Nauka i moralno\u015b\u0107 maj\u0105 udzia\u0142 w upowszechnianiu w\u0119dkarstwa w naszym kraju. Ot\u00f3\u017c w 1879 roku, z inicjatywy prof. Maksymiliana Si\u0142y-Nowickiego, grupa os\u00f3b wywodz\u0105cych si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z krakowskiej inteligencji za\u0142o\u017cy\u0142a Krajowe Towarzystwo Rybackie w Krakowie. Zrobili to z pobudek moralno-patriotycznych. Chcieli ratowa\u0107 straszliwie dewastowan\u0105 polsk\u0105 przyrod\u0119 i podnie\u015b\u0107 poziom \u017cycia najbiedniejszych grup polskiej ludno\u015bci, czyni\u0105c z ryby powszechny i tani pokarm mi\u0119sny.<\/p>\n\n\n\n
W dotychczasowych spotkaniach z histori\u0105 na \u0142amach \u201eW\u0119dkarza Polskiego\u201d skupia\u0142em si\u0119 na dziejach w\u0119dkarstwa, mniej uwagi zwracaj\u0105c na ich historyczno-kulturowe t\u0142o. A przecie\u017c du\u017ce i ma\u0142e sprawy zwi\u0105zane z naszym hobby zawsze pozostawa\u0142y w \u015bcis\u0142ym zwi\u0105zku z \u201ewielk\u0105\u201d histori\u0105, z tym, co si\u0119 dzia\u0142o z ca\u0142\u0105 nasz\u0105 kultur\u0105. Proponuj\u0119 wi\u0119c przyjrze\u0107 si\u0119 tym, czasem zaskakuj\u0105cym, zale\u017cno\u015bciom na kilku wybranych przyk\u0142adach.<\/p>\n\n\n\n
Badacz dziej\u00f3w w\u0119dkarstwa zwi\u0105zki te odczuwa dotkliwie ju\u017c na wst\u0119pie swojej pracy, kiedy okazuje si\u0119, i\u017c brak mu materia\u0142u \u017ar\u00f3d\u0142owego. Dlaczego? Zawini\u0142a w\u0142a\u015bnie \u201ewielka\u201d historia. Na przyk\u0142ad, znany polski etnolog Kazimierz Moszy\u0144ski, do kt\u00f3rego krakowskiej katedry pielgrzymowali przed wojn\u0105 studenci z ca\u0142ej niemal Europy, w swoim dziele \u201eEtnografia S\u0142owian\u201d po\u015bwi\u0119ci\u0142 wiele miejsca rybo\u0142\u00f3wstwu, w\u0119dce jednak tylko par\u0119 s\u0142\u00f3w. Powody by\u0142y przynajmniej dwa. Pierwszy taki, \u017ce Moszy\u0144ski posegregowa\u0142 narz\u0119dzia rybackie, jak mu si\u0119 wydawa\u0142o, od najprostszych do najbardziej skomplikowanych.<\/p>\n\n\n\n
W\u0119dk\u0119 umie\u015bci\u0142 w\u015br\u00f3d narz\u0119dzi prostych, jakby mniej (po)wa\u017cnych. Poniewa\u017c \u00f3wczesna etnologia skupia\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na wytworach kulturowych, niemal nie dostrzegaj\u0105c zza nich cz\u0142owieka, to i Muszy\u0144ski nie dostrzeg\u0142, ile cz\u0142owiek musia\u0142 w\u0142o\u017cy\u0107 inwencji, ile zdoby\u0107 umiej\u0119tno\u015bci, jak wielk\u0105 posi\u0105\u015b\u0107 wiedz\u0119, by z pozornie prostej w\u0119dki zrobi\u0107 najbardziej uniwersalne, najpowszechniejsze na \u015bwiecie narz\u0119dzie po\u0142owu. Wi\u0119cej: by wok\u00f3\u0142 tego jednego narz\u0119dzia powsta\u0142a osobna, autonomiczna dziedzina rybactwa anga\u017cuj\u0105ca, jak \u017cadna inna, \u015bwiatowy przemys\u0142. Drugi pow\u00f3d niedostrzegania w\u0119dkarstwa przez Moszy\u0144skiego i innych badaczy tkwi\u0142 w zadaniach stawianych jeszcze do niedawna etnologii (a tak\u017ce archeologii i historii). Oczekiwano od tej nauki z jednej strony rekonstrukcji dziej\u00f3w \u015bwiatowej kultury, z drugiej za\u015b udowadniania polsko\u015bci, niemiecko\u015bci, s\u0142owia\u0144sko\u015bci, germa\u0144sko\u015bci itd. okre\u015blonych ziem i wytwor\u00f3w kulturowych. W\u0119dka do tych cel\u00f3w wydawa\u0142a si\u0119 za ma\u0142o powa\u017cna.<\/p>\n\n\n\n
Bywa\u0142y jednak i inne, zaskakuj\u0105ce powody bojkotu w\u0119dki przez badaczy. Adam Ch\u0119tnik, etnograf raczej daleki od wielkich naukowych teorii, bardzo za to zas\u0142u\u017cony jako badacz Kurpiowszczyzny, w\u0142a\u015bciwie pomin\u0105\u0142 w\u0119dk\u0119 w swych licznych opisach z pocz\u0105tku naszego wieku (a przecie\u017c Kurpie, tw\u00f3rcy nie tylko przep\u0142ywanki narwia\u0144skiej, pos\u0142ugiwali si\u0119 ni\u0105 wyj\u0105tkowo biegle). Zrobi\u0142 to z powod\u00f3w\u2026 moralnych. Ch\u0119tnik uzna\u0142 bowiem, i\u017c czerpanie przyjemno\u015bci z dr\u0119czenia \u017cywych ryb w\u0119dk\u0105 bardzo niewychowawczo wp\u0142ywa na m\u0142odzie\u017c. Moralne za\u015b przes\u0142anie nauki nale\u017ca\u0142o do jej najwa\u017cniejszych warto\u015bci w czasie odradzania narodowej to\u017csamo\u015bci, przygotowywania narodu do kolejnej walki o Niepodleg\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nauka i moralno\u015b\u0107 maj\u0105 jednak sw\u00f3j udzia\u0142 tak\u017ce w upowszechnianiu w\u0119dkarstwa w naszym kraju. Ot\u00f3\u017c w 1879 roku, z inicjatywy prof. Maksymiliana Si\u0142y-Nowickiego, grupa os\u00f3b wywodz\u0105cych si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z krakowskiej inteligencji za\u0142o\u017cy\u0142a Krajowe Towarzystwo Rybackie w Krakowie. Zrobili to z pobudek moralno-patriotycznych. Chcieli ratowa\u0107 straszliwie dewastowan\u0105 polsk\u0105 przyrod\u0119 i podnie\u015b\u0107 poziom \u017cycia najbiedniejszych grup polskiej ludno\u015bci, czyni\u0105c z ryby powszechny i tani pokarm mi\u0119sny. Sukces w realizacji tych szczytnych cel\u00f3w zale\u017ca\u0142 jednak bardzo od pozyskania wp\u0142ywowych sprzymierze\u0144c\u00f3w. Postanowiono to osi\u0105gn\u0105\u0107 propaguj\u0105c w\u015br\u00f3d nich\u2026 w\u0119dkarstwo. S\u0105dzono, nie bez racji, \u017ce zara\u017cony w\u0119dkarsk\u0105 pasj\u0105 inteligent, przedsi\u0119biorca lub arystokrata \u0142atwiej zrozumie idee przy\u015bwiecaj\u0105ce Krajowemu Towarzystwu Rybackiemu i poprze je swoimi dzia\u0142aniami i pieni\u0119dzmi.<\/p>\n\n\n\n
Przekona\u0107 osoby wp\u0142ywowe do w\u0119dki nie by\u0142o \u0142atwo. W\u0119dkarstwo mia\u0142o wprawdzie u nas od wiek\u00f3w swoich zwolennik\u00f3w we wszystkich grupach ludno\u015bci, na og\u00f3\u0142 jednak uchodzi\u0142o w spo\u0142ecze\u0144stwie za rozrywk\u0119 pr\u00f3\u017cniacz\u0105, niegodn\u0105 os\u00f3b powa\u017cnych. KTR udost\u0119pni\u0142o wi\u0119c tematyce w\u0119dkarskiej \u0142amy swego \u201eOk\u00f3lnika\u201d. To tu w\u0142a\u015bnie, na prze\u0142omie wiek\u00f3w, pierwszy raz wydrukowano poradnik J\u00f3zefa Rozwadowskiego. Tu przekonywano, i\u017c szanuj\u0105cy si\u0119 obywatel mo\u017ce bez ujmy wzi\u0105\u0107 w\u0119dk\u0119 do r\u0119ki. Argumenty by\u0142y r\u00f3\u017cne – pi\u0119kny j\u0119zyk pracy Rozwadowskiego i spo\u0142eczna pozycja autora, fakt, \u017ce w\u0119dkarz mo\u017ce nawet we fraku i lakierkach rzuca\u0107 sztuczn\u0105 much\u0105 z suchego brzegu, po czym i\u015b\u0107 prosto na bal \u201enie uraziwszy estetycznego uczucia pa\u0144 sw\u0105 nienagann\u0105 toalet\u0105\u201d! Przekonywano, i\u017c w Anglii w\u0119dkarstwo, zw\u0142aszcza muszkarstwo, jest sportem, do tego ulubionym przez arystokracj\u0119. Efektem by\u0142y powstaj\u0105ce od pocz\u0105tku naszego stulecia, g\u0142\u00f3wnie w Ma\u0142opolsce, liczne towarzystwa w\u0119dkarskie, kt\u00f3rych cz\u0142onkowie cz\u0119sto anga\u017cowali si\u0119 w realizacj\u0119 rozmaitych cel\u00f3w wa\u017cnych spo\u0142ecznie nie mniej (je\u017celi nie bardziej) ni\u017c w\u0119dkarstwo.<\/p>\n\n\n\n
Doceni\u0142y to w\u0142adze Drugiej Rzeczypospolitej traktuj\u0105c towarzystwa w\u0119dkarskie jako powa\u017cnego partnera dla rz\u0105du. Docenili, na sw\u00f3j spos\u00f3b, r\u00f3wnie\u017c przyw\u00f3dcy Polski Ludowej likwiduj\u0105c Zwi\u0105zek Sportowych Towarzystw W\u0119dkarskich RP, by zast\u0105pi\u0107 go masowym i centralnie sterowanym Polskim Zwi\u0105zkiem W\u0119dkarskim. I zn\u00f3w wielka historia odcisn\u0119\u0142a si\u0119 na naszym hobby.<\/p>\n\n\n\n
Efekty tej \u201edu\u017cej\u201d historii bywaj\u0105 te\u017c jednak zabawne. W po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych spiningowa\u0142em sobie w Wieprzy obok kilku grzecznych miejscowych w\u0119dkarzy, wtopionych, jak i ja, ze swym szarym strojem i przeci\u0119tnym sprz\u0119tem w otoczenie. W pewnej chwili brzegiem przesz\u0142a grupka m\u0142odych, eleganckich muszkarzy w zachodnich ciuchach i z zachodnim sprz\u0119tem. \u201eElita\u201d patrzy\u0142a na nas z pogard\u0105, nie wymieniaj\u0105c uk\u0142on\u00f3w. Nie rozz\u0142o\u015bci\u0142em si\u0119. Zobaczy\u0142em tylko bardzo dalekie, pokracznie ju\u017c zniekszta\u0142cone echo anglomanii wywo\u0142anej przed stu laty przez dzia\u0142aczy KTR dla realizacji wielkich i szlachetnych cel\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Wojciech Olszewski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ka i moralno\u015b\u0107 maj\u0105 udzia\u0142 w upowszechnianiu w\u0119dkarstwa w naszym kraju.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2022"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2022"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2022\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2023,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2022\/revisions\/2023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2022"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2022"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2022"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}