u0107 informacj\u0119, \u017ce firma braci Hardy (z kt\u00f3rymi utrzymywa\u0142 kontakty) wytwarza\u0142a w\u00f3wczas specjalne w\u0119dziska i dodatkowy osprz\u0119t do po\u0142ow\u00f3w tarpon\u00f3w. Na ko\u0144cu ksi\u0105\u017cki umieszczono ciekawy rozdzia\u0142 \u201eW\u0119dkowanie a optyka\u201d. Jego autorem nie jest jednak von dem Borne, lecz nie znany nam prof. Claude du Bois-Rehmond z Szanghaju.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Omawiana ksi\u0105\u017cka odegra\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w w\u0119dkarskiej literaturze. Wielu p\u00f3\u017aniejszych autor\u00f3w powtarza\u0142o zastosowany w niej podzia\u0142 na rozdzia\u0142y. Korzystano te\u017c z zamieszczonych w niej rycin. J\u00f3zef Rozwadowski, autor poczytnego \u201ePoradnika dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sportu w\u0119dkowego\u201d, oceni\u0142 j\u0105 jednym zdaniem: \u201eDoskona\u0142y, wielce pouczaj\u0105cy, zwi\u0119z\u0142y podr\u0119cznik, pe\u0142en dobrych rycin\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Max von dem Borne napisa\u0142 jeszcze dwa podr\u0119czniki: \u201eTeichwirtschaft\u201d (Gospodarka stawowa) i \u201eK\u00fcnstliche Fischzucht\u201d (Sztuczna hodowla ryb). Ale nie tylko ksi\u0105\u017cki po sobie zostawi\u0142. To jemu zawdzi\u0119czamy obecnie stosowany podzia\u0142 rzek na krainy rybne.<\/p>\n\n\n\n

Ulepszy\u0142 on bowiem pomys\u0142 czeskiego badacza Antona Fri\u010da z roku 1872, wprowadzaj\u0105c poj\u0119cia krainy lipienia i leszcza. Niestety, nie wszystko, co robi\u0142 Borne, zas\u0142uguje na pochwa\u0142\u0119. To on sprowadzi\u0142 do Europy kilka gatunk\u00f3w ryb z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Robi\u0142 to, cho\u0107 w jego ksi\u0105\u017cce mo\u017cna znale\u017a\u0107 zdanie, \u017ce \u201e \u2026 odpowiednia ryba powinna trafi\u0107 do w\u0142a\u015bciwej wody.\u201d Nie zdawa\u0142 sobie w\u00f3wczas sprawy z gro\u017anych skutk\u00f3w takiego post\u0119powania. Tak jak by\u0107 mo\u017ce my nie dostrzegamy zagro\u017cenia w klonowaniu ludzi. Z powodu niewiedzy Maxa von dem Borne \u017cyj\u0105 dzi\u015b w Europie bassy wielkog\u0119bowe, pstr\u0105gi t\u0119czowe, sumiki kar\u0142owate i raki pr\u0119gowate. Sumiki i raki pr\u0119gowate w\u0142a\u015bnie z okolic Barn\u00f3wka zacz\u0119\u0142y opanowywa\u0107 wody Polski.<\/p>\n\n\n\n

Jego ksi\u0105\u017cki, podobnie jak pechowo sprowadzone gatunki ryb, okaza\u0142y si\u0119 trwalsze od zamku w Barn\u00f3wku, siedziby rodu von dem Borne. Sp\u0142on\u0105\u0142 on bowiem w 1945 r.<\/p>\n\n\n\n

WBo<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z praktycznych rad znalaz\u0142y si\u0119 w ksi\u0105\u017cce m.in. tak\u017ce rozdzia\u0142y, jak usun\u0105\u0107 wbity haczyk, co robi\u0107, gdy w zbiorniku jest przyducha, jak preparowa\u0107 ryby.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3874,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3871"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3871"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3871\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3877,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3871\/revisions\/3877"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3874"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3871"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3871"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3871"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}