{"id":3256,"date":"2001-11-09T13:24:00","date_gmt":"2001-11-09T12:24:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=3256"},"modified":"2021-09-14T13:26:11","modified_gmt":"2021-09-14T11:26:11","slug":"podobne-choc-niepowtarzalne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2001\/11\/09\/podobne-choc-niepowtarzalne\/","title":{"rendered":"PODOBNE CHO\u0106 NIEPOWTARZALNE"},"content":{"rendered":"\n

W zbiornikach zaporowych ryby rozmieszczone s\u0105 bardzo nier\u00f3wnomiernie. W jednych miejscach jest ich bardzo du\u017co, w innych nie ma ich wcale, a jeszcze gdzie indziej goszcz\u0105 tylko od czasu do czasu. Nie nale\u017cy jednak s\u0105dzi\u0107, \u017ce rz\u0105dzi tym przypadek. Przeciwnie, obowi\u0105zuj\u0105 tu \u015bcis\u0142e regu\u0142y, kt\u00f3re warto pozna\u0107, je\u017celi si\u0119 chce \u0142owi\u0107 ryby tam, gdzie one naprawd\u0119 s\u0105, a nie zdawa\u0107 si\u0119 na \u015blepy traf. Je\u017celi kto\u015b ma co do tego w\u0105tpliwo\u015bci, to chyba przekona go nast\u0119puj\u0105cy argument: w zbiorniku zaporowym 80 – 90% wszystkich ryb przebywa w miejscach, kt\u00f3re na powierzchni wody zajmuj\u0105 zaledwie kilkana\u015bcie procent.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zbiorniki zaporowe s\u0105 niepowtarzalne, bo o ich kszta\u0142cie decyduje miejsce, w kt\u00f3rym zosta\u0142y wybudowane. Ich charakter i tym samym warunki, jakie stwarzaj\u0105 rybom, mo\u017cna z grubsza okre\u015bli\u0107 patrz\u0105c na map\u0119 zbiornika i jego okolicy. W rejonach podg\u00f3rskich wysoka betonowa tama przegradza dolin\u0119 rzeki. Zbiornik jest wi\u0119c d\u0142ugi i przypomina g\u0142\u0119bokie koryto o przekroju w kszta\u0142cie litery V lub U. Natomiast na terenach nizinnych zbiorniki s\u0105 p\u0142ytkie, rozlewaj\u0105 si\u0119 szeroko i przewa\u017cnie zajmuj\u0105 bardzo du\u017c\u0105 powierzchni\u0119. Jeszcze inny typ zbiornika powstaje po przegrodzeniu du\u017cej rzeki stopniem wodnym, kt\u00f3ry podpi\u0119trza wod\u0119 na niewielk\u0105 wysoko\u015b\u0107. W takich zbiornikach warunki \u017cycia ryb rzecznych zostaj\u0105 zmienione tylko nieznacznie, cho\u0107 tama uniemo\u017cliwia im w\u0119dr\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n

Wybieraj\u0105c si\u0119 nad zbiornik zaporowy warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na inne jego cechy. Przede wszystkim na wyst\u0119puj\u0105ce w nim wahania poziomu wody, bo od nich zale\u017cy, gdzie b\u0119dziemy szuka\u0107 ryb. Wa\u017cna jest przejrzysto\u015b\u0107 wody, jej temperatura i wyst\u0119puj\u0105ce w okolicach wiatry. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, mocno wieje prawie na ka\u017cdym zbiorniku zaporowym. Silny wiatr w\u0119dkarzom przeszkadza, a dla tych, kt\u00f3rzy \u0142owi\u0105 z \u0142odzi, mo\u017ce by\u0107 niebezpieczny. Dla zbiornika jednak wiatry s\u0105 korzystne, bo mieszaj\u0105 w nim wod\u0119. Z tego powodu, a tak\u017ce dlatego, \u017ce woda ci\u0105gle dop\u0142ywa z rzeki, jej temperatura na r\u00f3\u017cnych g\u0142\u0119boko\u015bciach nie r\u00f3\u017cni si\u0119 tak bardzo jak w jeziorach. Przy silnym wietrze ryby schodz\u0105 g\u0142\u0119biej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dobrze jest wiedzie\u0107, kiedy zbiornik zosta\u0142 wybudowany, bo czas zmienia jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Materia\u0142 nanoszony przez rzek\u0119 osadza si\u0119 na dnie, wi\u0119c zbiornik si\u0119 wyp\u0142yca. Staje si\u0119 te\u017c coraz bardziej \u017cyzny, zmienia si\u0119 jego flora i fauna. Z pocz\u0105tku nast\u0119puje bardzo gwa\u0142towny rozw\u00f3j drobnych zwierz\u0105t, przede wszystkim planktonu i larw ochotek, bo rozk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 szcz\u0105tki zalanych ro\u015blin zapewniaj\u0105 im wiele pokarmu. Po kilku latach tych zwierz\u0105t jest ju\u017c mniej. Stosownie do tego zmienia si\u0119 te\u017c \u015bwiat ryb. Najpierw obfito\u015b\u0107 drobnych zwierz\u0105t powoduje, \u017ce ryb szybko przybywa. Z drapie\u017cnik\u00f3w pocz\u0105tkowo przewa\u017caj\u0105 okonie. Razem z nimi lub zamiast nich mog\u0105 si\u0119 masowo pojawia\u0107 szczupaki, kt\u00f3rym \u015bwie\u017co zalane ro\u015bliny stwarzaj\u0105 znakomite warunki do tar\u0142a. Szybko jednak, przewa\u017cnie ju\u017c po kilku latach, okonie i szczupaki staj\u0105 si\u0119 mniej liczne. Ich miejsce zajmuje sandacz, najwa\u017cniejszy drapie\u017cnik zbiornik\u00f3w zaporowych. Wtedy te\u017c mniej wi\u0119cej nadchodzi czas ryb niedrapie\u017cnych: leszczy, p\u0142oci i kr\u0105pi. Mi\u0119dzy tymi gatunkami na og\u00f3\u0142 utrzymuje si\u0119 dynamiczna r\u00f3wnowaga.<\/p>\n\n\n\n

Zbiorniki zaporowe bardzo si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105, ale \u0142\u0105czy je te\u017c wiele cech wsp\u00f3lnych. Ka\u017cdy z nich mo\u017cna, id\u0105c od uj\u015bcia do tamy, podzieli\u0107 na trzy cz\u0119\u015bci (rys. powy\u017cej). Pierwsza, g\u00f3rna, w pobli\u017cu uj\u015bcia rzeki, jest zwykle p\u0142ytka, ale pr\u0105d wody ma najsilniejszy. Dno, najcz\u0119\u015bciej \u017cwirowe lub piaszczyste, pe\u0142ne jest naniesionych przez nurt ga\u0142\u0119zi, \u015bmieci, kamieni. Czasem rozwija si\u0119 nawet przybrze\u017cna ro\u015blinno\u015b\u0107, bo przy uj\u015bciu wahania wody s\u0105 najmniejsze. Ryby s\u0105 tu ci\u0105gle, przywabia je dop\u0142yw \u015bwie\u017cej wody. W pewnych okresach jest ich jednak wi\u0119cej ni\u017c zwykle. Ju\u017c pod koniec zimy zaczynaj\u0105 przyp\u0142ywa\u0107 szczupaki, p\u0142ocie, okonie, leszcze. Szukaj\u0105 miejsc na tar\u0142o. Najwi\u0119ksze nasilenie tych tar\u0142owych w\u0119dr\u00f3wek przypada na wczesn\u0105 wiosn\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Druga, \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 zbiornika, jest zwykle najwi\u0119ksza, ale te\u017c najbardziej zmienna w swym kszta\u0142cie. Pr\u0105d wody bywa tu niewyczuwalny. Silnie rozwijaj\u0105 si\u0119 larwy ochotkowatych (ok. 80% wszystkich zwierz\u0105t \u017cyj\u0105cych na dnie), sporo jest te\u017c ma\u0142\u017cy i \u015blimak\u00f3w. Trzecia cz\u0119\u015b\u0107 zbiornika, przy tamie, jest najg\u0142\u0119bsza, ma najbardziej strome dno, przewa\u017cnie bez zawad, bo le\u017cy na nim gruba warstwa mu\u0142\u00f3w przyrastaj\u0105ca co roku nawet o kilka centymetr\u00f3w. Tutaj najobficiej rozwija si\u0119 plankton. Po obumarciu opada on na dno. Dlatego w najg\u0142\u0119bszych miejscach cz\u0119sto dochodzi do zaniku tlenu. Zu\u017cywaj\u0105 go bakterie, kt\u00f3re te planktonowe szcz\u0105tki rozk\u0142adaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W zbiorniku zaporowym ryby skupiaj\u0105 si\u0119 tam, gdzie dno jest urozmaicone. Post\u0119puj\u0105 tak nie tylko gatunki mniej lub bardziej z dnem zwi\u0105zane (np. sandacze i okonie), ale tak\u017ce te, kt\u00f3rych kr\u00f3lestwem jest strefa otwartej wody. Nawet one wol\u0105 pod\u0142o\u017ce o skomplikowanych kszta\u0142tach. Co je tam tak poci\u0105ga? Przede wszystkim kryj\u00f3wki i spi\u017carnia. Na dnie zbiornika zaporowego kryj\u00f3wek jest szczeg\u00f3lnie du\u017co. Pod wod\u0105 znalaz\u0142y si\u0119 przecie\u017c rowy i do\u0142y, nasypy i drogi, karcze, krzaki i kamienie, a niekiedy nawet resztki budynk\u00f3w. Pokarmu te\u017c jest du\u017co. Podwodne pr\u0105dy nios\u0105, a potem osadzaj\u0105 na dnie cz\u0105stki organiczne i mineralne. Tworzy si\u0119 z nich gruba warstwa mu\u0142u, doskona\u0142e siedlisko dla drobnych zwierz\u0105t. Nad dnem urozmaiconym jest te\u017c du\u017co planktonu. To wszystko przyci\u0105ga ryby r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w i r\u00f3\u017cnego wieku. S\u0105 tam wi\u0119c zjadacze zwierz\u0105t dennych, np. p\u0142ocie, leszcze, jazgarze, s\u0105 te\u017c amatorzy planktonu: ukleje, drobne leszcze, p\u0142ocie, okonie, a w niekt\u00f3rych naszych zbiornikach tak\u017ce rozpi\u00f3ry i sapy. Za rybami spokojnego \u017ceru ci\u0105gn\u0105 za\u015b drapie\u017ccy.<\/p>\n\n\n\n

Na mapach zbiornik\u00f3w zaporowych cz\u0119sto zaznacza si\u0119 dawne koryta rzek. Dla w\u0119dkarza jest to cenna informacja, bo w ich s\u0105siedztwie ryb jest bardzo du\u017co. Dawne koryta maj\u0105 r\u00f3\u017cne nachylenie stok\u00f3w, ale zawsze s\u0105 g\u0142\u0119bsze ni\u017c pobliskie dno zbiornika. Wyst\u0119puj\u0105 tam te\u017c wyra\u017ane podwodne pr\u0105dy. Najsilniejsze w zbiornikach podg\u00f3rskich, bo tu dawne koryto ma najwi\u0119kszy spadek. W pobli\u017cu stok\u00f3w dawnych koryt wyst\u0119puj\u0105 leszcze, p\u0142ocie, kr\u0105pie, sandacze, okonie, rzadziej szczupaki i mi\u0119tusy. W otwartej wodzie nad dawnym korytem licznie gromadz\u0105 si\u0119 ukleje, m\u0142ode pokolenia sandaczy, okoni i leszczy. Dla wszystkich ryb dawna rzeka jest obiektem orientacyjnym podczas odbywanych przez nie w\u0119dr\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n

Jak wykaza\u0142y badania ichtiolog\u00f3w rosyjskich, szczeg\u00f3lnie atrakcyjne s\u0105 dla ryb te miejsca w zbiorniku, gdzie na niedu\u017cych fragmentach dna znacznie zmienia si\u0119 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107. Tak jest m.in. na dawnych meandrach zalanej rzeki. Ryby lubi\u0105 si\u0119 gromadzi\u0107 zw\u0142aszcza po wewn\u0119trznej stronie zakola, na tzw. j\u0119zyku. Mniej podobaj\u0105 im si\u0119 zalane wyrobiska i starorzecza, mo\u017ce dlatego, \u017ce pr\u0105dy wodne s\u0105 tam du\u017co s\u0142absze ni\u017c w dawnym korycie. Mimo to bywaj\u0105 tu leszcze, p\u0142ocie, sandacze i okonie.<\/p>\n\n\n\n

Mniej wi\u0119cej po\u0142owa zbiornika, gdy si\u0119 liczy jego powierzchni\u0119, ma dno p\u0142askie i zazwyczaj monotonne. Wprawdzie spotyka si\u0119 tu stada okoni, p\u0142oci, leszczy, kr\u0105pi, jazgarzy, ale w og\u00f3le ryby s\u0105 mocno rozproszone. Przybywa ich w miar\u0119, jak zbli\u017camy si\u0119 do strefy przybrze\u017cnej, do zalanego koryta rzecznego, dawnego wyrobiska lub jakiegokolwiek wi\u0119kszego zag\u0142\u0119bienia dna.<\/p>\n\n\n\n

Na przybrze\u017cn\u0105 stref\u0119 zbiornik\u00f3w zaporowych \u017ale wp\u0142ywaj\u0105 cz\u0119ste zmiany poziomu wody. Ro\u015bliny wodne nie mog\u0105 si\u0119 przez to zadomowi\u0107. Mimo to ryb jest tu du\u017co, bo niekt\u00f3rym gatunkom – dotyczy to g\u0142\u00f3wnie p\u0142oci, leszczy, kr\u0105pi, tak\u017ce jazgarzy i okoni – takie niezaro\u015bni\u0119te dno bardzo odpowiada. Dodatkow\u0105 atrakcj\u0105 s\u0105 dla nich pozosta\u0142o\u015bci z dawnych czas\u00f3w, gdy zbiornika jeszcze nie by\u0142o: drzewa, karcze, krzaki, resztki budowli itp. Ryby ch\u0119tnie przebywaj\u0105 te\u017c w zatokach zbiornika, zw\u0142aszcza je\u017celi uchodzi do nich niewielka rzeka lub strumie\u0144. W zatokach s\u0142abiej hula wiatr, woda si\u0119 szybciej nagrzewa, a dop\u0142yw niesie du\u017co tlenu.<\/p>\n\n\n\n

Przegrodzenie rzeki tam\u0105
i utworzenie zbiornika zaporowego ma dla ryb podw\u00f3jny skutek. Jednym niszczy siedliska, innym natomiast stwarza tak dogodne warunki do \u017cycia, \u017ce nadmiernie si\u0119 rozmna\u017caj\u0105. Na pocz\u0105tku 20. wieku liczba budowanych zbiornik\u00f3w zaporowych gwa\u0142townie wzros\u0142a na ca\u0142ym \u015bwiecie. Wyra\u017cano wtedy obawy, \u017ce ryb w nich du\u017co nie wy\u017cyje, bo b\u0119d\u0105 mia\u0142y za ma\u0142o pokarmu. Obawy te si\u0119 nie sprawdzi\u0142y, powsta\u0142 natomiast ca\u0142kiem inny problem.<\/p>\n\n\n\n

Zbiorniki zaporowe cechuje nadmierna \u017cyzno\u015b\u0107. Jej przejawem s\u0105 cz\u0119ste zakwity glon\u00f3w. Uczeni od wielu ju\u017c lat usilnie pracuj\u0105 jak ten problem rozwi\u0105za\u0107. Du\u017ce nadzieje wi\u0105zano z tak zwan\u0105 biomanipulacj\u0105, czyli wspieraniem tych grup zwierz\u0105t w zbiorniku, kt\u00f3re potrafi\u0105 kontrolowa\u0107 rozw\u00f3j glon\u00f3w. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 pomocne, ale nie zast\u0105pi ograniczania dop\u0142ywu substancji pokarmowych do zbiornika.<\/p>\n\n\n\n

Waldemar Borys<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W zbiornikach zaporowych ryby rozmieszczone s\u0105 bardzo nier\u00f3wnomiernie.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3259,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3256"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3256"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3260,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3256\/revisions\/3260"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3259"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}