{"id":3358,"date":"2002-01-05T15:09:00","date_gmt":"2002-01-05T14:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=3358"},"modified":"2022-04-15T00:26:38","modified_gmt":"2022-04-14T22:26:38","slug":"wigilia-po-kaszubsku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2002\/01\/05\/wigilia-po-kaszubsku\/","title":{"rendered":"WIGILIA PO KASZUBSKU"},"content":{"rendered":"\n<p>O odr\u0119bno\u015bci kaszubskiej Wigilii decyduj\u0105 zwyczaje, przede wszystkim jednak przygotowywane na uroczyst\u0105 wieczerz\u0119 potrawy. Prym wiod\u0105 oczywi\u015bcie ryby, kt\u00f3re zreszt\u0105 na sto\u0142ach Kaszub\u00f3w s\u0105 zawsze bardzo wa\u017cne, nie tylko przy szczeg\u00f3lnych okazjach.<\/p>\n\n\n\n<p>Niegdy\u015b kaszubska wigilijna kolacja by\u0142a bardzo skromna, zw\u0142aszcza w ubo\u017cszych domach. Najcz\u0119\u015bciej podawano zup\u0119 owocow\u0105 z kluskami, tak zwan\u0105 brzadow\u0105, \u015bledzie solone w \u015bmietanie lub sma\u017cone, kralci, czyli ziemniaki w mundurkach, i ciasto (miodne kuche). Pito kaw\u0119 zbo\u017cow\u0105, herbat\u0119 zwyk\u0142\u0105 lub mi\u0119tow\u0105. W domach zamo\u017cnych gbur\u00f3w (gospodarzy) i na szlacheckich dworach <a href=\"https:\/\/nowemedium.pl\/lifestyle\/weganska-wigilia-pomysly-na-przygotowanie-tradycyjnych-potraw-swiatecznych-w-wersji-weganskiej\/\">wigilijna<\/a> wieczerza by\u0142a bogatsza. Podawano rybn\u0105 zup\u0119, ry\u017c z jagodami, sma\u017cone grzyby, dro\u017cd\u017cowe ciasto lub piernik. Najwa\u017cniejszy jednak by\u0142 bunter teller, czyli du\u017cy kolorowy talerz s\u0142odyczy, kt\u00f3ry dostawali wszyscy: gospodarze, ich dzieci i s\u0142u\u017cba.<\/p>\n\n\n\n<p>Z biegiem lat ilo\u015b\u0107 i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 potraw na <a href=\"https:\/\/nowemedium.pl\/wiadomosci\/tradycyjne-potrawy-wigilijne-czesc-2\/\">wigilijnym<\/a> stole stawa\u0142a si\u0119 coraz wi\u0119ksza, ale nadal w\u015br\u00f3d rodowitych Kaszub\u00f3w, szczeg\u00f3lnie na P\u00f3\u0142wyspie Helskim, g\u0142\u00f3wne danie to ros\u00f3\u0142 z w\u0119gorza. Ju\u017c jesieni\u0105 rybacy solili te ryby w beczkach, teraz je najcz\u0119\u015bciej zamra\u017caj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/nowemedium.pl\/kategoria\/lifestyle\/jedzenie-napoje\/\">W\u0119gorz po kaszubsku<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"604\" src=\"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3362\" srcset=\"https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-4.jpg 768w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-4-300x236.jpg 300w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-4-696x547.jpg 696w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-4-534x420.jpg 534w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Przepis: Sk\u0142adniki<\/p>\n\n\n\n<ul><li>1 kg w\u0119gorza,<\/li><li>20 dag w\u0142oszczyzny,<\/li><li>2 li\u015bcie laurowe,<\/li><li>4 &#8211; 5 ziaren ziela angielskiego,<\/li><li>koper,<\/li><li>5 dag cebuli,<\/li><li>s\u00f3l,<\/li><li>kwasek cytrynowy (lub ocet),<\/li><li>p\u0142aska \u0142y\u017ceczka cukru.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Oprawionego w\u0119gorza (ze sk\u00f3r\u0105) poci\u0105\u0107 na kawa\u0142ki o d\u0142ugo\u015bci 4 cm. Wywar z w\u0142oszczyzny gotowa\u0107 kilka minut, nast\u0119pnie w\u0142o\u017cy\u0107 do niego kawa\u0142ki w\u0119gorza. Gdy b\u0119d\u0105 mi\u0119kkie, wyj\u0105\u0107 i u\u0142o\u017cy\u0107 na p\u00f3\u0142misku. Ros\u00f3\u0142 poda\u0107 oddzielnie z gotowanymi ziemniakami.<\/p>\n\n\n\n<p>Zupa rybna zabielana<br>Jest ona podawana w wielu kaszubskich domach. Przyrz\u0105dza si\u0119 j\u0105 z karpia lub innych ryb s\u0142odkowodnych. Gotujemy wywar z w\u0142oszczyzny (w ca\u0142o\u015bci) i ryb, z dodatkiem przypraw (li\u015b\u0107 laurowy, ziele angielskie). Przecedzony wywar zabielamy m\u0105k\u0105 z odrobin\u0105 \u015bmietany, a nast\u0119pnie dodajemy pokrojone warzywa, obran\u0105 ryb\u0119, posiekan\u0105 zielon\u0105 pietruszk\u0119 i kwa\u015bn\u0105 \u015bmietan\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Na wygilijnym stole kr\u00f3luj\u0105 jednak \u015bledzie i to w r\u00f3\u017cnych postaciach. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich \u015bledzie w \u015bmietanie, w oleju i na s\u0142odko, znane tak\u017ce w innych stronach i krajach. Tu jednak, na Kaszubach, przyrz\u0105dza si\u0119 tak\u017ce potrawy ze \u015bledzi \u015bwie\u017cych, gdzie indziej raczej nieznane.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"640\" src=\"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3361\" srcset=\"https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-3.jpg 768w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-3-300x250.jpg 300w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-3-696x580.jpg 696w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-3-504x420.jpg 504w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u015aledzie w kapu\u015bcie<br>Sk\u0142adniki:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>1 kg \u015bwie\u017cych \u015bledzi (mog\u0105 by\u0107 te\u017c mro\u017cone),<\/li><li>ma\u0142a g\u0142\u00f3wka bia\u0142ej kapusty,<\/li><li>winne jab\u0142ko,<\/li><li>cebula,<\/li><li>2 \u0142y\u017ceczki musztardy,<\/li><li>2 \u0142y\u017cki mas\u0142a,<\/li><li>\u0142y\u017cka soku z cytryny,<\/li><li>po \u0142y\u017ceczce kminku i tymianku,<\/li><li>s\u00f3l,<\/li><li>pieprz<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Umyte \u015bledzie odfiletowa\u0107. Ka\u017cdy filet z obu stron posmarowa\u0107 musztard\u0105, posypa\u0107 sol\u0105 i pieprzem. Kapust\u0119 drobno poszatkowa\u0107, cebul\u0119 i jab\u0142ko obra\u0107, pokroi\u0107 w kostk\u0119, skropi\u0107 sokiem z cytryny. W rondlu rozgrza\u0107 mas\u0142o, w\u0142o\u017cy\u0107 cebul\u0119 i jab\u0142ko, chwil\u0119 sma\u017cy\u0107 mieszaj\u0105c, po czym doda\u0107 kapust\u0119, kminek i tymianek, wla\u0107 szklank\u0119 wody, dusi\u0107 na niewielkim ogniu 10 minut. \u017baroodporny p\u00f3\u0142misek wysmarowa\u0107 mas\u0142em, wy\u0142o\u017cy\u0107 na niego duszon\u0105 kapust\u0119, na niej u\u0142o\u017cy\u0107 \u015bledzie, pola\u0107 stopionym mas\u0142em, wstawi\u0107 do gor\u0105cego piekarnika, zapieka\u0107 oko\u0142o 45 minut. Podawa\u0107 z pieczonymi ziemniakami.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d Kaszub\u00f3w popularne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c potrawy z dorsza i \u0142ososia.<\/p>\n\n\n\n<p>Sawicze z ryby<br>Filety z dorsza lub \u0142ososia osk\u00f3rowa\u0107, wybra\u0107 o\u015bci i pokroi\u0107 w kostk\u0119 o kraw\u0119dzi oko\u0142o 1 cm, w\u0142o\u017cy\u0107 do g\u0142\u0119bokiego naczynia, posoli\u0107, popieprzy\u0107 i odstawi\u0107 na godzin\u0119. 2 &#8211; 3 cebule pokroi\u0107 w drobn\u0105 kostk\u0119<br>i przela\u0107 wrz\u0105tkiem na sicie. Po ostygni\u0119ciu wsypa\u0107 do ryby i wymiesza\u0107. Doda\u0107 sok z pi\u0119ciu cytryn lub lemonek. Ca\u0142o\u015b\u0107 wymiesza\u0107. Poda\u0107 na st\u00f3\u0142 po godzinie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"554\" src=\"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3359\" srcset=\"https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-1.jpg 750w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-1-300x222.jpg 300w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-1-696x514.jpg 696w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-1-569x420.jpg 569w, https:\/\/wedkarz.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Z-wiliaKASZEBA-1-80x60.jpg 80w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0141oso\u015b w sosie greckim<br>Sk\u0142adniki:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>5 dzwonek sprawionego \u0142ososia,<\/li><li>5 \u015bwie\u017cych papryk,<\/li><li>3 kiszone og\u00f3rki,<\/li><li>p\u00f3\u0142 puszki brzoskwi\u0144 w syropie,<\/li><li>p\u00f3\u0142 puszki czerwonej fasolki,<\/li><li>p\u00f3\u0142 puszki kukurydzy,<\/li><li>15 &#8211; 20 oliwek czarnych bez pestek,<\/li><li>ser feta pokrojony w kostki,<\/li><li>s\u00f3l,<\/li><li>pieprz bia\u0142y,<\/li><li>bazylia suszona,<\/li><li>p\u00f3\u0142 kostki mas\u0142a,<\/li><li>p\u00f3\u0142 litra \u015bmietany kremowej.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Papryk\u0119 myjemy, usuwamy gniazda nasienne. Og\u00f3rki obieramy. Papryk\u0119, og\u00f3rki, ananasy i brzoskwinie kroimy w kostk\u0119. Kukurydz\u0119 i fasol\u0119 p\u0142uczemy pod bie\u017c\u0105c\u0105 wod\u0105. Wszystkie sk\u0142adniki \u0142\u0105czymy. \u0141ososia umy\u0107, posoli\u0107 i odstawi\u0107 na 20 minut, potem opr\u00f3szy\u0107 m\u0105k\u0105. Na patelni rozpu\u015bci\u0107 mas\u0142o, u\u0142o\u017cy\u0107 ryb\u0119 i sma\u017cy\u0107 z obu stron. Po 5 minutach papryk\u0119 wraz z innymi sk\u0142adnikami wrzuci\u0107 do sma\u017conej ryby i zala\u0107 \u015bmietan\u0105. Doda\u0107 czarne oliwki i dusi\u0107, a\u017c woda odparuje. Doprawi\u0107 przyprawami do smaku. Prze\u0142o\u017cy\u0107 na p\u00f3\u0142misek, posypa\u0107 pokrojon\u0105 w kostk\u0119 fet\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Obecnie, kiedy modny sta\u0142 si\u0119 karp, wiele os\u00f3b przyrz\u0105dza go na r\u00f3\u017cny spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p>Karp pieczony<br>Sk\u0142adniki:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>kilogramowy karp,<\/li><li>2 cebule,<\/li><li>20 dag kaszy manny,<\/li><li>2 kromki czerstwej bu\u0142ki,<\/li><li>szklanka wywaru z w\u0142oszczyzny,<\/li><li>2 \u0142y\u017cki \u015bmietany,<\/li><li>jajko,<\/li><li>5 pieczarek,<\/li><li>2 papryki,<\/li><li>2 \u0142y\u017cki oleju,<\/li><li>pieprz,<\/li><li>s\u00f3l.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Karpia sprawi\u0107, lekko natrze\u0107 sol\u0105 i odstawi\u0107 na godzin\u0119 w ch\u0142odne miejsce. Bu\u0142k\u0119 namoczy\u0107 w niewielkiej ilo\u015bci wywaru z w\u0142oszczyzny. W reszcie wywaru ugotowa\u0107 kasz\u0119 (doda\u0107 \u0142y\u017ck\u0119 oleju). Papryk\u0119 przypiec w piekarniku lub na p\u0142ycie kuchennej, \u017ceby sk\u00f3rka \u0142atwo da\u0142a si\u0119 usun\u0105\u0107, mi\u0105\u017csz pokroi\u0107 w kostk\u0119. Cebul\u0119 i pieczarki pokroi\u0107 i razem z papryk\u0105 kr\u00f3tko przesma\u017cy\u0107 na patelni. Doda\u0107 do ostudzonej kaszy i odci\u015bni\u0119tej bu\u0142ki, wbi\u0107 jajko, wla\u0107 \u015bmietan\u0119, przyprawi\u0107 sol\u0105 i pieprzem, wymiesza\u0107. Tak przygotowanym farszem nadzia\u0107 karpia i zaszy\u0107. U\u0142o\u017cy\u0107 go w wysmarowanej t\u0142uszczem brytfannie lub na blasze i piec w piekarniku 25 &#8211; 30 minut. Podawa\u0107 z sosem pomidorowym i sur\u00f3wkami.<\/p>\n\n\n\n<p>Renata Czopek<br>Hel<\/p>\n\n\n\n<p>Kaszubskie zwyczaje wigilijne<\/p>\n\n\n\n<p>W wigili\u0119 Bo\u017cego Narodzenia na Kaszubach przygotowania trwaj\u0105 ju\u017c od \u015bwitu. Ubiera si\u0119 choink\u0119 (po tutejszemu dan\u0119), przyrz\u0105dza posi\u0142ki. Przed kolacj\u0105 gospodarz dzieli si\u0119 ze zwierz\u0119tami op\u0142atkiem i \u015bwi\u0119ci zagrod\u0119. Na wigilijny st\u00f3\u0142 stawia si\u0119 dodatkowe nakrycie dla niespodziewanego go\u015bcia. Pod bia\u0142y obrus gospodyni wk\u0142ada nieco siana, co ma przypomina\u0107, \u017ce Jezus narodzi\u0142 si\u0119 w ub\u00f3stwie. Nie jest to co prawda zwyczaj kaszubski, ale dzi\u015b praktykuje si\u0119 go tu powszechnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Niegdy\u015b po wieczerzy \u015bpiewano kol\u0119dy (zawsze polskie, bo cho\u0107 na co dzie\u0144 rozmawiano po kaszubsku, a j\u0119zykiem urz\u0119dowym w czasie zabor\u00f3w by\u0142 niemiecki, to modlono si\u0119 i \u015bpiewano wy\u0142\u0105cznie po polsku). \u015apiewano i czekano na Gwiozdk\u0119. Gdzieniegdzie jest tak do dzi\u015b. Posta\u0107 ta przynosi rado\u015b\u0107, obdarowuje prezentami, a jednocze\u015bnie ma w sobie co\u015b niezwyk\u0142ego, magicznego, podobnie jak \u015bwi\u0119ty Miko\u0142aj. Gwiozdka, ubrany w ko\u017cuch odwr\u00f3cony na lew\u0105 stron\u0119, przepasany s\u0142om\u0105, w baraniej czapce, w masce, czasem z przyczepionymi do ko\u017cucha plecionkami ze s\u0142omy, chodzi z dzwonkiem od domu do domu i obdarowuje dzieci cukierkami, orzechami, rozdaje prezenty, karci i upomina.<\/p>\n\n\n\n<p>Potem gospodarz idzie do sadu i obory. Starym zwyczajem, uderzaj\u0105c w drzewka siekier\u0105, budzi je, \u017ceby dobrze obrodzi\u0142y. Kto ma pszczo\u0142y, powinien zastuka\u0107 do uli, m\u00f3wi\u0105c: Obudzta s\u0119, bo dzi\u015b s\u0119 narodzy\u0142 P\u00f3n Jezus, \u017cebe wa wiele miodu przenios\u0142a na dregi rok. Zwierz\u0119ta w oborze kropi si\u0119 \u015bwi\u0119con\u0105 wod\u0105. Dopiero wtedy pobo\u017cny Kaszeba mo\u017ce uda\u0107 si\u0119 na Pasterk\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O odr\u0119bno\u015bci kaszubskiej Wigilii decyduj\u0105 zwyczaje, przede wszystkim jednak przygotowywane na uroczyst\u0105 wieczerz\u0119 potrawy. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3360,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3358"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3358"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3358\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10684,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3358\/revisions\/10684"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}