D\u0142ugo\u015b\u0107 drzewca, czyli o\u015bciowiska, wynosi oko\u0142o 1,25-3 m., ilo\u015b\u0107 z\u0119b\u00f3w waha si\u0119 od 6-12 i jest najcz\u0119\u015bciej parzysta. Haczykowate zaz\u0119bienia przewa\u017cnie s\u0105 jednostronne i id\u0105 w kierunku do\u015brodkowym, rzadziej spotyka si\u0119 zaz\u0119bienia na dwie strony.
Pod wzgl\u0119dem wykonania spotykamy o\u015bci kilku typ\u00f3w, a mianowicie:
a) o\u015bci, zrobione z kilku, kab\u0142\u0105kowato zgi\u0119tych, \u017celaznych pr\u0119t\u00f3w, na\u0142o\u017conych jedne na drugie, g\u0119sto przeplecionych i przywi\u0105zanych do drzewca drutem;
b) o\u015bci z dw\u00f3ch kawa\u0142k\u00f3w \u017celaza, zrobione w ten spos\u00f3b, \u017ce dwa, w przeciwnym kierunku rozwidlone i kab\u0142\u0105kowato zgi\u0119te, \u017celaza zostaj\u0105 po obu stronach wbite w drzewce, a poszczeg\u00f3lne z\u0119by u swej nasady i wy\u017cej zostaj\u0105 g\u0119sto okr\u0119cone i przeplecione drutem, rzadziej sznurem;
c) o\u015bci zrobione z jednego kawa\u0142ka \u017celaza, kt\u00f3ry u swej nasady tworzy tulej\u0119, przeznaczon\u0105 do osadzenia drzewca, u g\u00f3ry za\u015b sp\u0142aszcza si\u0119 i dzieli na szereg z\u0119b\u00f3w, zako\u0144czonych haczykowato i tworz\u0105cych rodzaj wide\u0142. Tuleja, w kt\u00f3rej osadza si\u0119 o\u015bciowisko bywa czasem ozdobnie wyci\u0119ta: do drzewca przybija si\u0119 j\u0105 gwo\u017adziami, czasem pozatem dla wzmocnienia bywa przepleciona drutem;
d) o\u015bci grzebieniaste z kilku kawa\u0142k\u00f3w \u017celaza wkr\u0119canych lub wbijanych zapomoc\u0105 \u015brub. W drzewce zostaje wbity \u017celazny trzon, zako\u0144czony \u015brub\u0105, w kt\u00f3r\u0105 poziomo, pod k\u0105tem prostym, wkr\u0119ca si\u0119 poprzeczn\u0105 nasad\u0119 dla poszczeg\u00f3lnych z\u0119b\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c wkr\u0119canych zapomoc\u0105 \u015brubowatych zako\u0144cze\u0144, prawie pionowo.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Wilno-II-2.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nPrzy \u0142apaniu na ogie\u0144 u\u017cywaj\u0105 poza o\u015bci\u0105 kaga\u0144ce w rodzaju drucianego kosza, w kt\u00f3rym pali si\u0119 ogie\u0144.
Na terenie Jezior Trockich sprz\u0119t ten posiada du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 termin\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych, a wi\u0119c m\u00f3wi\u0105: czepia\u0142a – nad jeziorem Szmugoj,
czerpak – nad jeziorem Okmiany,
harna – w Krasnem nad jeziorem Birwa (\u201charna z drotu na smolaki\u201c),
kaganiec (naganiec, gaganiec) – w Trokach
kosz (koszyk) – w Trokach,
kowsz – nad jeziorem Bobryk i Tataryszki,
koza – we wsi Worotniszki i w Trokach,
piekla – na Rakalni i nad jezioram Galwe,
samowar – nad jeziorem Okmiany,
sita – we wsi Worniki,
\u015bwietacz – we wsi \u017bydziszki.<\/p>\n\n\n\n
Zaznaczam, \u017ce terminy te spotka\u0142am w wymienionych miejscowo\u015bciach, pozatem jednak krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 one, wyst\u0119pujac r\u00f3wnorz\u0119dnie w tej samej wsi.
Kosz ten druciany, zwykle okr\u0105g\u0142y, ma \u015brednicy oko\u0142o 20-40 cm.; przymocowuje si\u0119 go do ko\u0144ca \u0142odzi, na \u017celaznym lub drewnianym kiju lub p\u0142askiej sztabie, w ten spos\u00f3b, aby znajdowa\u0142 si\u0119 mniej wi\u0119cej na poziomie g\u00f3rnej kraw\u0119dzi \u0142\u00f3dki, w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 1\/2 metra od niej. Do tego kaga\u0144ca nak\u0142ada si\u0119 smolnego \u0142uczywa, t. zw. smolak\u00f3w, i zapala si\u0119 ogie\u0144.<\/p>\n\n\n\n
W spokojn\u0105 noc \u0142\u00f3d\u017a lub cz\u0119\u015bciej cz\u00f3\u0142no, poruszane jednem lub dwoma wios\u0142ami, cicho p\u0142ynie ty\u0142em naprz\u00f3d. Ogie\u0144 pali si\u0119 w kaga\u0144cu na ko\u0144cu \u0142odzi, skierowanym ku przodowi, jasno o\u015bwietlaj\u0105c wod\u0119 (Obecnie u\u017cywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c karbidowych lampek do rower\u00f3w, kt\u00f3re przy po\u0142owie trzyma si\u0119 w r\u0119ku.), a rybak z o\u015bci\u0105 w r\u0119ku pilnie patrzy w wod\u0119, daje znak wios\u0142uj\u0105cemu rybakowi, kiedy nale\u017cy stan\u0105\u0107 i w stosownej chwili przebija ryb\u0119 o\u015bci\u0105, poczem j\u0105 wyci\u0105ga.<\/p>\n\n\n\n
Nad jeziorem Bobryk i O\u0142soki u\u017cywaj\u0105 jeszcze prostszego sposobu t. zw. \u201ena darn\u0119\u201d. W\u00f3wczas zamiast drucianego kosza k\u0142ad\u0105 wpoprzek cz\u00f3\u0142na dwa polana lub desk\u0119, na kt\u00f3rej uk\u0142adaj\u0105 darnin\u0119, na niej za\u015b rozpalaj\u0105 ogie\u0144. W trawie przy brzegu cz\u0119sto spotyka si\u0119 nagie miejsca, z kt\u00f3rych wyci\u0119to darnin\u0119 i u\u017cyto do rozk\u0142adania na niej ognia przy \u0142owieniu o\u015bci\u0105. Prymitywny spos\u00f3b zabijania ryb o\u015bci\u0105 by\u0142 i jest szeroko rozpowszechniony, pomimo surowych zakaz\u00f3w. To te\u017c niemal w ka\u017cdej chacie w okolicy jezior mo\u017cna znale\u017a\u0107 o\u015bci, ju\u017cto w dobrym stanie, ju\u017c te\u017c stare i zniszczone, u\u017cywane jeszcze przez ojc\u00f3w i dziad\u00f3w. O\u015bci\u0105 \u0142owi\u0105 na wiosn\u0119 w sitowiu przewa\u017cnie liny, a pozatem w jesieni szczupaki, leszcze i p\u0142otki.<\/p>\n\n\n\n W\u0118DA P\u0142awek robi si\u0119 przewa\u017cnie z dudki pi\u00f3ra bociana, g\u0119si, lub innych ptak\u00f3w i z wydr\u0105\u017conego korka, przez kt\u00f3ry przetyka si\u0119 dudk\u0119. Nast\u0119pnie przez dudk\u0119 przewleka si\u0119 w\u0142o\u015bni\u0119 i zatyka si\u0119 czemkolwiek dla jej umocowania. Pozatem przewleka si\u0119 w\u0142o\u015bni\u0119 kilkoma p\u0142awkami z g\u0119siego lub bocianiego pi\u00f3rka, zatkanego patyczkiem. Ilo\u015b\u0107 ich jest tu oczywi\u015bcie dowolna.<\/p>\n\n\n\n Ko\u0144cowa cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142o\u015bni sk\u0142ada si\u0119 zazwyczaj tylko z trzech w\u0142os\u00f3w i nazywa si\u0119 kolankiem. Kolanko liczy oko\u0142o 25 cm. d\u0142ugo\u015bci, czyli mniej wi\u0119cej tyle, co d\u0142ugo\u015b\u0107 w\u0142osa ko\u0144skiego ogona.<\/p>\n\n\n\n Kolanko jest cie\u0144sze od ca\u0142ej w\u0142o\u015bni, to te\u017c w wypadku zerwania w\u0119dki przez ryb\u0119, urywa si\u0119 tylko jej zako\u0144czenie. Przyn\u0119ta Po umocowaniu przyn\u0119ty na haczyku, stoj\u0105c lub siedz\u0105c w \u0142odzi, lub z brzegu zarzucaj\u0105 jak najdalej w\u0142o\u015bni\u0119 jednej lub dw\u00f3ch w\u0119dek. Cz\u0119sto \u0142owi\u0105 w\u0119dk\u0105 z cz\u00f3\u0142na, wydr\u0105\u017conego z pnia.<\/p>\n\n\n\n Miejsce do zarzucania w\u0119dki wybieraj\u0105 na pe\u0142nem jeziorze lub przy brzegu \u201cpo mia\u0142czejszych miejscach i po ro\u017ckach\u201d. Zapomoc\u0105 w\u0119dki od wczesnej wiosny do p\u00f3\u017anej jesieni rybacy \u0142owi\u0105 r\u00f3\u017cne ryby, przewa\u017cnie p\u0142otki, okunie, suchareby, krasnopi\u00f3ry, ukleje, ja\u017cgary.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rybacy przedwojennej Litwy w badaniach naukowych![\"\"](\"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Wilno-II-4.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n
Na leszczynowym lub brzozowym kiju, d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 3-4 m., zwanym w\u0119dowisko (w\u0119dawiska – Krasne), umocowuje si\u0119 w\u0142o\u015bnia (wa\u0142a\u015bnia – Krasne), kt\u00f3ra si\u0119 skr\u0119ca z 6-8 w\u0142os\u00f3w z ko\u0144skiego ogona; zwi\u0105zuje si\u0119 je i na ko\u0144cu przymocowuje haczyk, czyli t. zw. kruczek. Pr\u0119t na w\u0119dowisko, najcz\u0119\u015bciej leszczynowy, suszy si\u0119 po zdj\u0119ciu kory w ciep\u0142em miejscu w domu lub na s\u0142o\u0144cu. Suszenie to trwa oko\u0142o tygodnia.
W odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 1\/2-3m. od ko\u0144ca w\u0142o\u015bni umocowuje si\u0119 p\u0142awek (p\u0142awuk, pop\u0142awuk, p\u0142awuczek). Odleg\u0142o\u015b\u0107 p\u0142awka od ko\u0144ca w\u0142o\u015bni zale\u017cy od g\u0142\u0119boko\u015bci, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 chce osi\u0105gn\u0105\u0107; na p\u0142ytszej wodzie wystarczy 1\/2 m. od ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n
Na ko\u0144cu kolanka uwi\u0105zany jest haczyk, czyli t. zw. kruczek. W kruczku niekt\u00f3rzy wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z dziurk\u0105 lub bez, t. zw. \u0142opatk\u0119, przez kt\u00f3r\u0105 przewleka si\u0119 lub przywi\u0105zuje si\u0119 do niej w\u0142o\u015bni\u0119 i doln\u0105 zaz\u0119bion\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, czyli w\u0142a\u015bciwy kruczek. (Raz s\u0142ysza\u0142am nazw\u0119 tej cz\u0119\u015bci zaz\u0119bnia – W. Karpowicz, Troki).
W zale\u017cno\u015bci od gatunku \u0142owionych ryb u\u017cywane s\u0105 w\u0119dki o wi\u0119kszych lub mniejszych haczykach i odpowiednio mocnej w\u0142o\u015bni. Haczyki kupuje si\u0119 gotowe; rozmiar ich oznaczony jest odpowiedniemi numerami (np. Nr. 2 i 3 u\u017cywa si\u0119 na okunie, 5 i 6 na p\u0142otki).<\/p>\n\n\n\n
Jako przyn\u0119ta do \u0142owienia na w\u0119dk\u0119 s\u0142u\u017c\u0105:
a) robaki (d\u017cd\u017cownice – Lumbricus), u\u017cywane na okunie; b) obszywki i maciorki (chru\u015bciki – Trichoptera) – na p\u0142otki, Okunie suchareby i krasnopi\u00f3ry; c) \u017cuczki zwane te\u017c gryczanikami (pewien rodzaj chrz\u0105szczy, wyst\u0119puj\u0105cych na olchach i wierzbach w czasie kwitnienia gryki – Chrysomelidae) – na krasnopi\u00f3ry; d) strelcy i strekozy (wa\u017cki – Odonata) – na uklejki; e) \u015blimaki (Mollusca) – na okunie; f) robaki \u201ekt\u00f3re s\u0105 na cze\u015bniku\u201d, czyli na miejscu, gdzie zwykle r\u0105bi\u0105 drzewo (prawdopodobnie larwy chrz\u0105szczy \u017cyj\u0105cych pod kor\u0105) – na okunie; g) motylki (j\u0119tki – Ephemeridae) – na uklejki; h) owies parzony – na leszcze. (\u201eNa w\u0119dk\u0119 \u0142apaj\u0105 na owies parzony: odparz\u0105 owies, \u0142uska zdejmuj\u0105 i na haczyk zak\u0142adaj\u0105 jedna ziarna, albo na obszywtki, na gryczaniki, na strzelcy, kt\u00f3rym obcinaj\u0105 skrzyd\u0142a\u201d – Grynis n. jez. Okmiany).
Ju\u017c w jesieni niekt\u00f3rzy w\u0119dkarze przygotowuj\u0105 sobie przyn\u0119t\u0119. W tym celu zbieraj\u0105 robaki do skrzyni z ziemi\u0105 i przechowuj\u0105 je tam do wiosny, a\u017ceby u\u017cy\u0107 ich, jak si\u0119 tylko ociepli, naprzyk\u0142ad w marcu przy po\u0142owie z przer\u0119bli.<\/p>\n\n\n\n
W zimie \u0142owi\u0105 na w\u0119dk\u0119, siedz\u0105c nad ma\u0142ym przer\u0119blem; w\u00f3wczas w\u0119dzisko jest kr\u00f3ciutkie, liczy oko\u0142o 40 cm. d\u0142ugo\u015bci.
Na wiosn\u0119, w marcu, gdy l\u00f3d jest s\u0142abszy, k\u0142ad\u0105 desk\u0119, a na niej stawiaj\u0105 sto\u0142ek do siedzenia i w ten spos\u00f3b z ma\u0142ego przer\u0119bla, czyli z t. zw. ciu\u017cki, \u0142owi\u0105 p\u0142otki.<\/p>\n\n\n\n
\nMarii Znamierowskiej-Prufferowej.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10274,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10241"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10241"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10241\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10276,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10241\/revisions\/10276"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}