{"id":2966,"date":"2001-06-25T23:55:00","date_gmt":"2001-06-25T21:55:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=2966"},"modified":"2021-09-13T23:57:39","modified_gmt":"2021-09-13T21:57:39","slug":"drapieznictwo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2001\/06\/25\/drapieznictwo\/","title":{"rendered":"DRAPIE\u017bNICTWO"},"content":{"rendered":"\n

W \u015bwiecie przyrody, tak\u017ce tym podwodnym, trwa ci\u0105g\u0142a wojna. Z najbardziej brutalnym jej przejawem mamy do czynienia wtedy, gdy jedne zwierz\u0119ta zjadaj\u0105 drugie. Nazywamy to drapie\u017cnictwem.<\/p>\n\n\n\n

W naszych wodach najwa\u017cniejszymi rybami drapie\u017cnymi s\u0105 szczupaki, sandacze i okonie. Wywieraj\u0105 one ogromny wp\u0142yw nie tylko na ryby, na kt\u00f3re poluj\u0105, zmieniaj\u0105c ich liczebno\u015b\u0107 i zachowanie. Tak\u017ce mi\u0119dzy samymi drapie\u017cnikami trwa bezustanny konflikt.<\/p>\n\n\n\n

Drapie\u017cniki i ich zdobycz
Jak silny wp\u0142yw maj\u0105 drapie\u017cniki na ryby, kt\u00f3rymi si\u0119 \u017cywi\u0105, najlepiej pokazuj\u0105 dwa naukowe eksperymenty. Oba polega\u0142y na wsiedleniu drapie\u017cnik\u00f3w do jezior, w kt\u00f3rych wcze\u015bniej ich nie by\u0142o, i obserwowaniu, co si\u0119 wydarzy. Jedno z takich do\u015bwiadcze\u0144 przeprowadzono w Stanach Zjednoczonych. Do jeziora wpuszczono szczupaki. W nast\u0119pnym roku sporo ryb to jezioro po prostu opu\u015bci\u0142o (mia\u0142o ono dop\u0142yw i odp\u0142yw). Uciekinier\u00f3w by\u0142o nawet wi\u0119cej ni\u017c ryb zjedzonych przez szczupaki. Te za\u015b zaj\u0119\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie gatunkiem w jeziorze najliczniejszym. Tym samym wzros\u0142a liczebno\u015b\u0107 tych ryb, kt\u00f3re przed wpuszczeniem szczupak\u00f3w spotyka\u0142o si\u0119 rzadziej. Zmieni\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ilo\u015b\u0107 ryb w r\u00f3\u017cnych przedzia\u0142ach wiekowych, uby\u0142o przede wszystkim osobnik\u00f3w m\u0142odocianych.<\/p>\n\n\n\n

W nast\u0119pnych latach ameryka\u0144scy badacze stwierdzili, \u017ce inne jest rozmieszczenie ryb w jeziorze. G\u0119\u015bciej zasiedlone zosta\u0142y miejsca p\u0142ytkie i zaro\u015bni\u0119te, gdzie ryby si\u0119 chroni\u0142y przed szczupakami. Zmniejszy\u0142a si\u0119 liczebno\u015b\u0107 ryb ma\u0142ych z natury (a nie ze wzgl\u0119du na wiek) i tych, kt\u00f3re maj\u0105 w p\u0142etwach mi\u0119kkie promienie (karpiowate). Wi\u0119cej by\u0142o natomiast tych, kt\u00f3rych p\u0142etwy s\u0105 kolczaste, a tu\u0142\u00f3w wysoki (bassowate).<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze radykalniejsze zmiany spowodowa\u0142 sandacz, wpuszczony – r\u00f3wnie\u017c dla cel\u00f3w do\u015bwiadczalnych – do pewnego jeziora w po\u0142udniowej Norwegii. Drobna p\u0142o\u0107, bardzo tam liczna, zosta\u0142a dos\u0142ownie wymieciona. Zanim sandacze trafi\u0142y do jeziora, zag\u0119szczenie m\u0142odych ryb w jego plosie wynosi\u0142o 12000 – 15000 sztuk na hektar (by\u0142a to g\u0142\u00f3wnie p\u0142o\u0107). Po zarybieniu sandaczem liczba ta spad\u0142a do 250 ryb na hektar. Cz\u0119\u015b\u0107 p\u0142oci zjad\u0142y sandacze, inne opu\u015bci\u0142y otwart\u0105 wod\u0119 i przenios\u0142y si\u0119 do zaro\u015bni\u0119tej strefy przybrze\u017cnej. Godny uwagi jest spos\u00f3b, w jaki to jezioro zosta\u0142o sandaczem zarybione. Ot\u00f3\u017c wpuszczono tam zaledwie 20 tarlak\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119 niebywale rozmno\u017cy\u0142y. Wcze\u015bniej w jeziorze \u017cy\u0142y szczupaki i okonie, ale pogrom w\u015br\u00f3d drobnicy zrobi\u0142 dopiero sandacz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Szczupaki i sandacze
Ryby te dosy\u0107 rzadko si\u0119 zjadaj\u0105, znacznie cz\u0119\u015bciej natomiast konkuruj\u0105 o pokarm. \u017beby taka konkurencja wyst\u0105pi\u0142a, oba gatunki musz\u0105 si\u0119 od\u017cywia\u0107 tym samym. Warunek ten jest spe\u0142niony, bo podstaw\u0105 ich bytu s\u0105 w naszych wodach przede wszystkim p\u0142ocie i okonie.<\/p>\n\n\n\n

Dwa gatunki mog\u0105 jednak nie wchodzi\u0107 sobie w drog\u0119, gdy ten sam rodzaj pokarmu zjadaj\u0105 w r\u00f3\u017cnych porach dnia lub w r\u00f3\u017cnych miejscach. Pierwszy przypadek raczej nie zachodzi, bo i szczupaki, i sandacze najsilniej \u017ceruj\u0105 wtedy, gdy w wodzie jest ma\u0142o \u015bwiat\u0142a, czyli o \u015bwicie i o zmierzchu (tylko zim\u0105 pod lodem najbardziej aktywne s\u0105 za dnia). R\u00f3\u017cnica jest tylko taka, \u017ce sandacze d\u0142u\u017cej \u017ceruj\u0105 po zmroku.<\/p>\n\n\n\n

Skoro nie ma zasadniczych r\u00f3\u017cnic w porach \u017cerowania, to musz\u0105 szczupaki i sandacze szuka\u0107 pokarmu w odmiennych rewirach. I tak si\u0119 w istocie dzieje. Szczupaki s\u0105 zwi\u0105zane przede wszystkim z p\u0142ytkimi wodami i rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 tu ro\u015blinno\u015bci\u0105. S\u0142u\u017cy im ona nie tylko jako pod\u0142o\u017ce dla sk\u0142adanej ikry, ale jest bardzo wa\u017cnym, w zasadzie niezb\u0119dnym, schronieniem dla osobnik\u00f3w, kt\u00f3re nie przekroczy\u0142y 50 cm. W\u015br\u00f3d ro\u015blinno\u015bci lub w jej pobli\u017cu szczupaki zdobywaj\u0105 te\u017c pokarm. Jedynie du\u017ce sztuki spotyka si\u0119 w wodach g\u0142\u0119bokich i niezaro\u015bni\u0119tych lub w strefie wody otwartej, czyli w miejscach bardziej typowych dla sandaczy. Te za\u015b na p\u0142ycizny zap\u0119dzaj\u0105 si\u0119 tylko pod os\u0142on\u0105 ciemno\u015bci, wykorzystuj\u0105c przy tym sw\u00f3j mocny atut: lepiej widz\u0105 przy s\u0142abym \u015bwietle.<\/p>\n\n\n\n

Szczupaki mog\u0105 po\u0142yka\u0107 du\u017ce ryby i s\u0105 prawie zawsze gotowe do ataku, wydaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c gro\u017aniejsze od sandaczy. Przyk\u0142ad wcze\u015bniej opisanego norweskiego jeziora wskazuje jednak, \u017ce to sandacze s\u0105 skuteczniejszymi drapie\u017cnikami. Poluj\u0105ce szczupaki czekaj\u0105 samotnie, a\u017c pojawi si\u0119 odpowiednia zdobycz. Zasadzaj\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej tam, gdzie ryby przep\u0142ywaj\u0105 ze swoich schronie\u0144 (ro\u015blinno\u015b\u0107) do miejsc \u017cerowania (strefa otwartej wody lub niezaro\u015bni\u0119te dno). Sandacze za\u015b potrafi\u0105 zdobywa\u0107 pokarm aktywnie, i to r\u00f3\u017cnymi technikami, m.in. \u015bcigaj\u0105 w otwartej wodzie ryby zjadaj\u0105ce plankton. Robi\u0105 to tak\u017ce grupowo. Ponadto skuteczniej od szczupak\u00f3w poluj\u0105 w wodach ma\u0142o przejrzystych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sandacze i okonie
Bardziej skomplikowane s\u0105 zwi\u0105zki mi\u0119dzy sandaczami i okoniami. Ryby te bowiem nie tylko silnie ze sob\u0105 o pokarm konkuruj\u0105, ale te\u017c si\u0119 wzajemnie po\u017ceraj\u0105. Oba gatunki s\u0105 aktywne o \u015bwicie i zmierzchu. Sandacze zjadaj\u0105 wtedy m\u0142ode okonie (do wieku trzech lat), kt\u00f3re prawie zawsze tworz\u0105 bardzo liczne \u0142awice. W rewan\u017cu du\u017ce, drapie\u017cne okonie zjadaj\u0105 m\u0142ode sandacze, je\u017celi tylko jest ich w zbiorniku sporo. Okonie, dzi\u0119ki bardziej dziennym zwyczajom, skracaj\u0105 czas, w kt\u00f3rym wchodz\u0105 w konflikt z sandaczami. Te bowiem znacznie cz\u0119\u015bciej \u017ceruj\u0105 w nocy, a wtedy okonie bezpiecznie i nieruchomo stoj\u0105 przy dnie. Mimo to latem okonie bardzo cz\u0119sto s\u0105 najwa\u017cniejszym pokarmem sandaczy.<\/p>\n\n\n\n

Czasem mi\u0119dzy sandaczami
i okoniami powstaje swoiste wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie. Zdarzaj\u0105 si\u0119 nawet wsp\u00f3lne ataki na \u0142awic\u0119 ryb, ale to rzadko\u015b\u0107. Powszechniejsze wydaje si\u0119 zjawisko, kt\u00f3re ujawni\u0142 norweski eksperyment. W pobli\u017cu brzeg\u00f3w tamtego jeziora dominowa\u0142a ongi\u015b p\u0142o\u0107 (ok. 90% wszystkich \u017cyj\u0105cych w tym rewirze ryb). Gdy pojawi\u0142y si\u0119 sandacze, liczebno\u015b\u0107 p\u0142oci spad\u0142a, natomiast udzia\u0142 okoni osi\u0105gn\u0105\u0142 a\u017c 50%. Cz\u0119\u015b\u0107 bowiem p\u0142oci z otwartej wody sandacze zmusi\u0142y do schronienia si\u0119 przy brzegu. Tutaj stawa\u0142y si\u0119 \u0142upem okoni.<\/p>\n\n\n\n

Szczupaki i okonie
Z do\u015bwiadcze\u0144 w akwariach i obserwacji w naturze wiadomo, \u017ce drapie\u017cniki mniej ch\u0119tnie zjadaj\u0105 ryby maj\u0105ce w p\u0142etwach kolce. Wynika to prawdopodobnie z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze, tak\u0105 ryb\u0119 trudniej po\u0142kn\u0105\u0107. Po drugie, ryby z kolcami w p\u0142etwach s\u0105 te\u017c zwykle pokryte \u0142uskami grzebykowymi, wi\u0119c i trudniejsze do strawienia od ryb pokrytych \u0142uskami kolistymi lub nie maj\u0105cych \u0142usek w og\u00f3le. Je\u017celi zatem drapie\u017cne ryby – odnosi si\u0119 to tak\u017ce do szczupak\u00f3w – mog\u0105 w\u015br\u00f3d swoich ofiar wybiera\u0107, decyduj\u0105 si\u0119 w pierwszej kolejno\u015bci na ryby pozbawione kolc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Z okoniami, cho\u0107 maj\u0105 one obie te obronne cechy, jest inaczej. Na li\u015bcie ryb najcz\u0119\u015bciej zjadanych przez szczupaki zajmuj\u0105 przewa\u017cnie drugie miejsce, zaraz za p\u0142oci\u0105. Dzieje si\u0119 tak nawet wtedy, gdy ryb z mi\u0119kkimi p\u0142etwami w zbiorniku jest wi\u0119cej ni\u017c okoni. Prawdopodobnie dlatego, \u017ce one nie potrafi\u0105, tak jak inne ryby, unika\u0107 spotka\u0144 ze szczupakami. Wskazuje na to pewien eksperyment. W akwariach umieszczono szczupaki razem z okoniami i wzdr\u0119gami. Gdy w akwarium nie by\u0142o kryj\u00f3wek gwarantuj\u0105cych rybom zupe\u0142ne bezpiecze\u0144stwo (g\u0119stej ro\u015blinno\u015bci), szczupaki wyjada\u0142y przede wszystkim wzdr\u0119gi. Gdy takie kryj\u00f3wki zapewniono, szczupaki przerzuci\u0142y si\u0119 na okonie, wzdr\u0119gi natomiast znacznie rzadziej stawa\u0142y si\u0119 ich zdobycz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wysoka pozycja okoni w jad\u0142ospisie szczupak\u00f3w bierze si\u0119 tak\u017ce st\u0105d, \u017ce w ci\u0105gu doby oba gatunki s\u0105 aktywne w tym samym czasie. Zbie\u017cno\u015b\u0107 ta jest nawet wi\u0119ksza ni\u017c w przypadku szczupaka i sandacza. Ponadto m\u0142ode okonie cz\u0119sto przebywaj\u0105 w tych samych miejscach co szczupaki, nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce s\u0105 przez nie po\u017cerane.<\/p>\n\n\n\n

Wzajemne oddzia\u0142ywanie naszych ryb drapie\u017cnych ma wi\u0119c bardzo r\u00f3\u017cny charakter. Szczupaki i sandacze to przede wszystkim pokarmowi konkurenci. Sandacze i okonie ze sob\u0105 konkuruj\u0105, ale te\u017c si\u0119 wzajemnie zjadaj\u0105. Okonie s\u0105 dla szczupak\u00f3w g\u0142\u00f3wnie pokarmem.<\/p>\n\n\n\n

Waldemar Borys<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W \u015bwiecie przyrody, tak\u017ce tym podwodnym, trwa ci\u0105g\u0142a wojna.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2969,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2966"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2966"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2966\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2970,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2966\/revisions\/2970"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2969"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2966"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2966"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2966"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}