{"id":1094,"date":"1999-05-13T14:25:00","date_gmt":"1999-05-13T12:25:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=1094"},"modified":"2021-05-04T14:27:13","modified_gmt":"2021-05-04T12:27:13","slug":"tajemniczy-krewniak-leszcza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/1999\/05\/13\/tajemniczy-krewniak-leszcza\/","title":{"rendered":"TAJEMNICZY KREWNIAK LESZCZA"},"content":{"rendered":"\n

Opr\u00f3cz leszcza w\u00a0 naszych wodach \u017cyj\u0105 dwaj jego bliscy krewniacy: rozpi\u00f3r i klepiec (sapa). Oba te gatunki spotyka si\u0119 znacznie rzadziej, ale z\u0142owi\u0107 je mo\u017cna. Zw\u0142aszcza rozpi\u00f3ra, kt\u00f3ry w dorzeczu Odry jest spotykany coraz cz\u0119\u015bciej.
<\/a>
W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych w naszym kraju rozpi\u00f3r by\u0142 bardzo rzadki. Chciano go nawet obj\u0105\u0107 ochron\u0105 gatunkow\u0105. Na szcz\u0119\u015bcie pocz\u0105wszy od lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych zacz\u0105\u0142 masowo wyst\u0119powa\u0107 w Zalewie Szczeci\u0144skim, dolnej Odrze i w jeziorze D\u0105bie, a w latach 80. sta\u0142 si\u0119 pospolity r\u00f3wnie\u017c w \u015brodkowym biegu Odry, \u0142owiono go nawet powy\u017cej Wroc\u0142awia.<\/p>\n\n\n\n


Odr\u00f3\u017cnienie rozpi\u00f3ra od leszcza, pomimo du\u017cego podobie\u0144stwa, nikomu nie powinno sprawi\u0107 trudno\u015bci. Najwa\u017cniejsz\u0105 cech\u0105, na kt\u00f3r\u0105 trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, jest otw\u00f3r g\u0119bowy. Znajduje si\u0119 on na ko\u0144cu pyska, a jego przeci\u0119cie jest wyra\u017anie skierowane ku g\u00f3rze, natomiast otw\u00f3r g\u0119bowy leszcza ma po\u0142o\u017cenie p\u00f3\u0142dolne. Koniec pyska jest u rozpi\u00f3ra zaostrzony, u leszcza zaokr\u0105glony. Rozpi\u00f3r ma cia\u0142o bardziej wyd\u0142u\u017cone (mniej wypuk\u0142y grzbiet) i mocniej sp\u0142aszczone z bok\u00f3w, szczeg\u00f3lnie w dolnej cz\u0119\u015bci. Ma te\u017c d\u0142u\u017csz\u0105 p\u0142etw\u0119 odbytow\u0105. Jest na niej 35 – 40 promieni mi\u0119kkich,\u00a0 u leszcza jedynie 22 – 30. \u0141uski rozpi\u00f3ra s\u0105 nieco mniejsze, na linii nabocznej mie\u015bci si\u0119 ich 63 – 77 (u leszcza 49 – 59). Rozpi\u00f3r ma oczy wyra\u017anie wi\u0119ksze od leszcza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rozpi\u00f3r wyst\u0119puje tylko na obszarze Europy ograniczonym rzekami wpadaj\u0105cymi do pi\u0119ciu m\u00f3rz: P\u00f3\u0142nocnego, Ba\u0142tyckiego, Azowskiego, Czarnego i Kaspijskiego. Zachodni\u0105 granic\u0119 stanowi\u0105 dorzecza Renu i Dunaju, wschodni\u0105 rzeka Ural. Na p\u00f3\u0142nocy dochodzi do po\u0142udniowej Szwecji i Finlandii. Nie wsz\u0119dzie jest tak samo liczny. Cz\u0119\u015bciej spotykany jest w p\u0142d.-wsch. Europie, ni\u017c w zlewisku M\u00f3rz Ba\u0142-tyckiego i P\u00f3\u0142nocnego.<\/strong><\/em>

Ubarwienie cia\u0142a rozpi\u00f3ra jest typowe dla ryb strefy otwartej wody – przewa\u017ca barwa srebrzysta. Grzbiet jest ciemny, brunatnoszary z niebieskim lub zielonkawym odcieniem. Boki s\u0105 srebrzyste, brzuch srebrzysto-bia\u0142y, w okolicy g\u0142owy mo\u017ce by\u0107 \u017c\u00f3\u0142tawy, a nawet czerwonawy. P\u0142etwy grzbietowa, odbytowa i ogonowa s\u0105 szare, z ciemnym obrze\u017cem, p\u0142etwy piersiowe i brzuszne \u017c\u00f3\u0142tawe i te\u017c maj\u0105 ciemne ko\u0144ce. Poniewa\u017c w ubarwieniu rozpi\u00f3ra jest wiele barwy niebieskawej, zwany jest r\u00f3wnie\u017c si\u0144cem. \u00a0<\/p>\n\n\n\n


Rozpi\u00f3r zamieszkuje dolny bieg wi\u0119kszych rzek. Jest gatunkiem charakterystycznym dla krainy leszcza. Od\u017cywia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie zooplanktonem, a ten mo\u017ce si\u0119 rozwin\u0105\u0107 tylko tam, gdzie woda p\u0142ynie wolno. Dlatego rozpi\u00f3ra nie ma w g\u00f3rnych biegach rzek (nie znajduje tam pokarmu), natomiast licznie wyst\u0119puje w uj\u015bciach rzek do morza (kraina stynki), w s\u0142abo zasolonych zalewach morskich i zatokach oraz w niekt\u00f3rych jeziorach i zbiornikach zaporowych. Opr\u00f3cz drobnych zwierz\u0105t planktonowych w jego pokarmie mo\u017cna spotka\u0107 larwy wodnych owad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n


\u017byje w ma\u0142ych \u0142awicach i odbywa niedalekie w\u0119dr\u00f3wki za pokarmem i na tar\u0142o. W jeziorach poza okresem tar\u0142a przebywa w strefie otwartej wody, a zimuje w jego g\u0142\u0119bszych partiach. W rzekach spotykany jest bli\u017cej brzeg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n


<\/a>Rozpi\u00f3r dorasta do mniejszych rozmiar\u00f3w ni\u017c leszcz. Maksymalnie osi\u0105ga d\u0142ugo\u015b\u0107 50 cm i wag\u0119 2-3 kg. Najcz\u0119\u015bciej jednak w naszym kraju spotykane s\u0105 osobniki o d\u0142ugo\u015bci 20 – 30 cm wa\u017c\u0105ce 200 – 400 gram\u00f3w.\u00a0 Siedmioletnie rozpi\u00f3ry z jeziora D\u0105bie maj\u0105 \u015brednio 28 cm i 330 gram\u00f3w wagi. Kilogramowe sztuki spotyka si\u0119 w Zalewie Szczeci\u0144skim. Szybko\u015b\u0107 wzrostu rozpi\u00f3ra jest w ci\u0105gu ca\u0142ego \u017cycia podobna. Inaczej ni\u017c u leszcza, u kt\u00f3rego czasem wzrost ulega za\u0142amaniu na skutek zmiany rodzaju zjadanego pokarmu. Rozpi\u00f3r nie zmienia pokarmu, wi\u0119c ro\u015bnie w tym samym tempie.<\/p>\n\n\n\n


Rozpi\u00f3ry przyst\u0119puj\u0105 do tar\u0142a troch\u0119 p\u00f3\u017aniej ni\u017c leszcze, bo na prze\u0142omie kwietnia i maja, gdy woda ma 10 – 15 st. C. P\u0142yn\u0105 wtedy grupami w g\u00f3r\u0119 rzeki. W sezonie jest tylko jedno tar\u0142o (jeden miot). Ikra sk\u0142adana jest w p\u0142ytkich miejscach strefy przybrze\u017cnej lub na rozlewiskach. Specjalnych wymaga\u0144, co do pod\u0142o\u017ca, rozpi\u00f3ry nie maj\u0105. Dno mo\u017ce by\u0107 poro\u015bni\u0119te, piaszczyste, \u017cwirowe, a kleista ikra mo\u017ce przyklei\u0107 si\u0119 tak\u017ce do kamieni lub innych zanurzonych przedmiot\u00f3w. Samica sk\u0142ada 4000 – 25000 jaj o \u015brednicy 1,5 mm. Ich rozw\u00f3j trwa 10 – 14 dni. Wyl\u0119g\u0142e rybki maj\u0105 na g\u0142owie gruczo\u0142 przylgowy, kt\u00f3rym przyczepiaj\u0105 si\u0119 do\u00a0 ro\u015blin. Dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105 rozpi\u00f3ry osi\u0105gaj\u0105 w wieku od 3 do 5 lat. R\u00f3\u017cnice w budowie zewn\u0119trznej mi\u0119dzy samcami a samicami s\u0105 niewielkie (dotycz\u0105 proporcji cia\u0142a), jedynie w czasie tar\u0142a \u0142atwiej odr\u00f3\u017cni\u0107 p\u0142e\u0107, bo u samc\u00f3w pojawia si\u0119 wysypka per\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n


Cho\u0107 rozpi\u00f3r \u017cywi si\u0119 g\u0142\u00f3wnie planktonem, to mo\u017cna go z\u0142owi\u0107 tak\u017ce na w\u0119dk\u0119. Zdarza si\u0119 to podczas po\u0142owu leszczy. Wymiar ochronny rozpi\u00f3ra wynosi 25 cm, a jego mi\u0119so przypomina mi\u0119so leszcza. Rybackie po\u0142owy w Polsce wynosz\u0105 oko\u0142o 60 ton. Zauwa\u017cono przy tym, \u017ce wielko\u015bci po\u0142ow\u00f3w wykazuj\u0105 cykliczne wahania co 7 – 8 lat.<\/p>\n\n\n\n


Waldemar Borys<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Opr\u00f3cz leszcza w naszych wodach \u017cyj\u0105 dwaj jego bliscy krewniacy: rozpi\u00f3r i klepiec (sapa). Oba te gatunki spotyka si\u0119 znacznie rzadziej, ale z\u0142owi\u0107 je mo\u017cna.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1097,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1094"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1094"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1098,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1094\/revisions\/1098"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}