Nasze jeziora wygl\u0105da\u0142yby dzisiaj znacznie gorzej, gdyby nie racicznica – ma\u0142y ma\u0142\u017c, kt\u00f3ry przyby\u0142 do nas prawie 200 lat temu ze wschodniej Europy.<\/p>\n\n\n\n
D\u0142ugo\u015b\u0107 racicznic nie przekracza 5 cm. Ich muszla ma kszta\u0142t przypominaj\u0105cy racic\u0119 i st\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 nazwa. Na racicznic\u0119 m\u00f3wi si\u0119 te\u017c omulik, bo jest podobna do omu\u0142k\u00f3w, ma\u0142\u017cy pospolitych w Ba\u0142tyku. Muszle racicznic s\u0105 jednak bardziej kanciaste. Omu\u0142ki, b\u0119d\u0105ce ma\u0142\u017cami typowo morskimi, ju\u017c w s\u0142abo zasolonej wodzie Ba\u0142tyku czuj\u0105 si\u0119 \u017ale. Natomiast racicznice s\u0105 zwierz\u0119tami s\u0142odkowodnymi, ale toleruj\u0105 niewielkie zasolenie, \u017cyj\u0105 w naszych zalewach morskich.<\/p>\n\n\n\n
Prowadz\u0105 osiad\u0142y tryb \u017cycia, do pod\u0142o\u017ca przyczepione s\u0105 na sta\u0142e jedwabistymi ni\u0107mi, tak zwanym bisiorem, wytwarzanym przez specjalne gruczo\u0142y. Mog\u0105 si\u0119 od niego uwolni\u0107 i za pomoc\u0105 s\u0142abo wykszta\u0142conej nogi przenie\u015b\u0107 w inne miejsce, ale robi\u0105 to tylko wtedy, gdy warunki \u017cycia znacznie si\u0119 pogorsz\u0105. Racicznice osiedlaj\u0105 si\u0119 na kamieniach, patykach i innych sta\u0142ych przedmiotach zanurzonych w wodzie na odpowiedniej g\u0142\u0119boko\u015bci, tak\u017ce na muszlach innych ma\u0142\u017cy. Najlepiej czuj\u0105 si\u0119 w strefie przybrze\u017cnej, cho\u0107 ma to pewn\u0105 niedogodno\u015b\u0107, bo jesieni\u0105 musz\u0105 zej\u015b\u0107 g\u0142\u0119biej. Dolna granica ich wyst\u0119powania zale\u017cy od warunk\u00f3w w zbiorniku, mo\u017ce to by\u0107 osiem, dziesi\u0119\u0107 metr\u00f3w, w niekt\u00f3rych jeziorach nawet kilkadziesi\u0105t. Bardzo cz\u0119sto \u017cyj\u0105 w ogromnych koloniach. W zbiornikach zaporowych i zalewach morskich ich zag\u0119szczenie dochodzi do 100 tys. na 1 m2, na og\u00f3\u0142 jednak wynosi od kilkudziesi\u0119ciu do kilkuset osobnik\u00f3w na metr. Ostatnio obserwuje si\u0119 nawet, \u017ce racicznic ubywa. Jest to zjawisko typowe. Po opanowaniu nowych \u015brodowisk zwierz\u0119ta szybko osi\u0105gaj\u0105 du\u017c\u0105 liczebno\u015b\u0107, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej stopniowo maleje a\u017c zatrzyma si\u0119 na sta\u0142ym poziomie.<\/p>\n\n\n\n
Racicznica opanowa\u0142a nowe wody w ci\u0105gu dw\u00f3ch ostatnich wiek\u00f3w, ale nie bardzo wiadomo, jak tego dokona\u0142a. W Zalewie Wi\u015blanym po raz pierwszy zaobserwowano j\u0105 w 1824 roku, w tym samym roku by\u0142a te\u017c w Londynie. Natomiast w Zalewie Szczeci\u0144skim pojawi\u0142a si\u0119 dopiero w 1896 roku. Albo wi\u0119c obserwacje by\u0142y przypadkowe, albo racicznica korzysta\u0142a, jako pasa\u017cerka na gap\u0119, ze statk\u00f3w, najpewniej podr\u00f3\u017cowa\u0142a w zbiornikach z wod\u0105 balastow\u0105. Jej udany marsz na zach\u00f3d nie sko\u0144czy\u0142 si\u0119 na Europie. W po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych przedosta\u0142a si\u0119 do Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Opanowa\u0142a Wielkie Jeziora i wywo\u0142a\u0142a powa\u017cn\u0105 dyskusj\u0119 w\u015br\u00f3d naukowc\u00f3w, czy i jak walczy\u0107 z t\u0105 inwazj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Racicznice s\u0105 bardzo p\u0142odne. Prawie ca\u0142y sezon wydalaj\u0105 do wody jaja i plemniki. Wyklute z jaj orz\u0119sione larwy 8 – 10 dni \u017cyj\u0105 w planktonie, nast\u0119pnie osiadaj\u0105 na dnie i w wi\u0119kszo\u015bci\u2026 gin\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Larwy, dop\u00f3ki wyst\u0119puj\u0105 w planktonie masowo, s\u0105 zjadane przez narybek. Wa\u017cniejsze jako pokarm ryb s\u0105 jednak racicznice doros\u0142e. Powszechnie wiadomo, \u017ce gustuj\u0105 w nich du\u017ce p\u0142ocie, kt\u00f3re dzi\u0119ki takiemu wiktowi znacznie szybciej rosn\u0105. Dlaczego jednak m\u0142ode p\u0142ocie nie zjadaj\u0105 niewielkich racicznic, kt\u00f3rych jest najwi\u0119cej? Naukowcy doszli do wniosku, \u017ce na przeszkodzie stoi skorupa. Przed po\u0142kni\u0119ciem trzeba j\u0105 skruszy\u0107, do czego s\u0142u\u017c\u0105 p\u0142ociom z\u0119by gard\u0142owe. Je\u017celi jednak ma\u0142\u017c jest mniejszy ni\u017c jeden centymetr, to na skruszenie skorupy p\u0142o\u0107 zu\u017cywa wi\u0119cej energii ni\u017c mo\u017ce jej dostarczy\u0107 tkwi\u0105ce w \u015brodku mi\u0119so i ca\u0142a sprawa przestaje si\u0119 op\u0142aca\u0107. Z kolei wi\u0119kszych ma\u0142\u017cy ma\u0142e p\u0142ocie zjada\u0107 nie mog\u0105, bo im si\u0119 nie mieszcz\u0105 w pyszczkach. Dopiero gdy osi\u0105gn\u0105 15 – 16 cm, maj\u0105 wystarczaj\u0105co szeroki otw\u00f3r g\u0119bowy, by m\u00f3c po\u0142yka\u0107 wi\u0119ksze racicznice. Mniejsze s\u0105 bezpieczne. Racicznice s\u0142u\u017c\u0105 za pokarm tak\u017ce innym rybom. Ch\u0119tnie zjadaj\u0105 je kr\u0105pie, leszcze, liny, karpie, a tak\u017ce niekt\u00f3re ptaki, na przyk\u0142ad \u0142yski.<\/p>\n\n\n\n
Racicznice, jak i inne ma\u0142\u017ce, wywieraj\u0105 ogromny wp\u0142yw na zbiorniki wodne, poniewa\u017c od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 metod\u0105 filtracji. Wci\u0105gana do wn\u0119trza woda przechodz\u0105c przez skrzela oddaje tlen, znajduj\u0105ce si\u0119 w niej sk\u0142adniki jadalne trafiaj\u0105 do jelita, a niejadalne s\u0105 wydalane w postaci sklejonych \u015bluzem grudek. W efekcie woda jest oczyszczana z zawiesiny zar\u00f3wno organicznej (jadalnej – bakterie, plankton), jak i mineralnej. Pojedyncza racicznica filtruje tylko do 100 cm3 na godzin\u0119 (0,1 litra). Jest ich jednak bardzo wiele i ciep\u0142\u0105 por\u0105 ca\u0142\u0105 wod\u0119 w zbiorniku mog\u0105 przez siebie przepu\u015bci\u0107 w ci\u0105gu kilku – kilkunastu dni. Wydalane cz\u0105stki nieorganiczne oraz odchody odk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na dnie. Przyrost osad\u00f3w przy masowym ich wyst\u0119powaniu mo\u017ce by\u0107 dosy\u0107 szybki. Ze skorup martwych ma\u0142\u017cy tworz\u0105 si\u0119 te\u017c pok\u0142ady kredy jeziornej.<\/p>\n\n\n\n
Czasem racicznice sprawiaj\u0105 k\u0142opoty, na przyk\u0142ad przy eksploatowaniu niekt\u00f3rych urz\u0105dze\u0144 hydrotechnicznych, zw\u0142aszcza tych, przez kt\u00f3re przep\u0142ywa woda. Racicznice ch\u0119tnie si\u0119 tam osiedlaj\u0105. Ruch wody jest dla nich korzystny, bo przynosi ci\u0105gle nowe porcje pokarmu. Dla zwierz\u0105t, kt\u00f3re w zasadzie \u017cyj\u0105 w bezruchu, ma to du\u017ce znaczenie. Stosowano r\u00f3\u017cne sposoby, by si\u0119 ich stamt\u0105d pozby\u0107, u\u017cywano nawet \u0142adunk\u00f3w wybuchowych. Najskuteczniejsze okaza\u0142o si\u0119 jednak oczyszczenie mechaniczne.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nasze jeziora wygl\u0105da\u0142yby dzisiaj znacznie gorzej, gdyby nie racicznica – ma\u0142y ma\u0142\u017c, kt\u00f3ry przyby\u0142 do nas prawie 200 lat temu ze wschodniej Europy.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1508,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1507"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1507"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1509,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1507\/revisions\/1509"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}