{"id":10135,"date":"2009-07-30T14:33:00","date_gmt":"2009-07-30T12:33:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wedkarz.dkonto.pl\/?p=10135"},"modified":"2021-11-14T14:34:04","modified_gmt":"2021-11-14T13:34:04","slug":"wislana-architektura-stolicy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/2009\/07\/30\/wislana-architektura-stolicy\/","title":{"rendered":"WI\u015aLANA ARCHITEKTURA STOLICY"},"content":{"rendered":"\n

Wis\u0142a na odcinku warszawskim jest cz\u0119\u015bciowo uregulowana. Na jej brzegach zbudowano liczne prostopad\u0142e do nurtu ostrogi, nazywane r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u00f3wkami lub tamkami. Maj\u0105 one utrzymywa\u0107 nurt rzeki w jak najcia\u015bniejszych ryzach. G\u0142\u00f3wnie po to, \u017ceby piach nie zasypywa\u0142 szlaku \u017ceglugowego. Szczyty wielu z nich s\u0105 spi\u0119te kamiennymi lub betonowymi umocnieniami biegn\u0105cymi r\u00f3wnolegle do nurtu.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wki spi\u0119te opask\u0105 zamykaj\u0105 kawa\u0142ek wi\u015blanej wody, tworz\u0105c zastoisko, tak zwan\u0105 klatk\u0119 lub basen. Wiele g\u0142\u00f3wek jest na prawym brzegu Wis\u0142y, od Falenicy po Tarchomin. Wypychaj\u0105 one g\u0142\u00f3wny nurt pod brzeg przeciwny. Po lewej stronie g\u0142\u00f3wek jest mniej. Tutaj dominuj\u0105 opaski \u2013 kamienne nasypy umacniaj\u0105ce brzeg. Od mostu \u0141azienkowskiego a\u017c za most Gda\u0144ski ci\u0105gnie si\u0119 opaska zwie\u0144czona betonowymi schodami.<\/p>\n\n\n\n

Inaczej jest na praskim brzegu Wis\u0142y. Poza ostrogami i kr\u00f3tkimi opaskami w Miedzeszynie, na Goc\u0142awiu i \u017beraniu, gdzie nurt odbija na praw\u0105 stron\u0119, brzeg jest naturalny, piaszczysty lub \u017cwirowy, poro\u015bni\u0119ty \u0142oz\u0105. Pomi\u0119dzy g\u0142\u00f3wkami powsta\u0142y cichacze – tak miejscowi nazywaj\u0105 miejsca po dawnych \u0142achach i wyschni\u0119te starorzecza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dawniej, \u017ceby zbudowa\u0107 ostrog\u0119, w dno rzeki wbijano pale, uk\u0142adano faszynowe materace, a na nie sypano kamienie. Podobnie budowano opaski. Takie budowle, cho\u0107 stworzone po to, by rzek\u0119 ujarzmi\u0107, nie niwecz\u0105 jej dzikiego charakteru. S\u0105 r\u00f3wnie\u017c korzystne dla rzecznych \u017cyj\u0105tek. Do takiego spichlerza rak\u00f3w, kie\u0142\u017cy, pijawek i larw owad\u00f3w ci\u0105gn\u0105 ryby. Wiele gatunk\u00f3w wykorzystuje zalane kamienie i faszynowe materace jako tarliska, a narybek, opr\u00f3cz schronienia, znajduje tam du\u017co pokarmu. Wi\u015blany nurt potrafi porozrywa\u0107 kamienne ostrogi, a takie oddzielone pasmem wody wysepki-rafki s\u0142u\u017c\u0105 ptakom za l\u0119gowiska.<\/p>\n\n\n\n

Z\u0142otym okresem sypania wi\u015blanych g\u0142\u00f3wek by\u0142y lata, gdy z Warszawy usuwano powojenne gruzy. Do dzi\u015b na starych ostrogach, pomi\u0119dzy palikami sczernia\u0142ej faszyny, mo\u017cna dostrzec ceg\u0142y lub kawa\u0142ki mur\u00f3w z dziewi\u0119tnastowiecznymi datami.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej przyszed\u0142 czas rozbudowy i uprzemys\u0142owienia. Woda w Wi\u015ble stawa\u0142a si\u0119 coraz brudniejsza, a kruszywo i gruz zast\u0105piono betonowymi prefabrykatami. Czapy z betonu osadzano na starych, rozmytych ostrogach. Takie betonowe monolity wprawdzie spe\u0142niaj\u0105 swoje zadanie, maj\u0105 te\u017c o wiele d\u0142u\u017csz\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107, ale to tak, jakby rzece zadano gwa\u0142t.<\/p>\n\n\n\n

W wielu krajach Europy niema\u0142ym kosztem przywraca si\u0119 rzekom ich naturalny charakter. Rozbiera si\u0119 betonowe umocnienia, \u017ceby z ciek\u00f3w p\u0142yn\u0105cych jak po sznurku na powr\u00f3t uczyni\u0107 meandruj\u0105ce dzie\u0142a natury. Nad warszawsk\u0105 Wis\u0142\u0105 w ostatnich latach wybudowano wiele nowych g\u0142\u00f3wek i wyremontowano stare. Niestety, odbywa si\u0119 to tak, jakby nic nie wiedziano o nowych trendach w dziedzinie ochrony naturalnego \u015brodowiska.
Wis\u0142a, podobnie jak ca\u0142y nasz kraj, przesz\u0142a w najnowszej historii bardzo wiele. By\u0142a zanieczyszczana do granic biologicznej wytrzyma\u0142o\u015bci, ale przetrwa\u0142a i si\u0119 odradza. Trzeba jej w tym pomaga\u0107 albo przynajmniej zostawi\u0107 w spokoju.<\/p>\n\n\n\n

Krzysztof Szyma\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wis\u0142a na odcinku warszawskim jest cz\u0119\u015bciowo uregulowana. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10136,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10135"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10135"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10138,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10135\/revisions\/10138"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10136"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wedkarz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}