{"id":2971,"date":"2001-06-18T23:58:00","date_gmt":"2001-06-18T21:58:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=2971"},"modified":"2021-09-14T00:00:06","modified_gmt":"2021-09-13T22:00:06","slug":"karasie-pospolite-wytrzymale-ale-bez-przyszlosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2001\/06\/18\/karasie-pospolite-wytrzymale-ale-bez-przyszlosci\/","title":{"rendered":"KARASIE POSPOLITE – WYTRZYMA\u0141E, ALE BEZ PRZYSZ\u0141O\u015aCI"},"content":{"rendered":"\n

Karasie dobrze toleruj\u0105 niskie temperatury. Bez szk\u00f3d prze\u017cywaj\u0105 nawet kilka miesi\u0119cy w wodzie bliskiej 0 st. C. Dla innych ryb ko\u0144czy si\u0119 to – w najlepszym razie – uszkodzeniem nab\u0142onka skrzeli i jamy g\u0119bowej. Karasie mog\u0105 przetrwa\u0107 nawet w zbiornikach zamarzaj\u0105cych do dna. Zakopuj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119boko w mu\u0142 (do 1 m) i, dop\u00f3ki nie zamarzn\u0105 ich p\u0142yny w jamie brzusznej, s\u0105 w stanie na wiosn\u0119 doj\u015b\u0107 do siebie. Ujawnia si\u0119 przy tym inna, niewiarygodna w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 karasi. S\u0105 one wyj\u0105tkowo niewra\u017cliwe na deficyty tlenu w wodzie. W krytycznej sytuacji potrafi\u0105 nie tylko drastycznie obni\u017cy\u0107 intensywno\u015b\u0107 w\u0142asnej przemiany materii, ale nawet przestawi\u0107 j\u0105 z tlenowej na beztlenow\u0105. W\u00f3wczas ko\u0144cowym etapem tych przemian jest alkohol etylowy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Karasie daj\u0105 sobie znakomicie rad\u0119 r\u00f3wnie\u017c z letnimi upa\u0142ami. Prze\u017cywaj\u0105 nawet w wodzie o temperaturze 39 st. C. Na tym nie koniec odporno\u015bci na niesprzyjaj\u0105ce warunki. S\u0142abiej od innych ryb reaguj\u0105 na wysok\u0105 kwasowo\u015b\u0107 wody. Dzi\u0119ki temu \u017cyj\u0105 i, co wa\u017cniejsze, rozmna\u017caj\u0105 si\u0119 w silnie zakwaszonych torfiankach, le\u015bnych jeziorkach, sadzawkach.<\/p>\n\n\n\n

W ma\u0142ych i zarastaj\u0105cych akwenach lub w zanikaj\u0105cych starorzeczach bardzo cz\u0119sto zostaj\u0105 jedynymi rybami zdolnymi prze\u017cy\u0107. Niekiedy dotrzymuj\u0105 im kroku jeszcze rachityczne populacje szczupak\u00f3w, okoni, lin\u00f3w, p\u0142oci, piskorzy b\u0105d\u017a strzebli b\u0142otnych. Kiedy ju\u017c zabraknie i konkurent\u00f3w, i drapie\u017cnik\u00f3w, karasie, jakby na przek\u00f3r pogarszaj\u0105cym si\u0119 warunkom \u017cycia, staj\u0105 si\u0119 coraz liczniejsze. W d\u0142u\u017cszej jednak perspektywie los takich populacji jest ju\u017c przes\u0105dzony. Musz\u0105 zgin\u0105\u0107 wraz z ca\u0142kowitym zanikiem zbiornika. Trudno zrozumie\u0107 wi\u0119c, jaki jest cel wyj\u0105tkowej wytrzyma\u0142o\u015bci karasi.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze plankton
Karasie zjadaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie trzy rodzaje pokarmu: ro\u015bliny, bezkr\u0119gowce zbierane z dna i ro\u015blin oraz plankton. Najwa\u017cniejsz\u0105 pozycj\u0105 w ich diecie s\u0105 skorupiaki planktonowe. Stanowi\u0105 one nawet 60% wagi zjadanego pokarmu. W brzuchu pewnego karasia znaleziono a\u017c 40 tysi\u0119cy rozwielitek! Jest to o tyle zaskakuj\u0105ce, \u017ce przecie\u017c ryby te przebywaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej przy dnie lub w\u015br\u00f3d ro\u015blinno\u015bci, a nie w otwartej wodzie.<\/p>\n\n\n\n

To upodobanie karasi do planktonu przestaje dziwi\u0107, gdy si\u0119 przyjrzymy budowie ich aparatu filtracyjnego (rys.). Na wewn\u0119trznej stronie \u0142uk\u00f3w skrzelowych znajduj\u0105 si\u0119 cienkie i d\u0142ugie wyrostki, kt\u00f3re tworz\u0105 rodzaj sita. Im jest ich wi\u0119cej i s\u0105 d\u0142u\u017csze, tym ryba lepiej odcedza z wody drobniejsze cz\u0105stki. Karasie liczb\u0105 wyrostk\u00f3w (23 – 35) bli\u017csze s\u0105 rybom planktono\u017cernym (sieja, sielawa) ni\u017c tym, kt\u00f3re zjadaj\u0105 denne bezkr\u0119gowce (liny, karpie). Aparat filtracyjny karasi mo\u017ce odcedzi\u0107 nie tylko ma\u0142e organizmy planktonowe, jak ma\u0142\u017coraczki i wid\u0142onogi, ale nawet mikroskopijne cz\u0105stki mu\u0142u, kt\u00f3re wraz z \u017cyj\u0105cymi na nich bakteriami r\u00f3wnie\u017c s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em pokarmu.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cnym sk\u0142adnikiem jad\u0142ospisu karasi s\u0105 tak\u017ce larwy r\u00f3\u017cnych wodnych owad\u00f3w, przede wszystkim chru\u015bcik\u00f3w, ochotek i j\u0119tek. Zbieraj\u0105 je z dna lub ro\u015blin, podobnie jak \u015blimaki i ma\u0142e ma\u0142\u017ce. Karasie nie s\u0105 ruchliwe, cz\u0119sto zamiast po\u017cywienia szuka\u0107, czatuj\u0105 na zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 do nich zwierz\u0119ta i rzucaj\u0105 si\u0119 na nie kr\u00f3tkim, szybkim skokiem. Latem \u017ceruj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w nocy, poluj\u0105 na nocne owady.

Ro\u015blin karasie zjadaj\u0105 ma\u0142o. Moczarka, rogatki, rdestnice i ramienice trafiaj\u0105 im do brzuch\u00f3w przy okazji, gdy chwytaj\u0105 \u017cyj\u0105ce na tych ro\u015blinach zwierz\u0119ta. Kiedy jednak nie ma nic lepszego, z musu zadowalaj\u0105 si\u0119 zielenin\u0105. Nieco ch\u0119tniej zbieraj\u0105 spadaj\u0105ce na wod\u0119 nasiona.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Karasie najintensywniej \u017ceruj\u0105 w ci\u0105gu trzech letnich miesi\u0119cy – od czerwca do sierpnia. Zjadaj\u0105 w\u00f3wczas wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej rocznej racji pokarmu, kt\u00f3ra od 3 do 5 razy przekracza wag\u0119 ich cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Wy\u017csze s\u0105 odwa\u017cniejsze
Obrona przed drapie\u017cnikami stanowi, obok zdobywania pokarmu i rozrodu, najwa\u017cniejszy cel w \u017cyciu ka\u017cdego organizmu. Karasie zapewniaj\u0105 sobie bezpiecze\u0144stwo na kilka sposob\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ryby drapie\u017cne mimo woli powiadamiaj\u0105 otoczenie o swojej obecno\u015bci, poniewa\u017c wydzielaj\u0105 do wody r\u00f3\u017cne substancje chemiczne. Gdy karasie odbior\u0105 taki sygna\u0142, kryj\u0105 si\u0119 w\u015br\u00f3d podwodnej ro\u015blinno\u015bci i w bezruchu przeczekuj\u0105 niebezpiecze\u0144stwo. W ten spos\u00f3b zmniejszaj\u0105 ryzyko przypadkowego spotkania z prze\u015bladowc\u0105. Je\u017celi atak grozi im na otwartej przestrzeni, zag\u0142\u0119biaj\u0105 si\u0119 w dnie, by znikn\u0105\u0107 drapie\u017cnikowi z oczu.<\/p>\n\n\n\n

W interesuj\u0105cy spos\u00f3b karasie zabezpieczaj\u0105 si\u0119 przed atakiem mog\u0105cym nast\u0105pi\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. Je\u017celi zagro\u017cenie ze strony drapie\u017cnik\u00f3w jest du\u017ce i trwa d\u0142ugo, to wysoko\u015b\u0107 ich cia\u0142a si\u0119 zwi\u0119ksza. Szczupakowi lub innemu rybo\u017cercy trudniej tak\u0105 wysok\u0105 zdobycz prze\u0142kn\u0105\u0107, a czasem staje si\u0119 to ca\u0142kiem niemo\u017cliwe. W zbiornikach, w kt\u00f3rych drapie\u017cnik\u00f3w nie ma, karasie s\u0105 wyra\u017anie ni\u017csze. Co ciekawe, za ten zadziwiaj\u0105cy efekt odpowiedzialne s\u0105 te same zwi\u0105zki chemiczne, tak zwane substancje alarmowe, kt\u00f3re powoduj\u0105, \u017ce w obliczu zagro\u017cenia karasie przestaj\u0105 si\u0119 porusza\u0107. Wygrzbiecone ryby, co wydaje si\u0119 logiczne, mniej si\u0119 przejmuj\u0105 obecno\u015bci\u0105 drapie\u017cnik\u00f3w i nie zamieraj\u0105 ze strachu w\u015br\u00f3d ro\u015blinno\u015bci, jak ich mniejsi pobratymcy.<\/p>\n\n\n\n

Tylko z karpiem
Karasie pospolite \u0142atwo krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 z karpiami. W naszym kraju co prawda takich miesza\u0144c\u00f3w w wodach naturalnych jeszcze nie stwierdzono, ale jest bardzo prawdopodobne, \u017ce w\u0119dkarze \u0142owili je ju\u017c nieraz. Bardziej od nas na po\u0142udnie znane s\u0105 od dawna. Ju\u017c w XIX wieku by\u0142y tam badane, a \u00f3wcze\u015bni naukowcy nie zorientowali si\u0119, \u017ce to miesza\u0144ce, i traktowali je jako nowe, odr\u0119bne gatunki. Mo\u017cna t\u0119 dosy\u0107 kompromituj\u0105c\u0105 pomy\u0142k\u0119 wyja\u015bni\u0107 tym, \u017ce karpiokarasie, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 miesza\u0144c\u00f3w, najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 cechy po\u015brednie mi\u0119dzy gatunkami wyj\u015bciowymi. Rosn\u0105 na przyk\u0142ad szybciej ni\u017c karasie, ale wolniej od karpi. Maj\u0105 po\u015bredni\u0105 liczby \u0142usek na linii bocznej i wyrostk\u00f3w filtracyjnych. Natomiast liczb\u0119 w\u0105sik\u00f3w dziedzicz\u0105 przewa\u017cnie po karpiach, niekiedy maj\u0105 ich jedn\u0105 par\u0119, a ca\u0142kiem rzadko brak im w\u0105sik\u00f3w w og\u00f3le. Z kolei ubarwieniem cia\u0142a i oczu bardziej przypominaj\u0105 karasie. Ich boki s\u0105 czerwonawe, z metalicznym po\u0142yskiem, a brzuch z\u0142ocisty. Tak\u017ce oczy s\u0105 bardziej karasiowe, bo czerwonoz\u0142ociste.<\/p>\n\n\n\n

Miesza\u0144ce karasi pospolitych
i karpi bardzo cz\u0119sto s\u0105 p\u0142odne i przewa\u017cnie dojrzewaj\u0105 w czwartym roku \u017cycia. Niep\u0142odno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bciej przytrafia si\u0119 samcom. P\u0142odne karpiokarasie mog\u0105 trze\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno z karasiami, jak i karpiami. Osobniki z takiego tar\u0142a s\u0105 bardziej podobne do tego gatunku, kt\u00f3rego maj\u0105 wi\u0119cej krwi.<\/p>\n\n\n\n

Niegdy\u015b prowadzono w Polsce
i za granic\u0105 badania nad wykorzystaniem miesza\u0144c\u00f3w karasi i karpi do hodowli stawowej. Zarzucono jednak ten pomys\u0142, bo cho\u0107 karpiokarasie s\u0105 bardziej odporne od karpi na trudne warunki \u015brodowiska i choroby, to wolniej od nich rosn\u0105 i maj\u0105 znacznie wi\u0119cej o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Karasie pospolite mog\u0105 si\u0119 krzy\u017cowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c z japo\u0144cem, ale w naszych wodach takich miesza\u0144c\u00f3w raczej nie nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107. Powodem jest specyficzny spos\u00f3b rozmna\u017cania si\u0119 japo\u0144ca. U nas prawie w og\u00f3le nie ma japo\u0144c\u00f3w – samc\u00f3w, wi\u0119c samice musz\u0105 si\u0119 wyciera\u0107 razem z samcami innych ryb karpiowatych. Ich plemniki jednak nie zap\u0142adniaj\u0105 ikry japo\u0144c\u00f3w, lecz tylko j\u0105 pobudzaj\u0105 do dalszego rozwoju. W wyniku takiego tar\u0142a nie rodz\u0105 si\u0119 wi\u0119c miesza\u0144ce, ale wy\u0142\u0105cznie samice japo\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Waldemar Borys<\/p>\n\n\n\n

Karasie w krytycznej sytuacji potrafi\u0105 nie tylko drastycznie obni\u017cy\u0107 intensywno\u015b\u0107 przemiany materii, ale nawet przestawi\u0107 j\u0105 z tlenowej na beztlenow\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Karasie dobrze toleruj\u0105 niskie temperatury. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2973,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2971"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2971"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2971\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2975,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2971\/revisions\/2975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}