Du\u017c\u0105 rzek\u0119 z silnym nurtem, typowe siedlisko brzan, mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do g\u0142\u00f3wnej ulicy w sporym mie\u015bcie. Jego mieszka\u0144cy przemieszczaj\u0105 si\u0119 w obu kierunkach, cz\u0119sto w sobie tylko znanym celu. Brzany wy\u0142amuj\u0105 si\u0119 z tego schematu. Poza okresem tar\u0142a oko\u0142o 80 – 90% tych ryb trzyma si\u0119 uporczywie swojego odcinka rzeki. Znakowane brzany cz\u0119sto \u0142owi si\u0119 w tym samym miejscu po roku, a nawet po kilku latach.<\/p>\n\n\n\n
Przywi\u0105zanie do osiad\u0142ego trybu \u017cycia nie oznacza jednak, \u017ce ryby te si\u0119 w og\u00f3le nie ruszaj\u0105. Stada brzan penetruj\u0105 odcinki rzek dochodz\u0105ce do paru kilometr\u00f3w. Znaj\u0105 je i pami\u0119taj\u0105. Dowodem na to jest zjawisko nazywane homingiem. Najcz\u0119\u015bciej kojarzymy je z w\u0119dr\u00f3wkami ryb \u0142ososiowatych, tymczasem jest ono powszechne w\u015br\u00f3d wszystkich ryb. Wyst\u0119puje u gatunk\u00f3w \u017cyj\u0105cych w otwartym morzu, u ryb z raf koralowych i nawet u naszych kie\u0142bi i strzebli. Przekonali si\u0119 o tym ichtiolodzy, kt\u00f3rzy \u0142owili te ryby, znakowali i wypuszczali w pewnym oddaleniu od miejsca, w kt\u00f3rym zosta\u0142y z\u0142owione, one za\u015b wraca\u0142y do siebie z odleg\u0142o\u015bci kilkuset metr\u00f3w. Podobnie jest u brzan, tylko trasy powrotu s\u0105 d\u0142u\u017csze, bo te\u017c odcinek rzeki, kt\u00f3ry te ryby uwa\u017caj\u0105 za sw\u00f3j dom, ma najcz\u0119\u015bciej 2 – 3 kilometry.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d brzan opr\u00f3cz domator\u00f3w s\u0105 te\u017c w\u0119drowcy. Stanowi\u0105 mniejszo\u015b\u0107 (10 – 20%), ale wyra\u017anie si\u0119 wyodr\u0119bniaj\u0105c\u0105. Badania prowadzone w du\u017cych rzekach zachodniej Europy wykaza\u0142y, \u017ce potrafi\u0105 one przep\u0142yn\u0105\u0107 200 – 300 km w g\u00f3r\u0119 lub w d\u00f3\u0142. Okre\u015blono wi\u0119c brzany jako gatunek wybitnie w\u0119drowny. Podczas bada\u0144 w Anglii i Polsce (w Wi\u015ble) w\u0119dr\u00f3wek na tak du\u017ce odleg\u0142o\u015bci nie zaobserwowano, by\u0142y jednak brzany, kt\u00f3re pokonywa\u0142y 50 – 60 km. Nie wiadomo, co zmusza je do w\u0119dr\u00f3wek. Brzany z r\u00f3\u017cnych rzek r\u00f3\u017cnie si\u0119 zachowywa\u0142y, wi\u0119c mo\u017ce w jednych rzekach korzystniejszy jest tryb \u017cycia domatora, w innych wagabundy. Ale nie mo\u017cna te\u017c wykluczy\u0107 innego wyt\u0142umaczenia. U wi\u0119kszo\u015bci zwierz\u0105t s\u0105 jednostki, kt\u00f3re lubi\u0105 zmienia\u0107 miejsce pobytu, i takie, kt\u00f3re trzymaj\u0105 si\u0119 swoich siedlisk.<\/p>\n\n\n\n
Ma to prawdopodobnie przyczyny genetyczne. Tak\u017ce w\u015br\u00f3d ludzi s\u0105 tacy, co nie opuszczaj\u0105 rodzinnych stron, innych za\u015b nosi po \u015bwiecie. Kryje si\u0119 w tym g\u0142\u0119bszy sens. Opanowywanie nowych teren\u00f3w jest korzystne (cho\u0107 nie pozbawione ryzyka), bo pozwala w\u0119drowcy skorzysta\u0107 z nie zasiedlonego dot\u0105d przez pobratymc\u00f3w obszaru. W \u015brodkowym biegu rzeki ma to jeszcze i takie znaczenie, \u017ce po wi\u0119kszych powodziach s\u0105 tam odcinki zupe\u0142nie bezrybne, kt\u00f3re warto skolonizowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Podzia\u0142 na brzany w\u0119druj\u0105ce i niew\u0119druj\u0105ce przestaje obowi\u0105zywa\u0107 w maju. W\u00f3wczas, przed tar\u0142em, wszystkie dojrza\u0142e ryby przenosz\u0105 si\u0119 w g\u00f3r\u0119 rzeki. Tar\u0142owe stada mog\u0105 liczy\u0107 nawet wiele tysi\u0119cy osobnik\u00f3w. Brzany tr\u0105 si\u0119 w miejscach, gdzie nurt obmywa \u017cwirowo-kamieniste pod\u0142o\u017ce. Sam godowy akt rozgrywa si\u0119 ju\u017c w ma\u0142ych grupach: jedna samica i kilka – kilkana\u015bcie samc\u00f3w. Tar\u0142o odbywa si\u0119 na raty. Jego powt\u00f3rka nast\u0119puje po dw\u00f3ch – trzech tygodniach, czasem a\u017c cztery razy w sezonie. Dlatego rozr\u00f3d brzan trwa nawet do sierpnia, czyli do czasu, gdy nie s\u0105 ju\u017c obj\u0119te okresem ochronnym. Po tarle ryby wracaj\u0105 do swoich rewir\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ikra pocz\u0105tkowo przykleja si\u0119 do kamieni, szybko jednak traci kleisto\u015b\u0107 i wpada do zag\u0142\u0119bie\u0144 dna. Tutaj si\u0119 przez kilka dni rozwija, potem m\u0142ode brzany wychodz\u0105 z os\u0142on i chroni\u0105 si\u0119 w pobli\u017cu brzeg\u00f3w. Kilkukrotne tar\u0142o daje taki skutek, \u017ce wielko\u015b\u0107 m\u0142odych ryb jest znacznie zr\u00f3\u017cnicowana. Ta r\u00f3\u017cnica utrzymuje si\u0119 tak\u017ce w p\u00f3\u017aniejszym wieku i ryby jednego rocznika mog\u0105 mie\u0107 rozmait\u0105 wielko\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W m\u0142odo\u015bci brzany niech\u0119tnie si\u0119 przemieszczaj\u0105, ochota do w\u0119dr\u00f3wek przychodzi z wiekiem. Im bowiem brzany wi\u0119ksze i starsze, tym ch\u0119tniej poznaj\u0105 nowe rewiry.<\/p>\n\n\n\n
Waldemar Borys<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Du\u017c\u0105 rzek\u0119 z silnym nurtem, typowe siedlisko brzan, mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do g\u0142\u00f3wnej ulicy w sporym mie\u015bcie.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3034,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3033"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3033"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3035,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3033\/revisions\/3035"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}