{"id":321,"date":"1997-04-12T15:22:00","date_gmt":"1997-04-12T13:22:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=321"},"modified":"2021-11-16T18:00:53","modified_gmt":"2021-11-16T17:00:53","slug":"bardzo-dawno-temu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/1997\/04\/12\/bardzo-dawno-temu\/","title":{"rendered":"BARDZO DAWNO TEMU"},"content":{"rendered":"\n

\u201cKr\u00f3l Rusin\u00f3w z prostot\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 temu ludowi w\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas \u0142owi\u0142 z cz\u00f3\u0142na ryby na w\u0119dk\u0119, gdy mu niespodziewanie doniesiono o nadej\u015bciu kr\u00f3la Boles\u0142awa. Zrazu nie m\u00f3g\u0142 w to uwierzy\u0107, lecz nareszcie, gdy mu to jedni za drugimi donosili, przekona\u0142 si\u0119 i wpad\u0142 w przera\u017cenie. Wtedy dopiero w\u0142o\u017cy\u0142 do ust palec du\u017cy i wskazuj\u0105cy i obyczajem rybak\u00f3w pomazuj\u0105c \u015blin\u0105 w\u0119dk\u0119\u2026\u201d (Gall Anonim, rozdzia\u0142 VII).

Ca\u0142kiem du\u017co wiemy na temat w\u0119dkarstwa XIX-wiecznego, ale dla wi\u0119kszo\u015bci z nas tajemnic\u0105 pozostaj\u0105 wcze\u015bniejsze dzieje. Spr\u00f3bujmy wi\u0119c prze\u015bledzi\u0107 histori\u0119 w\u0119dkarstwa.
Ludzie \u017cyj\u0105cy w epoce kamienia pos\u0142ugiwali si\u0119 haczykami wykonywanymi z poro\u017ca i ko\u015bci zwierz\u0105t. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/a>Trudno powiedzie\u0107, czy znano ju\u017c wtedy w\u0119dzisko. Pewno\u015b\u0107 tak\u0105 mamy dopiero w odniesieniu do epoki br\u0105zu, kt\u00f3ra trwa\u0142a od oko\u0142o 2000 lat p.n.e do 1000 lat p.n.e. W pobli\u017cu miejscowo\u015bci Kville, w po\u0142udniowej Szwecji, odkryto rysunek, pochodz\u0105cy z p\u00f3\u017anej epoki br\u0105zu, wyobra\u017caj\u0105cy zakotwiczon\u0105 \u0142\u00f3d\u017a z dwoma w\u0119dkuj\u0105cymi. Z troch\u0119 p\u00f3\u017aniejszego okresu, na schy\u0142ku I tysi\u0105clecia p.n.e., wi\u0119c z epoki \u017celaza, ze wschodnioeuropejskich step\u00f3w pochodzi prawdopodobnie najstarszy rysunek przedstawiaj\u0105cy po\u0142\u00f3w ryb na \u017cywca. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce mniej wi\u0119cej w tamtym okresie powsta\u0142y pierwsze b\u0142ystki.
Kolejne wieki nie przynios\u0142y wielu innowacji w po\u0142owach ryb, o czym wydaj\u0105 si\u0119 \u015bwiadczy\u0107 ilo\u015bci zabytk\u00f3w pozyskiwanych przez archeolog\u00f3w. Jednak ju\u017c kilka wiek\u00f3w p\u00f3\u017aniej, wraz z nastaniem \u015bredniowiecza, rybo\u0142\u00f3wstwo, a wi\u0119c i w\u0119dkarstwo, zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozwija\u0107 na niespotykan\u0105 wcze\u015bniej skal\u0119. Decydowa\u0142 o tym przyrost ludzkiej populacji – wi\u0119c coraz intensywniejsza eksploatacja zasob\u00f3w naturalnych – ale  r\u00f3wnie\u017c wzgl\u0119dy religijne. W tych czasach ilo\u015b\u0107 dni postnych (spo\u017cywanie ryb by\u0142o w te dni dozwolone) dosz\u0142a do 240 w roku.
Nie wiemy, kiedy cz\u0142owiek zacz\u0105\u0142 w\u0119dkowa\u0107 dla przyjemno\u015bci, lecz w\u0142a\u015bnie z wiek\u00f3w \u015brednich pochodz\u0105 pierwsze wzmianki dotycz\u0105ce w\u0119dkarstwa s\u0142u\u017c\u0105cego nie tylko zdobywaniu po\u017cywienia, ale tak\u017ce rekreacji. Gdyby sugerowa\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie przekazami pisanymi, jak na przyk\u0142ad cytowany na wst\u0119pie fragment Kroniki Galla Anonima, nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107, \u017ce w\u0119dkowanie by\u0142o nie tylko znane, ale dosy\u0107 powszechne, a przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 iluminacjom i malowid\u0142om z tamtego okresu, odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce w w\u0119dkarskich scenach bior\u0105 udzia\u0142 osoby niew\u0105tpliwie dobrze urodzone.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Z tamtego okresu, opr\u00f3cz dobrze zachowanych haczyk\u00f3w, niewiele mo\u017cemy powiedzie\u0107 o pozosta\u0142ych elementach wyposa\u017cenia \u00f3wczesnego w\u0119dkarza. S\u0105dz\u0105c po rozmiarach \u015bredniowiecznych hak\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 s\u0142u\u017cy\u0142a zapewne do po\u0142owu na \u017cyw\u0105 lub martw\u0105 rybk\u0119. Szeroko\u015b\u0107 \u0142uku kolankowego w wi\u0119kszo\u015bci zachowanych egzemplarzy przekracza 2 cm, dochodzi nawet do 4,5 cm. O ogromnych  rozmiarach  \u015bredniowiecznych hak\u00f3w decydowa\u0142a \u00f3wczesna technologia i niezbyt du\u017ca wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w, z kt\u00f3rych je wykuwano. S\u0142u\u017cy\u0142  do tego  drut kilkukrotnie grubszy ni\u017c obecnie. Kotwiczek w\u00f3wczas nie stosowano, co wynika\u0142o z faktu, i\u017c du\u017co wytrzymalszy jest jeden masywniejszy hak ni\u017c kilka mniejszych, wykonanych z cienkiego drutu.
Z tamtych czas\u00f3w mamy wiele dokument\u00f3w pisanych m\u00f3wi\u0105cych o ograniczaniu po\u0142owu jesiotr\u00f3w i  \u0142ososi, kt\u00f3re rokrocznie w\u0119drowa\u0142y z Ba\u0142tyku w g\u00f3r\u0119 rzek. Dysponujemy tak\u017ce pozosta\u0142o\u015bciami \u00f3wczesnych ryb, bo ich  szcz\u0105tki znajdowano na stanowiskach archeologicznych. Ryby s\u0105 szczeg\u00f3lnie bogato  reprezentowane w warstwach \u015bredniowiecznych. Znalezione  \u0142uski i ko\u015bci zbadali ichtiolodzy. St\u0105d wiemy, jakie gatunki by\u0142y po\u0142awiane, znamy te\u017c ich przybli\u017cone rozmiary.
Pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi europejskimi stanowiskami istnieje zr\u00f3\u017cnicowanie regionalne. Je\u015bli chodzi o stanowiska polskie, wiemy, \u017ce sk\u0142ad \u00f3wczesnej ichtiofauny, w og\u00f3lnym uj\u0119ciu, nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 znacznie od obecnego, z wy\u0142\u0105czeniem, rzecz jasna, gatunk\u00f3w sprowadzonych. Niew\u0105tpliwie ryb by\u0142o wtedy wi\u0119cej ni\u017c obecnie. W nieuregulowanych i nieprze\u0142owionych rzekach, pe\u0142nych odn\u00f3g i rozlewisk,  du\u017co \u0142atwiej by\u0142o z\u0142owi\u0107 wielk\u0105 sztuk\u0119. We Wroc\u0142awiu przy ulicy Igielnej znaleziono pozosta\u0142o\u015bci przesz\u0142odwumetrowych sum\u00f3w. Niestety, nie spos\u00f3b oceni\u0107, jak\u0105 metod\u0105 zosta\u0142y z\u0142owione.  Z bada\u0144 wynika, \u017ce sumy by\u0142y w \u015bredniowieczu \u0142owione do\u015b\u0107 cz\u0119sto.

Tomasz Pachlewski
<\/strong><\/em>
<\/a>
Niemal identycznego kszta\u0142tu b\u0142ystki znajdowane s\u0105 w wykopaliskach z epoki br\u0105zu i okresu \u015bredniowiecza. W zasadzie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 naci\u0119ciami, kt\u00f3re mo\u017cna wykona\u0107 metalem twardszym ni\u017c ten, z kt\u00f3rego przyn\u0119ty zosta\u0142y wykonane. Przyk\u0142adem w\u0142a\u015bnie ta b\u0142ystka, w kt\u00f3rej naci\u0119cia zapewne s\u0142u\u017cy\u0142y do tego, by wabik, na przyk\u0142ad w postaci pasemek we\u0142ny, mo\u017cna by\u0142o jelitem zwierz\u0119cym lub pasemkiem sk\u00f3ry przytwierdzi\u0107 do metalu.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cKr\u00f3l Rusin\u00f3w z prostot\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 temu ludowi w\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas \u0142owi\u0142 z cz\u00f3\u0142na ryby na w\u0119dk\u0119, gdy mu niespodziewanie doniesiono o nadej\u015bciu kr\u00f3la Boles\u0142awa. Zrazu nie m\u00f3g\u0142 w to uwierzy\u0107, lecz nareszcie, gdy mu to jedni za drugimi donosili, przekona\u0142 si\u0119 i wpad\u0142 w przera\u017cenie. Wtedy dopiero w\u0142o\u017cy\u0142 do ust palec du\u017cy i wskazuj\u0105cy i obyczajem […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":322,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=321"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10357,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321\/revisions\/10357"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/322"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}