Sandacze poluj\u0105, gdy w wodzie jest niewiele \u015bwiat\u0142a. W ci\u0105gu doby s\u0105 wi\u0119c dwa okresy ich wzmo\u017conej aktywno\u015bci. Pierwszy o \u015bwicie, drugi, wyra\u017aniejszy, podczas zmierzchu. W nocy ich aktywno\u015b\u0107 spada, ale rzadko zanika ca\u0142kowicie, tak jak to si\u0119 dzieje si\u0119 z okoniami, ich bliskimi krewniakami.<\/p>\n\n\n\n
Pow\u00f3d takiego zachowania jest prosty: przy s\u0142abym \u015bwietle sandacze widz\u0105 lepiej ni\u017c gdy jest jasno. Sprzyjaj\u0105 temu ich oczy, kt\u00f3re maj\u0105 szereg szczeg\u00f3lnych cech, m.in. dobrze rozwini\u0119t\u0105 warstw\u0119 odblaskow\u0105 (dzi\u0119ki temu s\u0142abe \u015bwiat\u0142o zostaje w oku wzmocnione). S\u0105 te\u017c najbardziej wra\u017cliwe na \u015bwiat\u0142o zielone, kt\u00f3re – jak wiadomo – w wodzie przenika najg\u0142\u0119biej.<\/p>\n\n\n\n
To, \u017ce sandacze widz\u0105 lepiej \u015bwitem i o zmierzchu, jest dla nich bardzo wa\u017cne, bo o tej porze ich ofiary staj\u0105 si\u0119 \u0142atwiejsze do upolowania. Drobne ryby zmieniaj\u0105 w\u00f3wczas swoje stanowiska i zachowanie. S\u0105 ruchliwsze, bo albo skupiaj\u0105 si\u0119 w \u0142awice (\u015bwit), albo rozpraszaj\u0105 (zmierzch), a przy s\u0142abym o\u015bwietleniu widz\u0105 znacznie gorzej od sandaczy.<\/p>\n\n\n\n
W dzie\u0144 sandacze stroni\u0105 od \u015bwiat\u0142a. Chroni\u0105 si\u0119 w miejscach os\u0142oni\u0119tych (na przyk\u0142ad w cieniu drzew) albo w g\u0142\u0119bszych warstwach wody. Za dnia bywaj\u0105 aktywne, gdy niebo jest zachmurzone lub woda ma\u0142o przezroczysta, np. podczas zakwitu glon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Aktywno\u015b\u0107 sandaczy zmienia si\u0119 wi\u0119c w ci\u0105gu doby regularnie, z dwoma lub rzadziej trzema jej szczytami. I cho\u0107 ma to zwi\u0105zek z ilo\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a w wodzie, to rzeczywistym powodem jest zachowanie ryb, na kt\u00f3re poluj\u0105. Gdy sandacze s\u0105 aktywne, skupiaj\u0105 si\u0119 albo przy powierzchni, albo w pobli\u017cu brzeg\u00f3w. Gdy nie poluj\u0105, ich rozmieszczenie w zbiorniku jest bardziej r\u00f3wnomierne.<\/p>\n\n\n\n
Sandacze staj\u0105 si\u0119 drapie\u017cnikami zwykle pod koniec pierwszego roku \u017cycia, gdy osi\u0105gaj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 10 – 15 cm. Odt\u0105d ich podstawowym pokarmem s\u0105 drobne ryby \u0142awicowe zamieszkuj\u0105ce stref\u0119 otwartej wody. Poluj\u0105 na nie z po\u015bcigu albo z zasadzki. Drugi spos\u00f3b cz\u0119\u015bciej stosuj\u0105 przy dnie. Ofiary chwytaj\u0105 jak popadnie, a to z boku, a to od ogona. Cz\u0119sto poluj\u0105 grupowo. W rewirze polowania powstaje wtedy du\u017ce zamieszanie, a to im u\u0142atwia chwytanie zagubionych rybek. Sandacze nie maj\u0105 jakiego\u015b ulubionego pokarmu. Poluj\u0105 na te ryby, kt\u00f3rych akurat jest najwi\u0119cej. Ta prosta strategia zapewnia im najlepsze wykorzystanie zasob\u00f3w zbiornika i najwi\u0119ksz\u0105 szybko\u015b\u0107 wzrostu. Zale\u017cnie bowiem od tego, ile zjedz\u0105 pokarmu, mog\u0105 rosn\u0105\u0107 bardzo szybko lub bardzo wolno. Szybko rosn\u0105 wtedy, gdy w ci\u0105gu roku zjedz\u0105 co najmniej dwa razy tyle ryb, ile same wa\u017c\u0105. W bardzo z\u0142ej kondycji s\u0105 natomiast wtedy, gdy mog\u0105 zdoby\u0107 pokarmu mniej ni\u017c wynosi ich waga.<\/p>\n\n\n\n
Zapotrzebowanie na pokarm wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z temperatur\u0105 wody. W lecie, przy wysokiej temperaturze, musz\u0105 zjada\u0107 du\u017co ryb (dlatego najwi\u0119cej sandaczy \u0142owi si\u0119 w\u0142a\u015bnie latem). Kilogramowy sandacz zaspokoi g\u0142\u00f3d dopiero wtedy, gdy zje kilka uklejek (przewa\u017cnie w \u017co\u0142\u0105dku maj\u0105 tylko jedn\u0105). Je\u017celi jednak trafi mu si\u0119 okazja, to potrafi po\u0142kn\u0105\u0107 ryb\u0119, kt\u00f3ra b\u0119dzie stanowi\u0142a nawet kilkana\u015bcie procent jego wagi. Taka zdobycz wystarczy na kilka dni. Ma\u0142e ryby s\u0105 trawione szybciej, nawet gdy wa\u017c\u0105 tyle samo co jedna du\u017ca.
Wraz ze wzrostem sandaczy wielko\u015b\u0107 zjadanych ryb ro\u015bnie tylko nieznacznie. Najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 od 8 do 10 cm. Sk\u0142ad pokarmu sandaczy jest r\u00f3\u017cny w r\u00f3\u017cnych zbiornikach i porach roku. W zalewach morskich s\u0105 to stynki i m\u0142ode \u015bledzie, w jeziorach p\u0142ocie, okonie, ukleje, m\u0142ode okonie. Du\u017ce sandacze wyjadaj\u0105 te\u017c spore ilo\u015bci leszczy, kr\u0105pi i jazgarzy.<\/p>\n\n\n\n
Sandacze zjadaj\u0105 du\u017co swoich m\u0142odszych pobratymc\u00f3w. Tak dzieje si\u0119 wtedy, kiedy s\u0105 one liczne lub kiedy brakuje im m\u0142odych ryb innych gatunk\u00f3w. Zjawisko to jest charakterystyczne dla naszych ryb drapie\u017cnych. Jego celem jest lepsze wykorzystanie bazy pokarmowej zbiornika i paradoksalnie mo\u017ce by\u0107 nawet korzystne dla danego gatunku.<\/p>\n\n\n\n
Im gorzej, tym lepiej
Jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 sandaczy by\u0142o u nas znacznie mniej. Uwa\u017cano wtedy, \u017ce s\u0105 to ryby \u017cyj\u0105ce g\u0142\u00f3wnie w dolnych odcinkach wi\u0119kszych rzek. W wielu jeziorach, dzi\u015b przez nie licznie zamieszka\u0142ych, sandaczy w og\u00f3le nie by\u0142o. Do ich rozprzestrzenienia przyczyni\u0142y si\u0119 w znacznym stopniu stosowane zarybienia. W taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b sandacze trafi\u0142y do rzek i jezior Europy na zach\u00f3d od \u0141aby. Pr\u00f3cz tego cz\u0142owiek przyczyni\u0142 si\u0119 do ich ekspansji powoduj\u0105c przyspieszon\u0105 eutrofizacj\u0119 jezior. Sandacze bowiem s\u0105 dobrze przystosowane do w\u00f3d m\u0119tnych, z du\u017c\u0105 zawarto\u015bci\u0105 zawiesiny, zw\u0142aszcza wywo\u0142anej przez glony.<\/p>\n\n\n\n
W takich wodach dobrze widz\u0105, co u\u0142atwia im polowanie. Pokarmu, czyli drobnych ryb \u0142awicowych, jest du\u017co, gdy\u017c znajduj\u0105 one du\u017ce ilo\u015bci planktonu. Wody z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 zawiesin \u0142atwiej si\u0119 ogrzewaj\u0105, a to te\u017c sandaczom sprzyja, bo lubi\u0105 one temperatur\u0119 w granicach 18 – 24 st. C.<\/p>\n\n\n\n
Sandacze mog\u0105 – wzorem swych ameryka\u0144skich krewnych walleya i saugera – sk\u0142ada\u0107 ikr\u0119 na dnie skalistym i nie opiekowa\u0107 si\u0119 ikr\u0105, zazwyczaj jednak buduj\u0105 okr\u0105g\u0142e gniazdo w\u015br\u00f3d glon\u00f3w i ro\u015blin naczyniowych. Korzenie ro\u015blin s\u0105 wtedy ods\u0142aniane i s\u0142u\u017c\u0105 do przyczepiania kleistej ikry ponad mulistym i pozbawionym tlenu dnem. Pilnuj\u0105cy jej samiec nie tylko chroni ikr\u0119 przed drapie\u017cnikami, ale poruszaj\u0105c p\u0142etwami dostarcza rozwijaj\u0105cym si\u0119 zarodkom \u015bwie\u017cej wody. Mimo tak troskliwej opieki z ca\u0142ego gniazda wieku dojrza\u0142ego do\u017cywaj\u0105 2 – 3 sztuki. Najbardziej niebezpieczny jest pierwszy rok \u017cycia. W tym czasie przyczyn\u0105 kl\u0119ski mo\u017ce by\u0107 nawet och\u0142odzenie, kt\u00f3re poci\u0105ga za sob\u0105 zahamowanie wzrostu. M\u0142ode sandacze nie osi\u0105gaj\u0105 wtedy odpowiedniej wielko\u015bci i nie s\u0105 w stanie prze\u017cy\u0107 najbli\u017cszej zimy.<\/p>\n\n\n\n
Aby utrzyma\u0107 liczebno\u015b\u0107 sandaczy na poziomie w miar\u0119 stabilnym, potrzebne s\u0105 wi\u0119c zarybienia. Z tym jest problem. Wprawdzie sztuczny rozr\u00f3d i wych\u00f3w m\u0142odych sandaczy jest ju\u017c opracowany, ale s\u0105 one delikatne i trzeba si\u0119 z nimi obchodzi\u0107 jak z jajkiem. Bardzo \u0142atwo uszkodzi\u0107 im skrzela zbyt zamulon\u0105 wod\u0105, co zdarza si\u0119 zw\u0142aszcza podczas od\u0142awiania podchowanych sandaczy ze staw\u00f3w. Troch\u0119 to zaskakuje, bo ryby te s\u0105 przecie\u017c przystosowane do w\u00f3d m\u0119tnych. Ale wida\u0107 i tym razem sprawdza si\u0119 zasada, \u017ce co za du\u017co, to niezdrowo.<\/p>\n\n\n\n
Waldemar Borys<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sandacze poluj\u0105, gdy w wodzie jest niewiele \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2095,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2094"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2094"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2096,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2094\/revisions\/2096"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}