{"id":3401,"date":"2002-03-03T15:29:00","date_gmt":"2002-03-03T14:29:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=3401"},"modified":"2021-09-14T15:30:18","modified_gmt":"2021-09-14T13:30:18","slug":"koza-dunajska-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2002\/03\/03\/koza-dunajska-w-polsce\/","title":{"rendered":"KOZA DUNAJSKA W POLSCE"},"content":{"rendered":"\n

W jaki spos\u00f3b po genach mo\u017cna doj\u015b\u0107 do ich w\u0142a\u015bciciela i co nam daje ta wiedza w przypadku ryb.<\/p>\n\n\n\n

Prawie ka\u017cdego roku naukowcy informuj\u0105 o znalezieniu w wodach Polski nieznanych dot\u0105d gatunk\u00f3w ryb. Przewa\u017cnie dosta\u0142y si\u0119 tu one za spraw\u0105 cz\u0142owieka. Czasem robili\u015bmy to celowo, sprowadzaj\u0105c obce gatunki, \u017ceby je u nas hodowa\u0107 (np. tilapi\u0119 nilow\u0105), innym razem by\u0142 to skutek budowania kana\u0142\u00f3w mi\u0119dzy niezale\u017cnymi kiedy\u015b dorzeczami (tym sposobem dosta\u0142y si\u0119 do nas babki \u0142ysa i szczup\u0142a). Znacznie rzadziej dochodzi do odkrycia nowego gatunku w\u015br\u00f3d rodzimych mieszka\u0144c\u00f3w naszych w\u00f3d. A tak w\u0142a\u015bnie zdarzy\u0142o si\u0119 z koz\u0105 dunajsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Odkrycie tej kozy by\u0142o mo\u017cliwe dzi\u0119ki zastosowaniu nowoczesnych metod genetycznych. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce populacje, rozpoznawane od wiek\u00f3w jako kozy, s\u0105 cz\u0119sto z\u0142o\u017cone z kilku gatunk\u00f3w oraz z bytuj\u0105cych wsp\u00f3lnie z nimi miesza\u0144c\u00f3w. Razem z dr Alicj\u0105 Boro\u0144 z Uniwersytetu Warmi\u0144sko-Mazurskiego w Olsztynie wykryli\u015bmy takie w\u0142a\u015bnie skupiska kozy dunajskiej, kozy pospolitej oraz ich miesza\u0144c\u00f3w w niekt\u00f3rych dop\u0142ywach \u015brodkowej Odry (Barycz, Widawa, Smortawa). Z pewno\u015bci\u0105 miejsc takich jest wi\u0119cej, ale bardzo trudno na nie trafi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Kozy dunajskie s\u0105 \u0142udz\u0105co podobne do kozy pospolitej, a ich hybrydy (miesza\u0144ce mi\u0119dzygatunkowe), kt\u00f3re w takich niejednolitych populacjach maj\u0105 zwykle liczebn\u0105 przewag\u0119, wykazuj\u0105 cechy po\u015brednie. Bardzo to utrudnia znalezienie \u201eczystego\u201d przedstawiciela opisywanego gatunku. Koz\u0119 dunajsk\u0105 od pospolitej mo\u017cna odr\u00f3\u017cni\u0107 po plamce w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci nasady p\u0142etwy ogonowej; u kozy dunajskiej plamka ta jest wi\u0119ksza. Ma te\u017c ona drug\u0105 plamk\u0119, doln\u0105, s\u0142abiej zaznaczon\u0105, kt\u00f3rej brak u kozy pospolitej. Pewne r\u00f3\u017cnice dotycz\u0105 te\u017c wzoru kropek i plam na bokach cia\u0142a, s\u0105 one jednak znacznie mniej wyra\u017ane ni\u017c mi\u0119dzy koz\u0105 pospolit\u0105 a z\u0142otaw\u0105 (trzeci nasz gatunek kozy, kt\u00f3ry nie bierze udzia\u0142u w tworzeniu miesza\u0144c\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119cej r\u00f3\u017cnic mo\u017cna zaobserwowa\u0107 przy precyzyjnej analizie proporcji cia\u0142a i kszta\u0142tu niekt\u00f3rych ko\u015bci oraz \u0142usek. Prawdziw\u0105 przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy tymi gatunkami wykazuj\u0105 dopiero dane genetyczne.
Wiadomo\u015b\u0107 o istnieniu w Europie kozy dunajskiej og\u0142oszono po raz pierwszy w 1969 roku w Rumunii, jednak s\u0142abe naukowe dowody przedstawione przez tamtejszych uczonych spowodowa\u0142y, \u017ce nie dano temu wiary. Dopiero w latach 1996 w Czechach i 1999 w Polsce niezbicie wykazano genetyczn\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 kozy dunajskiej od innych gatunk\u00f3w z tej grupy ryb. Polscy ichtiolodzy opisali te\u017c r\u00f3\u017cnice w wygl\u0105dzie zewn\u0119trznym mi\u0119dzy koz\u0105 dunajsk\u0105 i pospolit\u0105. Trwaj\u0105ce obecnie badania dowodz\u0105, \u017ce koza dunajska jest pospolitym mieszka\u0144cem ca\u0142ego zlewiska Dunaju oraz fragment\u00f3w dorzeczy Odry i \u0141aby.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wiedza na temat nowego gatunku kozy spowodowa\u0142a zmian\u0119 pogl\u0105d\u00f3w w kwestii rozsiedlenia kozy pospolitej. Jeszcze niedawno wszystkie kraje Europy \u015brodkowej wykazywa\u0142y j\u0105 na listach gatunk\u00f3w krajowych. Dzi\u015b ju\u017c mog\u0105 j\u0105 z nich usun\u0105\u0107 takie pa\u0144stwa, jak Czechy, S\u0142owacja, W\u0119gry, Rumunia i kraje by\u0142ej Jugos\u0142awii. Koza pospolita bowiem wyst\u0119puje jedynie w zlewiskach m\u00f3rz Ba\u0142tyckiego i P\u00f3\u0142nocnego, a tak\u017ce w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci dorzecza Wo\u0142gi.<\/p>\n\n\n\n

Jakby jednego nowego dla Polski gatunku kozy nie by\u0142o dosy\u0107, pewne przes\u0142anki (oczywi\u015bcie znowu genetyczne!) wskazuj\u0105 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania kolejnego jej bliskiego krewniaka. W genach naszych k\u00f3z odkrywane s\u0105 bowiem \u015blady gatunku znanego z obszar\u00f3w p\u00f3\u0142nocnego zlewiska Morza Czarnego. Wszystko wskazuje wi\u0119c na to, \u017ce i on musia\u0142 kiedy\u015b by\u0107 obecny nad Odr\u0105 i Wis\u0142\u0105. A skoro raz ju\u017c tu dotar\u0142, nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce wci\u0105\u017c jest obecny mi\u0119dzy znanymi w tych stronach kozami: pospolit\u0105, dunajsk\u0105 i z\u0142otaw\u0105.<\/p>\n\n\n\n

dr Jan Kotusz
Muzeum Przyrodnicze we Wroc\u0142awiu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W jaki spos\u00f3b po genach mo\u017cna doj\u015b\u0107 do ich w\u0142a\u015bciciela i co nam daje ta wiedza w przypadku ryb.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3402,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3401"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3401"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3404,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3401\/revisions\/3404"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}