{"id":326,"date":"1998-04-12T15:30:00","date_gmt":"1998-04-12T13:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=326"},"modified":"2021-11-16T18:01:49","modified_gmt":"2021-11-16T17:01:49","slug":"wedka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/1998\/04\/12\/wedka\/","title":{"rendered":"W\u0118DKA"},"content":{"rendered":"\n

Do ostatniego splotu czy te\u017c \u017cy\u0142ki przywi\u0105zuje si\u0119 haczyk. Dawniej u\u017cywano haczyk\u00f3w w\u0142asnej roboty, wykonanych z grubego, \u017celaznego drutu, kab\u0142\u0105kowato zakrzywionego\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sznury do w\u0119dek sporz\u0105dza si\u0119 z w\u0142osieni ko\u0144skich, najcz\u0119\u015bciej bia\u0142ych, gdy\u017c nie wida\u0107 ich w wodzie, tak jak sznur\u00f3w z w\u0142osieni o kolorze ciemnym. Dlatego rybacy plot\u0105 sznur albo w ca\u0142o\u015bci z w\u0142osienia bia\u0142ego, albo przynajmniej bia\u0142y jest ostatni splot, tj. splot, do kt\u00f3rego umocowany jest haczyk.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W\u0119dk\u0119 mo\u017cna ple\u015b\u0107 albo w r\u0119kach, albo \u201cna no\u017cu\u201d lub \u201ckartofli\u201d. Przy pleceniu w r\u0119kach bierze si\u0119 pasmo w\u0142osienia, na jednym jego ko\u0144cu zawi\u0105zuje \u201cszype\u0142ek\u201d (w\u0119ze\u0142ek), a nast\u0119pnie rozdziela je palcem na p\u00f3\u0142, a drug\u0105 r\u0119k\u0105 skr\u0119ca si\u0119 od strony w\u0119ze\u0142ka. Po skr\u0119ceniu ca\u0142ego pasemka wi\u0105\u017ce si\u0119 \u201cszype\u0142ek\u201d na drugim jego ko\u0144cu, przez co zapobiega si\u0119 rozkr\u0119caniu poszczeg\u00f3lnych w\u0142os\u00f3w. Przy pleceniu w\u0119dki drugim sposobem, tj. \u201cna no\u017cu\u201d lub \u201ckartofli\u201d, przymyka si\u0119 lekko ostrzem scyzoryka, lub utwierdza \u201cknybelkiem\u201d (ko\u0142eczkiem) na ziemniaku pasmo w\u0142osia tu\u017c przy w\u0119ze\u0142ku, rozdziela si\u0119 je na dwie r\u00f3wne cz\u0119\u015bci i kr\u0119ci w dwu przeciwnych kierunkach. Po odpowiednim skr\u0119ceniu obu pasemek, zbli\u017ca si\u0119 je wolno ku sobie, a wisz\u0105cy u do\u0142u scyzoryk lub ziemniak sam skr\u0119ca je w jedno pasmo. I tu jak poprzednio zabezpiecza si\u0119 pasmo przed rozkr\u0119ceniem poprzez zawi\u0105zanie w\u0119ze\u0142ka. Ko\u0144ce tak poskr\u0119canych pasemek \u0142\u0105czy si\u0119 razem na podw\u00f3jny \u201cszype\u0142ek\u201d (dwa razy przewleka si\u0119 koniec w\u0142osienia przez \u201ckluczk\u0119\u201d) i w ten spos\u00f3b otrzymuje si\u0119 d\u0142ugi sznur. Ostatni splot sznura w\u0119dki powinien by\u0107 nieco s\u0142abszy, bo w razie zaczepienia w\u0119dki o jakie\u015b ga\u0142\u0119zie, korzenie czy kamienie urywa si\u0119 tylko sam koniec w\u0119dki. Dzi\u015b bardzo cz\u0119sto ko\u0144cowy splot zast\u0119puj\u0105 rybacy kupn\u0105 \u017cy\u0142k\u0105, jako najmniej w wodzie widoczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Do ostatniego splotu czy te\u017c \u017cy\u0142ki przywi\u0105zuje si\u0119 haczyk. Dawniej u\u017cywano haczyk\u00f3w w\u0142asnej roboty, wykonanych z grubego, \u017celaznego drutu, kab\u0142\u0105kowato zakrzywionego, na ko\u0144cu zaostrzonego i zaopatrzonego w zadzior. Haczyki te by\u0142y bez por\u00f3wnania wi\u0119ksze od obecnie u\u017cywanych kupnych, a s\u0142u\u017cy\u0142y do po\u0142owu wi\u0119kszych ryb. Ma\u0142e haczyki by\u0142y niepotrzebne, gdy\u017c wody by\u0142y silniej zarybione i na drobiazg nikt si\u0119 nie \u0142akomi\u0142.
Obecnie powszechnie u\u017cywane s\u0105 haczyki kupne, rozmaitej wielko\u015bci, zale\u017cnie od \u0142owionych ryb. Przewa\u017cnie jednak ma zastosowanie haczyk ma\u0142y, bo mo\u017cna na niego z\u0142apa\u0107 zar\u00f3wno du\u017c\u0105, jak i ma\u0142\u0105 ryb\u0119, kt\u00f3r\u0105 obecnie rybak amator nie gardzi.
Powy\u017cej haczyka znajduje si\u0119 na w\u0119dce ci\u0119\u017carek o\u0142owiany w kszta\u0142cie blaszki, spiralnie otaczaj\u0105cej sznur w\u0119dki. Ci\u0119\u017carek ten s\u0142u\u017cy do \u0142atwiejszego zanurzania w\u0119dki w wod\u0119. W\u0119dki o haczykach sporz\u0105dzanych w\u0142asnor\u0119cznie przez rybak\u00f3w, ci\u0119\u017cark\u00f3w o\u0142owianych nie posiada\u0142y, poniewa\u017c do zanurzenia sznura wystarcza\u0142 sam ci\u0119\u017car haczyka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


Ponad ci\u0119\u017carkiem umocowane jest \u201cp\u0142ytko\u201d z kory sosnowej lub wierzbowej, reguluj\u0105ce g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 zanurzenia haczyka i alarmuj\u0105ce rybaka w razie z\u0142apania si\u0119 ryby. Jest ono nawleczone na sznur w\u0119dki otworem znajduj\u0105cym si\u0119 w jego \u015brodku i przymocowane tulejk\u0105 z g\u0119siego pi\u00f3ra. Urz\u0105dzenie to pozwala na dowolne zmniejszanie lub zwi\u0119kszanie odleg\u0142o\u015bci od \u201cp\u0142ytka\u201d do haczyka, zale\u017cnie od g\u0142\u0119boko\u015bci wody, konieczno\u015bci zag\u0142\u0119bienia haczyka czy rodzaju \u0142apanych ryb.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W ten spos\u00f3b skonstruowane w\u0119dki s\u0142u\u017c\u0105 do \u0142owienia na jeziorach lub rzekach o niezbyt bystrym pr\u0105dzie. \u0141owi\u0105 nimi albo z \u0142\u00f3dki (na jeziorach), albo z brzegu (na rzekach), a jako przyn\u0119ty u\u017cywaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej d\u017cd\u017cownic, zwanych przez rybak\u00f3w \u201cpyracami\u201d. D\u017cd\u017cownice powinny by\u0107 wykopane z ziemi gliniastej, bo maj\u0105 wtedy kolor r\u00f3\u017cowy i ryby ch\u0119tnie na nie id\u0105, a nie z ziemi \u201ckalatej\u201d (zanieczyszczonej odpadkami), bo wtedy ich kolor jest ciemny. Nie nale\u017cy d\u017cd\u017cownicy nadziewa\u0107 na haczyk od g\u0142owy, poniewa\u017c szybko zdechnie i ryba nie zechce wtedy bra\u0107. Brzany ch\u0119tnie id\u0105 na majowe chrab\u0105szcze, r\u00f3\u017cnego rodzaju muchy i \u201cskoczki\u201d, tj. koniki polne. P\u0142ocie za\u015b i klenie \u0142api\u0105 rybacy na przyn\u0119t\u0119 z gotowanych ziemniak\u00f3w lub na wi\u015bnie. Przytoczony tu opis sporz\u0105dzania i sposobu \u0142owienia dotyczy\u0142 w\u0119dki gruntowej, obecnie za\u015b przejd\u0119 do opisu w\u0119dki wierzchniej.
Sznur w\u0119dki wierzchniej sporz\u0105dza si\u0119 podobnie jak przy grunt\u00f3wce z ko\u0144skiego w\u0142osia z t\u0105 tylko r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce splot ostatni zwykle jest mocniejszy, poniewa\u017c na t\u0105 w\u0119dk\u0119 \u0142owi si\u0119 ryby drapie\u017cne, mog\u0105ce zbyt s\u0142ab\u0105 w\u0119dk\u0119 przegry\u017a\u0107 albo urwa\u0107. Na ko\u0144cu ostatniego splotu umocowuje si\u0119 ma\u0142y haczyk z przymocowan\u0105 sztuczn\u0105 muszk\u0105 z odpowiednio przyci\u0119tych pi\u00f3r koguta, w\u0142osienia ko\u0144skiego albo nici. Muszka ta ma imitowa\u0107 \u017cyw\u0105 przyn\u0119t\u0119, tote\u017c rybak \u0142owi\u0105cy \u201cna wierzch\u201d, musi dostosowa\u0107 jej kszta\u0142t i barw\u0119 do owad\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w poszczeg\u00f3lnych porach roku. Poni\u017cej wymieniono przepis na sporz\u0105dzanie muszek, podany przez robotnika le\u015bnego, a przy tym rybaka k\u0142usownika z Rudzkiego Mostu, Rostankowskiego.
W\u0119dki wierzchniej u\u017cywa si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na rzekach, w miejscach, gdzie s\u0105 brzany i pstr\u0105gi (odcinek Brdy w d\u00f3\u0142 od K\u0142oni Ma\u0142ej i \u015brodkowy bieg Wdy). Po zarzuceniu w\u0119dki na wod\u0119 rybak podci\u0105ga j\u0105 przeciw pr\u0105dowi tak, \u017ce umocowana muszka sprawia wra\u017cenie \u017cywej. \u201cRybowanie\u201d na sztuczn\u0105 muszk\u0119 wymaga du\u017co wi\u0119kszej wprawy ni\u017c \u0142owienie na grunt, gdy\u017c w\u0119dka wierzchnia nie posiada \u201cp\u0142ytka\u201d, a moment uchwycenia przyn\u0119ty przez ryb\u0119 trzeba wyczuwa\u0107 po drganiu w\u0119dziska i wtedy odpowiednio podci\u0105gn\u0105\u0107, bo inaczej ryba ucieknie.<\/p>\n\n\n\n

W\u0119dka na sztuczn\u0105 rybk\u0119<\/strong>
Opr\u00f3cz w\u0119dki wierzchniej i \u201cgrunt\u00f3wki\u201d u\u017cywaj\u0105 jeszcze rybacy tucholscy w\u0119dki na sztuczn\u0105 rybk\u0119. Ma ona na\u015bladowa\u0107 \u017cyw\u0105 przyn\u0119t\u0119, wi\u0119c trzeba j\u0105 sporz\u0105dzi\u0107 dok\u0142adnie. Rybacy robi\u0105 j\u0105 albo z wosku przez lepienie w palcach, albo z o\u0142owiu lub cyny przez wlanie do odpowiednio wyd\u0142ubanej w dwu kawa\u0142kach drewna, foremki. W okolicy pyszczka sztucznej rybki wtopiony jest haczyk, a z przeciwnej strony znajduje si\u0119 dziurka do przewlekania sznurka. Sznurek w\u0119dki sporz\u0105dzony z nici konopnych, umocowany jest do kr\u00f3tkiego \u201cknybelka\u201d (kijka), spe\u0142niaj\u0105cego rol\u0119 w\u0119dziska. Tak\u0105 w\u0119dk\u0105 \u0142owi\u0105 zim\u0105 \u201cokunki\u201d i \u201cszczypaki\u201d,<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

przez przer\u0119ble wybite na zamarzni\u0119tych jeziorach. Aby ryba dobrze bra\u0142a, sztuczna rybka musi posiada\u0107 po\u0142ysk, tote\u017c po ka\u017cdorazowym poczernieniu, nale\u017cy zeskroba\u0107 wierzchni\u0105, ciemn\u0105 warstw\u0119 a\u017c do po\u0142ysku, a nast\u0119pnie jeszcze wyg\u0142adzi\u0107 rybk\u0119 ig\u0142\u0105.
Pewn\u0105 odmian\u0119 sztucznej rybki stanowi \u201cb\u0142yskawka\u201d do \u0142owienia ryb w rzekach. Sporz\u0105dzaj\u0105 j\u0105 rybacy z cienkiej blachy \u017celaznej, kt\u00f3r\u0105 poleruj\u0105 do po\u0142ysku i odpowiednio wyginaj\u0105, tworz\u0105c wich-rowat\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119.
U do\u0142u \u201cbyskawki\u201d umocowany jest podw\u00f3jny albo te\u017c potr\u00f3jny haczyk, a na \u017cy\u0142ce znajduje si\u0119 \u201cwerbelek\u201d*, pozwalaj\u0105cy na swobodne wirowanie \u201cb\u0142yskawki\u201d pod wp\u0142ywem nacisku przep\u0142ywaj\u0105cej wody. Pr\u00f3cz \u201cb\u0142yskawek\u201d sporz\u0105dzonych w\u0142asnor\u0119cznie rybacy u\u017cywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kupnych. Na \u201cb\u0142yskawki\u201d dostaj\u0105 pstr\u0105gi, okonie i szczupaki.

Marzec<\/strong>
1. muszka o czarnych skrzyde\u0142kach, czerwonym garde\u0142ku, ty\u0142 cia\u0142a czerwony,
2. muszka siwa (z koguta jarz\u0119biastego), odw\u0142ok czerwony
Kwiecie\u0144<\/strong>
1. muszka o siwych skrzyde\u0142kach, cia\u0142o \u201cwidno – zielone\u201d, pod gard\u0142em \u201c\u017adziebko czerwonego\u201d
2. ca\u0142a muszka \u201cwidno – \u017c\u00f3\u0142ta\u201d
3. muszka o skrzyde\u0142kach ciemnoszarych, cia\u0142o czerwone
Maj<\/strong>
1. ca\u0142a muszka \u017c\u00f3\u0142ta
2. muszka o blado – siwych skrzyde\u0142kach, cia\u0142ko \u017c\u00f3\u0142te
* Podane przez autora przyk\u0142ady przyn\u0119ty na brzan\u0119 mog\u0105 wskazywa\u0107, \u017ce chodzi raczej o lipienia, nazywanego gwarowo \u201ewrzan\u0105\u201d lub \u201ewrzon\u0105\u201d.<\/em>
Czerwiec<\/strong>
1. muszka kszta\u0142tu chrab\u0105szcza, skrzyd\u0142a ciemno – bure, g\u0142owa zielona, cia\u0142ko z czarnej we\u0142ny
2. muszka o siwych skrzyde\u0142kach z cia\u0142kiem czerwonym
Lipiec<\/strong>
1. muszka kszta\u0142tu skoczka (konika polnego), cia\u0142ko \u201cwidno – zielone\u201d ko\u0142o g\u0142owy pasek czerwony, skrzyde\u0142ka blado – siwe
2. muszka kszta\u0142tu skoczka, szare skrzyde\u0142ka, g\u0142owa czerwona
Sierpie\u0144<\/strong>
1. muszka ciemno – siwa, g\u0142owa czerwona
2. muszka ciemno – szara, g\u0142\u00f3wka bia\u0142a
3. muszka ca\u0142a czarna
Wrzesie\u0144<\/strong>
1. muszka ca\u0142a czerwona,
2. muszka ciemno – \u017c\u00f3\u0142ta.
Pa\u017adziernik<\/strong>
1. muszka o siwych skrzyde\u0142kach, cia\u0142ko czerwone
Listopad<\/strong>
1. du\u017ca muszka z czerwonymi skrzyde\u0142kami i \u017c\u00f3\u0142tym cia\u0142kiem<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do ostatniego splotu czy te\u017c \u017cy\u0142ki przywi\u0105zuje si\u0119 haczyk. Dawniej u\u017cywano haczyk\u00f3w w\u0142asnej roboty, wykonanych z grubego, \u017celaznego drutu, kab\u0142\u0105kowato zakrzywionego\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":330,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/326"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=326"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":334,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/326\/revisions\/334"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}